Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM6 - WRZESIEŃ 2015



PYTANIE NR 17.
Zamieszczony na rysunku program realizuje funkcję
Ilustracja przedstawia schemat drabinkowy, który jest używany w kontekście programowania sterowników PLC, co jest istotne w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przerzutnik RS to układ sekwencyjny z pamięcią stanu: sygnał SET ustawia wyjście Q=1, a RESET kasuje Q=0, przy braku pobudzeń Q zachowuje poprzedni stan. Przerzutnik T przełącza stan (toggle), a bramki NAND/NOR są układami kombinacyjnymi bez pamięci.

Pełne wyjaśnienie:

Funkcja przerzutnika RS (Set–Reset) polega na tym, że wyjście Q zapamiętuje swój stan. Układ ma dwa wejścia sterujące: S (SET) oraz R (RESET). W typowym ujęciu działania:

  • gdy pojawi się warunek SET, wyjście Q zostaje ustawione na 1,
  • gdy pojawi się warunek RESET, wyjście Q zostaje skasowane do 0,
  • gdy nie ma aktywnego SET ani RESET, Q pozostaje w poprzednim stanie (to właśnie cecha pamięci).

Dlatego, jeżeli przedstawiony na rysunku program realizuje logikę "ustaw–skasuj–podtrzymaj", to jego funkcją jest przerzutnik RS.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Przerzutnik T (toggle) działa inaczej: pojedynczy sygnał sterujący powoduje zwykle przełączenie Q na przeciwny stan przy każdym impulsie/zboczu. To nie jest logika "SET/RESET", tylko "zmień na odwrotność".
  • Bramka NAND i bramka NOR to układy kombinacyjne, czyli ich wyjście zależy wyłącznie od bieżących wejść i nie "pamięta" stanu po zaniku sygnałów. Same bramki nie realizują podtrzymania, chyba że zostaną połączone zwrotnie w układ sekwencyjny (wtedy mówimy już o zatrzasku/przerzutniku, a nie o pojedynczej bramce).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w programie widzisz rozdzielenie warunku "ustaw" i "skasuj" oraz zachowanie stanu przy braku warunków, najczęściej chodzi o RS/SR. Jeśli zadanie dotyczy tylko jednej operacji logicznej wykonywanej natychmiast (bez pamięci), wtedy rozważ bramki (NAND/NOR).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest przerzutnik RS w automatyce i PLC?
Przerzutnik RS (Set/Reset) to układ pamiętający stan wyjścia Q. Wejście SET ustawia Q=1, RESET kasuje Q=0, a przy braku obu sygnałów Q pozostaje bez zmian. W PLC odpowiada temu typowe podtrzymanie lub instrukcje SET/RESET.
Jak rozpoznać w programie PLC, że to funkcja RS?
Szukaj dwóch niezależnych warunków: jednego, który ustawia wyjście (latch), i drugiego, który je kasuje. Kluczowa cecha RS to pamięć: po zaniku sygnału SET wyjście nadal może być w stanie 1 aż do wystąpienia RESET.
Dlaczego przerzutnik RS nazywa się układem sekwencyjnym?
Bo jego wyjście zależy nie tylko od aktualnych wejść, ale też od poprzedniego stanu. To oznacza, że układ "pamięta" historię zdarzeń (kolejność: najpierw SET, potem RESET). Bramki NAND/NOR bez sprzężenia zwrotnego są kombinacyjne i takiej pamięci nie mają.
Jakie są typowe zastosowania przerzutnika RS w mechatronice?
Najczęściej: podtrzymanie pracy napędu po naciśnięciu START (aż do STOP), zatrzask alarmu z kasowaniem ręcznym, ryglowanie stanów w sekwencjach (np. "cykl rozpoczęty"), pamięć spełnienia warunku bezpieczeństwa do czasu resetu.
Czym różni się przerzutnik T od przerzutnika RS?
RS ma dwa sygnały: SET ustawia, RESET kasuje. Przerzutnik T działa jak przełącznik: każdy impuls (zależnie od realizacji) odwraca stan Q. Jeśli w zadaniu chodzi o "włącz/wyłącz na przemian", to T; jeśli o "ustaw i trzymaj aż do resetu", to RS.
Czy bramki NAND i NOR mogą tworzyć przerzutnik RS?
Tak, klasyczny zatrzask RS można zbudować z dwóch bramek NAND albo dwóch bramek NOR połączonych ze sprzężeniem zwrotnym. Jednak wtedy funkcją całego układu jest nadal przerzutnik RS, a nie pojedyncza bramka. W pytaniach egzaminacyjnych ważne jest, co robi cały program/układ.
Dlaczego odpowiedź "bramka NAND" bywa myląca w takich zadaniach?
Bo wizualnie program lub schemat może zawierać elementy przypominające operacje logiczne, ale decyduje pamięć stanu. Sama bramka NAND nie pamięta poprzednich wartości. Jeśli po zaniku sygnałów wyjście nadal utrzymuje stan, to wskazuje na zatrzask/przerzutnik, nie na pojedynczą bramkę.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy rozpoznawaniu RS na rysunku?
Najczęstsze: ignorowanie podtrzymania (traktowanie układu jak kombinacyjny), mylenie RS z T przez skojarzenie "przerzutnik = przełączanie", oraz nieuwzględnianie roli RESET. Pomaga prześledzenie scenariusza: co się dzieje po SET i co musi zajść, aby wrócić do 0.
Kiedy w praktyce używa się wejścia RESET w układzie RS?
RESET stosuje się, gdy stan ma być skasowany przez inne zdarzenie niż zanik SET: np. przycisk STOP, warunek bezpieczeństwa, koniec cyklu, kasowanie alarmu, błąd czujnika. Dzięki temu układ nie zależy od tego, czy SET nadal jest aktywny, tylko od logiki procesu.
Jak przygotować się do pytań o przerzutniki na egzaminie ELM.6?
Ćwicz rozpoznawanie funkcji na podstawie działania: zrób tabelę przypadków (SET, RESET, brak sygnałów) i sprawdzaj, czy wyjście się utrzymuje. Rozróżniaj układy kombinacyjne (bramki) od sekwencyjnych (pamięć). Warto przećwiczyć przykłady START/STOP i zatrzask alarmu.
info

Statystycznie 37% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Przerzutnik RS to układ sekwencyjny z pamięcią stanu: sygnał SET ustawia wyjście Q=1, a RESET kasuje Q=0, przy braku pobudzeń Q zachowuje poprzedni stan."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Przerzutnik" – opis przerzutników RS i T, https://pl.wikipedia.org/wiki/Przerzutnik (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Bramka logiczna" – różnica między układami kombinacyjnymi a sekwencyjnymi, https://pl.wikipedia.org/wiki/Bramka_logiczna (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki/lekcje z logiki cyfrowej: przerzutniki i zatrzaski
  • Materiały dydaktyczne z programowania PLC (LD/FBD) dotyczące funkcji SR/RS
  • Ćwiczenia: analiza tabel stanów RS oraz symulacja prostych układów pamięci
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego