KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 30.
Który przyrząd pomiarowy służy do sprawdzenia jakości wykonania otworu po obróbce narzędziem przedstawionym na rysunku?
Ilustracja przedstawia narzędzie skrawające, najprawdopodobniej rozwiertak, używane w obróbce mechanicznej do precyzyjnego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprawdzian tłoczkowy służy do szybkiej kontroli otworów (zwykle metodą graniczną), czyli do oceny, czy otwór po obróbce spełnia wymagany wymiar/tolerancję.
Pozostałe przyrządy nie są typowymi sprawdzianami do oceny otworów: mikrometr zewnętrzny mierzy zewnętrzne średnice, a suwmiarka ma mniejszą dokładność.

Pełne wyjaśnienie:

Kontrola jakości wykonania otworu po obróbce (zwłaszcza po operacjach wykańczających, gdzie liczy się dotrzymanie tolerancji) bardzo często jest realizowana sprawdzianami, a nie klasycznym pomiarem odczytowym. W praktyce produkcyjnej oznacza to szybkie potwierdzenie: "otwór mieści się w tolerancji" – bez każdorazowego odczytywania wartości w milimetrach.

Odpowiedź "Sprawdzian tłoczkowy" jest właściwa, ponieważ jest to przyrząd przeznaczony do sprawdzania otworów (średnicy wewnętrznej) w sposób szybki i powtarzalny, często w układzie granicznym (przechodzi/nie przechodzi). Taka kontrola jest typowa dla nadzorowania procesu i kontroli międzyoperacyjnej w produkcji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Sprawdzian szczękowy" kojarzy się z kontrolą elementów obejmowanych szczękami (często zewnętrznych wymiarów lub innych kształtów), więc nie jest podstawowym wyborem do oceny jakości otworu po obróbce wewnętrznej.
  • "Mikrometr zewnętrzny" służy do dokładnego pomiaru wymiarów zewnętrznych (np. średnic wałków), więc nie pasuje funkcjonalnie do kontroli otworów.
  • "Suwmiarka uniwersalna" może mierzyć wymiary wewnętrzne, ale zwykle nie zapewnia takiej szybkości i jednoznaczności oceny tolerancji jak sprawdzian, a w wielu zastosowaniach produkcyjnych jej dokładność i niepewność pomiaru są niewystarczające do oceny "jakości po wykańczaniu".

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się sformułowanie "sprawdzenie jakości wykonania" otworu (a nie "zmierzenie średnicy"), często oczekuje się wskazania sprawdzianu do kontroli granicznej, a nie przyrządu odczytowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprawdzian tłoczkowy to przyrząd kontrolny do szybkiego sprawdzania otworów. Zamiast odczytu liczby, daje informację praktyczną: czy otwór spełnia wymaganie (np. mieści się w tolerancji). Jest szczególnie przydatny w kontroli międzyoperacyjnej i produkcji seryjnej.
Sprawdzian umożliwia szybką i powtarzalną ocenę zgodności z wymaganiem bez interpretacji odczytu. Suwmiarka daje wynik liczbowy, ale jej dokładność i wpływ techniki pomiaru mogą być niewystarczające przy ciasnych tolerancjach. W produkcji liczy się też tempo kontroli.
Najczęściej sprawdza się średnicę i zgodność z tolerancją (czy otwór nie jest za mały ani za duży). W zależności od wymagania mogą dojść: walcowość, okrągłość, prostoliniowość osi czy chropowatość. Dobór metody zależy od tego, co definiuje dokumentacja.
Nie jest do tego przeznaczony. Mikrometr zewnętrzny służy do pomiarów wymiarów zewnętrznych, np. średnic wałków. Do otworów stosuje się inne narzędzia, np. średnicówki, mikrometry wewnętrzne lub sprawdziany do otworów, zależnie od wymaganej dokładności i rodzaju kontroli.
Sprawdzian zwykle nie służy do odczytu wartości w mm, tylko do oceny "zgodne/niezgodne". Przyrząd pomiarowy (np. suwmiarka) daje wynik liczbowy. Jeśli w treści jest "sprawdzenie jakości" albo "kontrola tolerancji", często chodzi o sprawdzian; "zmierzenie wymiaru" sugeruje przyrząd odczytowy.
Stosuje się ją, gdy liczy się szybka decyzja o zgodności detalu, szczególnie w produkcji seryjnej lub masowej. Kontrola graniczna jest też popularna w kontroli międzyoperacyjnej, gdzie trzeba szybko wychwycić rozregulowanie procesu. Nie zastępuje pomiaru, gdy potrzebna jest analiza trendów.
Typowe błędy to wybór narzędzia do pomiaru zewnętrznego (mikrometr zewnętrzny) lub wybór suwmiarki "z przyzwyczajenia" mimo wymaganej większej pewności. Częsty jest też błąd mylenia sprawdzianu z przyrządem odczytowym oraz pomijanie informacji, czy oceniamy tolerancję, czy tylko wartość wymiaru.
Alternatywą są przyrządy odczytowe do średnic wewnętrznych, np. średnicówki czujnikowe lub mikrometry/średnicówki do otworów, a także metody porównawcze z pierścieniami wzorcowymi. Dobór zależy od tolerancji, liczby detali i tego, czy potrzebujesz wyniku liczbowego czy tylko decyzji zgodności.
Rysunek wskazuje, jaka operacja i jaki typ powierzchni jest kontrolowany. To wpływa na dobór narzędzia (np. otwór po wykańczaniu vs wymiar zewnętrzny). Jeśli rysunek jest nieczytelny lub nieaktualny, interpretacja może być trudniejsza, dlatego na egzaminie warto łączyć funkcję narzędzia z cechą mierzoną.
Ucz się przez skojarzenie: cecha (otwór/wałek/płaskość) → metoda (pomiar odczytowy/kontrola graniczna) → narzędzie. Przećwicz typowe pary: otwór–sprawdzian, wałek–mikrometr zewnętrzny, szybka kontrola–GO/NO GO. Pomaga też rozwiązywanie arkuszy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Sprawdzian tłoczkowy służy do szybkiej kontroli otworów (zwykle metodą graniczną), czyli do oceny, czy otwór po obróbce spełnia wymagany wymiar/tolerancję."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Sprawdzian" – opis ogólny przyrządów sprawdzających (hasło encyklopedyczne), https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprawdzian - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Suwmiarka" – przeznaczenie i zastosowania, https://pl.wikipedia.org/wiki/Suwmiarka - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Mikrometr" – przeznaczenie przyrządu do pomiarów zewnętrznych, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mikrometr - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej (sprawdziany, tolerancje, pasowania)
  • Materiały dydaktyczne szkół branżowych/technicznych: kontrola wymiarów otworów i wałków
  • Katalogi i instrukcje producentów sprawdzianów granicznych (zastosowania i zasady doboru)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego