KWALIFIKACJA GIW2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 13.
Który środek odstawy powinien być zabudowany w szybiku pionowym, którego zadaniem będzie przemieszczanie urobku na niższy poziom z uniknięciem nadmiernego kruszenia urobku?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zsuwnia śrubowa umożliwia kontrolowane przemieszczanie urobku w dół szybiku: materiał nie spada swobodnie z dużą energią, tylko jest prowadzony po torze o łagodniejszym charakterze. Dzięki temu ogranicza się uderzenia i nadmierne kruszenie (rozdrabnianie) urobku w porównaniu z prostym zsypem.

Pełne wyjaśnienie:

W szybiku pionowym głównym problemem przy przemieszczaniu urobku na niższy poziom jest swobodny spadek. Gdy bryły spadają bez kontroli, rośnie energia uderzenia o dno, o obudowę lub o inne bryły. Skutkiem jest nadmierne kruszenie (rozdrabnianie), zwiększone pylenie oraz większe obciążenia dynamiczne elementów wyrobiska i urządzeń w rejonie odbioru urobku.

Odpowiedź "Zsuwnia śrubowa." jest właściwa, ponieważ tego typu rozwiązanie zapewnia bardziej kontrolowany, "prowadzony" ruch urobku. Zamiast gwałtownego spadku, materiał przemieszcza się po torze, który ogranicza prędkość i energię uderzeń. W praktyce oznacza to lepsze utrzymanie wymaganej granulacji oraz mniejsze uszkodzenia brył.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie spełniają warunku ograniczenia kruszenia?

  • "Przenośnik wstrząsany." jest urządzeniem transportowym wykorzystującym drgania. Taki sposób przemieszczania może sprzyjać przesuwaniu materiału na krótkich odcinkach, ale drgania i wzajemne tarcie ziaren/brył mogą zwiększać rozdrabnianie, a ponadto nie jest to typowy środek do zabudowy w pionowym szybiku jako zamiennik kontrolowanego zsypu.
  • "Zsuwnia prosta." w ujęciu ogólnym nadal oznacza zjazd materiału po torze o stałym, prostym przebiegu. Przy większych wysokościach i stromym prowadzeniu może dochodzić do dużych prędkości i uderzeń na końcu zsuwni, co nie gwarantuje uniknięcia nadmiernego kruszenia.
  • "Zsypnia." (rozumiana potocznie jako pionowy zsyp/komora zsypowa) zwykle nie ogranicza energii spadku – materiał może spadać swobodnie, co jest właśnie mechanizmem powodującym intensywne kruszenie.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach z kryterium "uniknięcie nadmiernego kruszenia" szukaj rozwiązań, które kontrolują ruch urobku (prowadzenie, hamowanie, rozłożenie spadku na odcinki), a nie takich, które opierają się na swobodnym spadku lub silnych drganiach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Szybik pionowy to pionowe wyrobisko łączące dwa poziomy lub wyrobiska, wykonywane w celu komunikacji, wentylacji lub transportu (np. urobku). W kontekście odstawy ważne jest, czy transport ma być swobodnym zsypem, czy kontrolowanym ruchem ograniczającym uderzenia i kruszenie.
Podczas swobodnego spadku rośnie prędkość, a więc energia uderzenia na dole szybiku oraz zderzeń między bryłami. Te uderzenia powodują pękanie, rozdrabnianie i pylenie. Im większa wysokość spadku i twardsze zderzenia, tym większe ryzyko nadmiernego kruszenia.
Zsuwnia śrubowa prowadzi urobek po torze o charakterze "śrubowym", co ogranicza gwałtowny spadek i rozkłada różnicę wysokości na dłuższą drogę. Dzięki temu urobek porusza się bardziej kontrolowanie, z mniejszymi prędkościami i mniejszą energią uderzeń, co zmniejsza rozdrabnianie.
Nie zawsze, bo wybór zależy od wysokości, nachylenia, rodzaju urobku i wymagań technologicznych. Jednak gdy celem jest ograniczenie nadmiernego kruszenia w pionowym szybiku, rozwiązania zapewniające bardziej kontrolowany ruch (a nie szybki zjazd i uderzenie na końcu) zwykle mają przewagę.
To rozdrobnienie większe niż wymagane technologicznie: zbyt dużo drobnych frakcji, pyłu lub miału. Skutkuje to m.in. większym zapyleniem, stratami jakościowymi surowca, trudniejszym przesiewaniem/klasyfikacją oraz większym zużyciem urządzeń w punktach przesypowych i na trasie transportu.
Najczęściej analizuje się: wymaganą wydajność, gabaryty i możliwość zabudowy, różnicę wysokości, podatność urobku na kruszenie, ryzyko zatorów, bezpieczeństwo obsługi, zapylenie oraz koszty utrzymania. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest dopasowanie do wskazanego celu (np. ograniczenie kruszenia).
Przenośnik wstrząsany działa dzięki drganiom i jest stosowany do przemieszczania materiału po określonej trasie, zwykle na krótszych odcinkach i w określonym układzie zabudowy. W pionowym szybiku kluczowe jest bezpieczne prowadzenie urobku w dół; sama zasada "wstrząsania" nie rozwiązuje problemu energii spadku.
Typowe błędy to: wybór odpowiedzi na podstawie podobieństwa nazw ("zsuwnia" vs "zsypnia"), ignorowanie warunku ograniczenia kruszenia i skupienie się tylko na transporcie w dół, oraz mylenie urządzeń ciągłych z grawitacyjnymi. Pomaga czytanie pytania pod kątem celu technologicznego.
Gdy liczy się utrzymanie określonej granulacji (np. dla procesu przeróbki), gdy urobek jest kruchy, gdy trzeba ograniczyć zapylenie, lub gdy nadmiar drobnej frakcji pogarsza parametry surowca. Jest to też istotne tam, gdzie uderzenia powodują awarie lub szybkie zużycie punktów odbioru.
Ucz się przez porównywanie: jakie urządzenie do czego służy i jaki problem rozwiązuje (wydajność, kruszenie, zatory, bezpieczeństwo). Rób krótkie notatki "cecha → skutek" (np. swobodny spadek → kruszenie). Na egzaminie podkreśl w myślach warunek kluczowy, tu: ograniczenie kruszenia.
info

Statystycznie 33% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Zsuwnia śrubowa umożliwia kontrolowane przemieszczanie urobku w dół szybiku: materiał nie spada swobodnie z dużą energią, tylko jest prowadzony po torze o łagodniejszym charakterze."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii górniczej dotyczące transportu w kopalniach podziemnych
  • Instrukcje zakładowe (ruchowe) dotyczące odstawy i urządzeń przesypowych w wyrobiskach
  • Podręczniki/kompendia z mechanizacji robót górniczych (działy: odstawa, transport grawitacyjny, urządzenia przesypowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego