KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2024 (test 3)

PYTANIE NR 31.
Który stan wyjść nie jest możliwy w programie przedstawionym na rysunku?
Ilustracja przedstawia schemat logiczny, który jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacją zawodową
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stan "%Q0.1=1 i %Q0.2=1" jest niemożliwy, gdy program zawiera logikę blokady wzajemnej: wysterowanie jednego wyjścia wyklucza jednoczesne wysterowanie drugiego. Pozostałe kombinacje (01, 10, 00) mogą wystąpić zależnie od spełnienia warunków sterowania w danym cyklu pracy.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach tego typu analizuje się, jakie kombinacje stanów dwóch wyjść cyfrowych mogą pojawić się w trakcie działania programu PLC. Wyjścia %Q0.1 oraz %Q0.2 są zmiennymi binarnymi (0/1), więc teoretycznie możliwe są cztery kombinacje: 00, 01, 10 i 11. Program przedstawiony na rysunku ogranicza jednak te kombinacje poprzez zależności logiczne.

Odpowiedź "%Q0.1=1 i %Q0.2=1" jest poprawna, gdy w programie występuje mechanizm, który uniemożliwia jednoczesne załączenie obu wyjść. Najczęściej spotyka się to jako blokadę wzajemną (interlock), np. w sterowaniu kierunkiem silnika (prawo/lewo), siłownikiem (wysuw/wsuw) lub dwoma trybami pracy. W takim układzie spełnienie warunku dla jednego wyjścia powoduje niespełnienie warunku dla drugiego (albo jedno wyjście resetuje drugie), więc stan 11 nie może się pojawić.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne jako "niemożliwe"?

  • "%Q0.1=0 i %Q0.2=1" – ten stan jest typowy, gdy aktywna jest gałąź logiki załączająca tylko drugie wyjście, a pierwsze pozostaje wyłączone.
  • "%Q0.1=1 i %Q0.2=0" – analogicznie, stan możliwy przy załączeniu pierwszego wyjścia i wyłączeniu drugiego.
  • "%Q0.1=0 i %Q0.2=0" – stan spoczynkowy, możliwy gdy żaden warunek załączenia nie jest spełniony albo gdy występuje reset/stop.

Wskazówka egzaminacyjna: aby nie popełnić błędu, przeanalizuj osobno warunki ustawiające %Q0.1 i %Q0.2 oraz sprawdź, czy występuje zależność typu "NOT" lub wzajemne kasowanie. Jeśli program realizuje blokadę, to kombinacja 11 będzie nierealizowalna niezależnie od wejść.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
%Q0.1 to oznaczenie wyjścia (Q jak output) w notacji spotykanej w środowiskach zgodnych z IEC 61131-3. W praktyce wskazuje konkretny bit wyjściowy w obszarze wyjść, np. sterujący przekaźnikiem lub wejściem falownika. Dokładna mapa zależy od konfiguracji sprzętu.
To sytuacja, w której oba wyjścia są jednocześnie w stanie wysokim (załączone). W zadaniach z analizą programu chodzi o sprawdzenie, czy logika dopuszcza równoczesne wysterowanie dwóch elementów, czy też jest między nimi zależność (np. blokada wzajemna).
Blokada wzajemna zapobiega jednoczesnemu załączeniu dwóch sprzecznych funkcji, np. prawo/lewo silnika lub wysuw/wsuw siłownika. Chroni to układ mechaniczny i elektryczny przed zwarciem, przeciążeniem lub kolizją ruchów. Na egzaminie często skutkiem blokady jest "niemożliwy" stan 11.
Najpierw wypisz cztery kombinacje 00/01/10/11. Potem prześledź logikę załączenia każdego wyjścia: jakie warunki muszą być spełnione i czy jedno wyjście zależy od negacji drugiego. Na końcu oceń, czy istnieje taki zestaw warunków, który doprowadzi do danej kombinacji.
Tak. PLC zwykle działa w pętli: odczyt wejść, wykonanie programu, aktualizacja wyjść. Jeśli w programie są zależności czasowe, pamięci lub ustawianie/resetowanie, stan wyjść może zmieniać się między cyklami. Dlatego trzeba rozumieć, czy pytanie dotyczy "dowolnej chwili" czy stanu ustalonego.
Najczęściej są to: warunki typu NOT drugiego wyjścia, wzajemne kasowanie (reset), przerzutnik SR z priorytetem, lub logiczne rozdzielenie trybów pracy (tylko jeden aktywny). W efekcie, gdy jedno wyjście przechodzi na 1, drugie musi pozostać lub zostać sprowadzone do 0.
Nie zawsze, ale często tak. Jest możliwy, gdy program dopuszcza stan spoczynkowy (brak warunków załączenia) lub ma sygnał STOP/reset. Jeśli jednak logika wymusza, że jedno wyjście musi być aktywne (np. wybór trybu), wtedy 00 może być niemożliwe. Zależy to od schematu na rysunku.
Typowe błędy to: pomijanie negacji (NOT), nieuwzględnianie zależności między wyjściami, mylenie wejść z wyjściami oraz ocenianie programu "na oko" bez przejścia przez warunki. Pomaga metoda: analizuj osobno każde wyjście i dopiero potem składaj to w możliwe kombinacje.
W prostych przypadkach tak, jeśli rysunek jasno pokazuje zależność (np. jedna gałąź blokuje drugą). Jednak zwykle potrzebna jest podstawowa znajomość symboli w danym języku PLC oraz zasad działania wyjść. Na egzaminie warto znać najczęstsze bloki: AND/OR/NOT oraz pamięć SR.
Ćwicz analizę krótkich programów PLC: wypisuj możliwe stany wyjść i uzasadniaj je warunkami. Powtarzaj cykl skanu, podstawowe bramki logiczne oraz typowe blokady w sterowaniu napędami. Dobrze działa też symulacja w środowisku PLC, bo od razu widać, które kombinacje występują.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Stan "%Q0.1=1 i %Q0.2=1" jest niemożliwy, gdy program zawiera logikę blokady wzajemnej: wysterowanie jednego wyjścia wyklucza jednoczesne wysterowanie drugiego."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (norma opisująca języki PLC i ogólne zasady programowania)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw PLC: cykl skanu, LD/FBD, zmienne %I/%Q/%M
  • Dokumentacja środowiska/sterownika używanego na zajęciach (adresowanie, mapowanie I/O)
  • Zadania treningowe z analizą tablic prawdy dla dwóch wyjść

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego