KWALIFIKACJA MED4 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 26.
Który środek farmakologiczny nie powinien być stosowany w celu rozszerzenia źrenicy oka 6-letniego pacjenta podczas leczenia niedowidzenia metodą Bangertera?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pilokarpina jest lekiem o działaniu miotycznym (powoduje zwężenie źrenicy), więc nie służy do jej rozszerzania. Do uzyskania mydriazy stosuje się leki o działaniu mydriatycznym, np. preparaty zawierające tropikamid (różne nazwy handlowe). Dlatego przy celu "rozszerzyć źrenicę" pilokarpina nie powinna być wyborem.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe jest sformułowanie "w celu rozszerzenia źrenicy". Leki wpływające na szerokość źrenicy dzielą się w praktyce na dwie przeciwstawne grupy:

  • mydriatyki – powodują rozszerzenie źrenicy (mydriazę),
  • miotyki – powodują zwężenie źrenicy (miozę).

Odpowiedź "Pilokarpina." jest poprawna, ponieważ pilokarpina należy do leków o działaniu miotycznym, czyli typowo wywołuje zwężenie źrenicy. Z tego powodu nie spełnia celu podanego w pytaniu (rozszerzenie źrenicy) i nie jest właściwym środkiem do uzyskania mydriazy.

Pozostałe propozycje to preparaty używane jako mydriatyki w okulistyce (w tym preparaty oparte o tropikamid lub kojarzone z uzyskiwaniem mydriazy). Mogą one prowadzić do rozszerzenia źrenicy, dlatego nie pasują do polecenia "nie powinien być stosowany" w kontekście mydriazy.

Typowe nieporozumienia na egzaminie wynikają z tego, że uczący się zapamiętują nazwy leków "okulistycznych" bez przypisania ich do efektu: mydriaza vs mioza. Skuteczna strategia rozwiązywania zadań polega na szybkim sprawdzeniu: czy lek pobudza układ przywspółczulny (tendencja do miozy), czy go blokuje/hamuje (tendencja do mydriazy). Wtedy łatwiej wykluczyć leki miotyczne, gdy celem jest rozszerzenie źrenicy.

W praktyce klinicznej dobór kropli u dzieci wymaga ostrożności, obserwacji działań niepożądanych i stosowania się do zaleceń lekarza. W tym zadaniu jednak oceniana jest przede wszystkim zgodność kierunku działania leku z zamierzonym efektem na źrenicę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mydriaza to rozszerzenie źrenicy. Wywołuje się ją m.in. do badania dna oka lub oceny struktur wewnątrzgałkowych, bo szersza źrenica poprawia wgląd. U dzieci szczególnie ważne jest dobranie właściwego leku i obserwacja działań ogólnych po podaniu kropli.
Pilokarpina jest lekiem, który typowo powoduje zwężenie źrenicy (miozę). Z punktu widzenia celu "rozszerzyć źrenicę" działa więc w kierunku przeciwnym. Dlatego nie jest właściwym wyborem, gdy oczekuje się efektu mydriatycznego.
Tropikamid jest powszechnie stosowany jako mydriatyk, czyli środek wywołujący rozszerzenie źrenicy. W zadaniach egzaminacyjnych najczęściej sprawdza się rozpoznanie, że tropikamid należy do leków "na mydriazę", w odróżnieniu od leków miotycznych.
Tak. Ten sam składnik czynny może występować pod różnymi nazwami handlowymi, co sprzyja pomyłkom. Warto uczyć się mechanizmu działania i grupy leku (mydriatyk/miotyk), a dopiero potem kojarzyć nazwy. Na egzaminie pomaga to uniknąć zgadywania po "brzmieniu" nazwy.
Najpierw przeczytaj cel: jeśli jest "rozszerzenie źrenicy", szukasz mydriatyku; jeśli "zwężenie źrenicy", szukasz miotyku. Potem sprawdź, czy odpowiedź pasuje do tego efektu. To prosta procedura, która ogranicza błędy wynikające z pośpiechu.
Zwężenie źrenicy (mioza) bywa potrzebne w określonych sytuacjach okulistycznych, zależnie od wskazań lekarza. Na potrzeby egzaminu ważne jest rozumienie, że leki miotyczne i mydriatyczne mają przeciwne cele i nie powinno się ich mylić podczas przygotowania pacjenta do procedury wymagającej mydriazy.
Po mydriatykach mogą wystąpić m.in. światłowstręt i przejściowe pogorszenie ostrości widzenia z bliska. U dzieci istotna jest też obserwacja ogólnego samopoczucia po podaniu kropli i przekazanie opiekunom informacji o możliwych objawach oraz zasadach bezpieczeństwa.
Dobór i zlecenie stosowania leków jest zasadniczo częścią procesu medycznego prowadzonego przez uprawnionego lekarza. W pracy ortoptystki kluczowe jest rozumienie działania leków, właściwe przygotowanie pacjenta zgodnie z zaleceniem oraz rozpoznanie sytuacji wymagających zgłoszenia działań niepożądanych.
Ucz się blokami: (1) efekt na źrenicę (mydriaza/mioza), (2) typowe wskazania, (3) najczęstsze działania niepożądane, (4) przykładowe nazwy. Najlepiej tworzyć fiszki "lek → efekt", bo na egzaminie liczy się szybkie dopasowanie mechanizmu do celu.
Najczęstsze błędy to: wybieranie odpowiedzi po znajomości nazwy bez sprawdzenia efektu, mylenie mydriatyków z miotykami oraz nieuwzględnianie słów kluczowych typu "nie powinien". Pomaga podkreślenie w myślach: cel i negacja w pytaniu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Pilokarpina jest lekiem o działaniu miotycznym (powoduje zwężenie źrenicy), więc nie służy do jej rozszerzania."

Materiały:

  • Podręczniki farmakologii (działy: leki cholinomimetyczne i cholinolityczne w okulistyce)
  • Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) preparatów zawierających tropikamid oraz pilokarpinę
  • Materiały dydaktyczne z farmakologii okulistycznej dla kierunków medycznych (okulistyka/ortoptyka)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego