KWALIFIKACJA MEC9 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 32.
Suwmiarka, która na noniuszu ma 50 kresek, umożliwia pomiar z dokładnością odczytu równą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Suwmiarka z noniuszem 50‑kreskowym ma działkę elementarną równą 1 mm / 50.
To oznacza, że kolejne zgrania kresek noniusza z podziałką główną różnią się o 0,02 mm. Dlatego dokładność (rozdzielczość) odczytu wynosi 0,02 mm, a nie 0,01 mm ani 0,05 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W suwmiarce z noniuszem "dokładność odczytu" (często nazywana też działką elementarną lub rozdzielczością) wynika z konstrukcji podziałki noniusza. Liczba kresek na noniuszu informuje, na ile równych części podzielono pewien odcinek odpowiadający podziałce głównej.

Dla typowej suwmiarki, w której podziałka główna ma działkę 1 mm, a na noniuszu jest 50 kresek, przyjmuje się, że najmniejszy odczytywany przyrost to:

1 mm / 50 = 0,02 mm.

Interpretacja praktyczna jest taka, że położenie kreski noniusza, która dokładnie pokrywa się z kreską podziałki głównej, pozwala dodać do odczytu z podziałki głównej wielokrotność 0,02 mm. To właśnie daje możliwość odczytu z krokiem 0,02 mm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 0,01 mm – taka rozdzielczość jest typowa dla noniusza 100‑kreskowego (lub innych konstrukcji dających 0,01 mm), ale nie wynika z 50 kresek.
  • 0,05 mm – często spotykana wartość dla noniusza 20‑kreskowego (1/20 mm), dlatego bywa wybierana "z przyzwyczajenia", jednak nie pasuje do danych z zadania.
  • 0,10 mm – odpowiadałaby znacznie mniej dokładnemu noniuszowi (np. 10‑kreskowemu), co nie zgadza się z informacją o 50 kreskach.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści podano liczbę kresek noniusza, zwykle chodzi o szybkie obliczenie działki elementarnej jako ułamka 1 mm (dla klasycznej suwmiarki metrycznej).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Noniusz to dodatkowa, przesuwna podziałka na suwaku suwmiarki, która pozwala odczytać ułamki milimetra. Szukasz kreski noniusza, która najlepiej pokrywa się z kreską skali głównej, a jej numer przeliczasz na część mm.
Dla klasycznej suwmiarki metrycznej przyjmuje się działkę skali głównej 1 mm. Dokładność odczytu (działka elementarna) wynosi wtedy 1 mm / 50 = 0,02 mm. To krok, co jaki możesz doprecyzować wynik.
0,01 mm oznaczałoby podział 1 mm na 100 równych części (lub inną konstrukcję dającą taki krok). Przy 50 kreskach ułamek jest większy: 1/50 mm. Dlatego rozdzielczość wynosi 0,02 mm.
W praktyce spotyka się m.in. 0,1 mm (proste noniusze), 0,05 mm (często 20 kresek) oraz 0,02 mm (50 kresek). Wersje elektroniczne mogą podawać 0,01 mm, ale to zależy od modelu i specyfikacji.
Nie. Dokładność odczytu (rozdzielczość) mówi, jaki najmniejszy krok potrafisz odczytać ze skali (np. 0,02 mm). Dokładność pomiaru zależy też od stanu przyrządu, docisku, ustawienia, temperatury i błędów użytkownika.
1) Odczytaj pełne mm ze skali głównej przed zerem noniusza.
2) Znajdź kreskę noniusza pokrywającą się ze skalą główną.
3) Pomnóż jej numer przez działkę (np. 0,02 mm).
4) Dodaj do pełnych mm.
0,05 mm bywa wystarczające przy zgrubnej kontroli wymiarów i większych tolerancjach. 0,02 mm warto wybrać, gdy tolerancje są ciaśniejsze i wymagana jest lepsza rozdzielczość odczytu. Zawsze porównaj to z tolerancją z rysunku.
Najczęstsze są: wybór "najmniejszej liczby" bez obliczeń, mylenie 50 kresek z 0,05 mm (skojarzenie), oraz mieszanie rozdzielczości z błędem pomiaru. Pomaga zapamiętać, że 50 kresek to 1/50 mm.
W typowych zadaniach egzaminacyjnych dla suwmiarki metrycznej tak się to upraszcza: przyjmuje się działkę główną 1 mm, więc rozdzielczość wynika z 1/N. W praktyce technicznej warto jednak sprawdzać oznaczenie działki na przyrządzie.
Dobierasz tak, by rozdzielczość i błąd przyrządu były wyraźnie mniejsze od tolerancji wymiaru. Jeśli tolerancja jest mała, sama suwmiarka może nie wystarczyć i trzeba użyć mikrometru lub sprawdzianów. Zawsze uwzględnij warunki pomiaru.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Podręczniki z metrologii warsztatowej i kontroli pomiarowej
  • Instrukcje producentów suwmiarki (opis odczytu z noniusza)
  • Materiały szkolne z rysunku technicznego (tolerancje i pasowania a dobór przyrządu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego