W praktyce włókienniczej "grubość" przędzy najczęściej oznacza jej numer przędzy, czyli wielkość znormalizowaną opartą o zależność długość–masa, a nie o bezpośredni pomiar średnicy. Dla systemu metrycznego Nm przyjmuje się zależność: Nm = długość [m] / masa [g]. Oznacza to, że im większy numer Nm, tym przędza jest cieńsza (większa długość przypada na tę samą masę).
Do wyznaczenia numeru potrzebujesz próbki o znanej długości. Właśnie tę funkcję spełnia motowidło: umożliwia nawinięcie przędzy na obwodzie o znanej długości i przygotowanie motka o ściśle określonej długości. Następnie tak przygotowaną próbkę się waży, a wynik służy do obliczenia numeru przędzy.
Dlaczego pozostałe przyrządy nie pasują?
- Skrętomierz służy do pomiaru skrętu przędzy (liczby skrętów na jednostkę długości). Skręt wpływa na własności użytkowe, ale nie wyznacza numeru przędzy metodą długość–masa.
- Grubościomierz mierzy grubość/średnicę elementu, co może być intuicyjnie kojarzone z "grubością" przędzy. Jednak przekrój przędzy jest nieregularny, a standardowe określanie numeru opiera się na masie i długości, nie na średnicy.
- Higrometr włosowy mierzy wilgotność powietrza. Wilgotność może wpływać na masę włókien, ale sam higrometr nie służy do wyznaczania numeru przędzy.
W kontekście zawodu krawca wiedza ta przydaje się w doborze materiałów i kontroli jakości: numer przędzy wpływa m.in. na wygląd, masę wyrobu, układalność oraz parametry szycia i użytkowania odzieży.
