KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 3.
Który podzespół ciągnika rolniczego przedstawia rysunek?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny zwolnicy planetarnej, która jest podzespołem ciągnika rolniczego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zwolnica planetarna to końcowa przekładnia redukcyjna przy kole (w piaście/zwolnicy), oparta o układ planetarny. Na rysunkach rozpoznaje się ją po współosiowym układzie: koło słoneczne, satelity na jarzmie oraz koło pierścieniowe w obudowie. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych miejsc i typów przekładni w napędzie.

Pełne wyjaśnienie:

Zwolnica w ciągniku rolniczym jest elementem końcowego przełożenia układu napędowego – jej zadaniem jest dodatkowe zmniejszenie prędkości obrotowej i zwiększenie momentu na kole. W praktyce spotyka się różne rozwiązania konstrukcyjne, a jednym z typowych jest zwolnica planetarna, czyli przekładnia planetarna zabudowana przy kole.

Odpowiedź "Zwolnicę planetarną." jest właściwa, gdy rysunek przedstawia charakterystyczny układ planetarny: element centralny (koło słoneczne), kilka kół pośrednich (satelitów) oraz koło pierścieniowe (wewnętrzne uzębienie) w obudowie. Taki układ jest współosiowy i zwarty, dlatego często stosuje się go jako końcową redukcję przy kołach napędowych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do takiego rysunku:

  • "Przekładnię główną." – przekładnia główna (główne przełożenie mostu) to inny zespół układu napędowego, zwykle realizujący zmianę kierunku i przełożenia przed mechanizmem różnicowym. Jej schemat i miejsce zabudowy różnią się od końcowej zwolnicy przy kole.
  • "Zwolnicę walcową." – zwolnica walcowa jest reduktorem opartym o koła walcowe (zwykle układ osi równoległych), więc na rysunku spodziewa się par kół zębatych na równoległych wałkach, a nie zestawu planetarnego z satelitami.
  • "Wzmacniacz momentu." – to rozwiązanie związane z przekładnią/zmianą przełożenia w torze napędu (często element skrzyni biegów lub układu pośredniego), a nie końcowa przekładnia w piaście koła. Na rysunku zwykle miałby inną postać niż klasyczny zestaw planetarny zwolnicy.

Wskazówka egzaminacyjna: ucząc się rozpoznawania podzespołów, najpierw ustal gdzie dany element pracuje (przy kole, w moście, w skrzyni), a dopiero potem identyfikuj typ przekładni po układzie osi (współosiowy = często planetarny, równoległy = często walcowy).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zwolnica to przekładnia redukcyjna w układzie napędowym, której celem jest zmniejszenie prędkości obrotowej i zwiększenie momentu przekazywanego na koło. Najczęściej jest umieszczona przy kole (końcowe przełożenie), co odciąża pozostałe elementy przeniesienia napędu.
Szukaj cech przekładni planetarnej: element centralny oraz kilka mniejszych kół (satelitów) pracujących wokół niego, zwykle w obudowie z kołem pierścieniowym. Układ jest współosiowy i kompaktowy, a satelity są rozmieszczone symetrycznie.
Zwolnica planetarna wykorzystuje układ planetarny (koło słoneczne, satelity, koło pierścieniowe), zwykle współosiowy. Zwolnica walcowa opiera się na kołach walcowych na wałkach o osiach równoległych. Różnią się budową, gabarytami i typowymi cechami rozpoznawczymi.
Stosuje się je, aby uzyskać duże przełożenie końcowe i wysoki moment na kole przy zachowaniu rozsądnych obciążeń w skrzyni biegów i moście. Redukcja "na końcu" toru napędu pozwala też często na bardziej zwartą konstrukcję i lepsze dopasowanie do pracy w ciężkich warunkach.
Przekładnia główna to zespół w moście napędowym, który realizuje główne przełożenie i często zmianę kierunku przeniesienia napędu przed mechanizmem różnicowym. Nie jest tym samym co zwolnica przy kole, choć oba elementy wpływają na całkowite przełożenie napędu.
Nie. Wzmacniacz momentu jest rozwiązaniem związanym ze zmianą przełożenia w torze napędu (zwykle bliżej skrzyni biegów), a zwolnica jest końcową przekładnią redukcyjną przy kole. Różnią się funkcją w układzie i typowym miejscem zabudowy.
Typowe objawy to nadmierny hałas (wycie, stuki), wyczuwalne luzy, wycieki oleju z uszczelnień oraz podwyższona temperatura obudowy po pracy. W praktyce warto też kontrolować stan oleju i obecność opiłków, bo to sygnał przyspieszonego zużycia elementów przekładni.
Częsty błąd to wybór po nazwie "na skojarzenie" (np. każda redukcja = zwolnica), bez rozpoznania typu przekładni. Inny błąd to ignorowanie miejsca zabudowy: elementy skrzyni biegów, mostu i zwolnicy mogą wyglądać podobnie, ale pełnią różne role w układzie.
Ćwicz na wielu rysunkach i zdjęciach: porównuj cechy konstrukcyjne (układ osi, liczba kół, obudowa), a nie tylko nazwy. Dobrą metodą jest robienie własnych fiszek: z jednej strony rysunek, z drugiej nazwa i 2–3 cechy rozpoznawcze oraz miejsce montażu w ciągniku.
Najbardziej charakterystyczne są: koło centralne (słoneczne), satelity (kilka małych kół na jarzmie) oraz koło pierścieniowe z uzębieniem wewnętrznym w obudowie. Na rysunku często widać symetrię rozmieszczenia satelitów i współosiowość całego zespołu.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Zwolnica planetarna to końcowa przekładnia redukcyjna przy kole (w piaście/zwolnicy), oparta o układ planetarny."

Materiały:

  • Instrukcje obsługi i napraw ciągników (działy: most napędowy, zwolnice) – materiały producentów
  • Podręczniki do przedmiotu "Budowa i eksploatacja pojazdów i maszyn rolniczych" (rozdziały o układzie przeniesienia napędu)
  • Atlas/zeszyt ćwiczeń z rysunkami podzespołów przekładniowych (planetarne, walcowe) do rozpoznawania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego