KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 30.
Który timer użyty w programie tylko jeden raz realizuje działanie zgodnie z przedstawionym diagramem?
Ilustracja przedstawia diagram czasowy oraz schemat blokowy związany z działaniem timera w kontekście egzaminu zawodowego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Timer TP (pulse) po pojawieniu się zbocza narastającego na wejściu generuje na wyjściu Q impuls o czasie równym nastawie (PT), niezależnie od tego, czy IN pozostaje w stanie 1 dłużej. TOF opóźnia wyłączenie, TON opóźnia włączenie, a TONR ma retencję i zwykle wymaga resetu.

Pełne wyjaśnienie:

W standardowych blokach czasowych PLC (wg konwencji IEC) rozróżnia się kilka typowych zachowań, które najłatwiej identyfikuje się po wykresie czasowym sygnałów IN (wejście) i Q (wyjście) oraz po tym, co dzieje się w czasie nastawy PT.

Odpowiedź "TP" jest właściwa, gdy diagram pokazuje, że po zadziałaniu wejścia (zwykle po zboczu narastającym IN) wyjście Q przechodzi w stan 1 tylko na ściśle określony czas PT, po czym wraca do 0 nawet wtedy, gdy IN nadal jest w stanie 1. To właśnie funkcja timera impulsowego (pulse).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do takiego diagramu:

  • "TON" (opóźnione załączenie): po podaniu IN=1 wyjście Q nie włącza się od razu, tylko dopiero po upływie PT, a następnie pozostaje w stanie 1 tak długo, jak długo IN jest w stanie 1. Nie generuje krótkiego impulsu o stałej długości.
  • "TOF" (opóźnione wyłączenie): Q zwykle włącza się razem z IN, a po zaniku IN wyjście Q pozostaje jeszcze przez PT w stanie 1 i dopiero potem się wyłącza. To zachowanie wiąże się z "dociągnięciem" sygnału po wyłączeniu, a nie z impulsem po włączeniu.
  • "TONR" (retencyjny on-delay): działa jak TON, ale z podtrzymaniem/retencją odmierzania czasu po zaniku IN; w praktyce wymaga też poprawnego rozumienia sposobu kasowania (resetu) stanu. W pytaniu podkreślono użycie timera tylko raz, co nie sugeruje dodatkowej logiki obsługi retencji, typowej przy TONR.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na wykresie Q ma postać "prostokątnego impulsu" o stałej długości PT po włączeniu wejścia, najczęściej chodzi o TP. Jeśli Q "spóźnia się" przy włączaniu — TON, a jeśli "spóźnia się" przy wyłączaniu — TOF.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
TP to timer impulsowy: po zboczu narastającym na wejściu IN ustawia wyjście Q na 1 na czas równy nastawie PT, a potem Q wraca do 0. Jest używany do generowania pojedynczych impulsów sterujących o stałej długości.
W TP wyjście Q jest impulsem o stałej długości PT i kończy się nawet wtedy, gdy IN dalej ma stan 1. W TON Q włącza się dopiero po czasie PT, ale potem pozostaje 1 tak długo, jak długo IN=1.
TOF to opóźnione wyłączenie: Q zwykle włącza się natychmiast wraz z IN, a po przejściu IN na 0 Q pozostaje jeszcze przez czas PT w stanie 1. "Impuls" pojawia się więc po wyłączeniu wejścia, a nie po jego włączeniu.
TON oznacza timer z opóźnionym załączeniem (on-delay). Gdy IN przechodzi na 1, timer zaczyna odliczać PT. Dopiero po upływie PT wyjście Q staje się 1. Jeśli IN wróci do 0 przed końcem PT, odliczanie jest przerywane.
TOF to timer z opóźnionym wyłączeniem (off-delay). Kiedy IN jest 1, Q jest 1. Po przejściu IN na 0 timer podtrzymuje Q jeszcze przez czas PT, a dopiero potem wyłącza Q. Stosuje się go np. do wybiegu lub przewietrzania.
TONR jest timerem retencyjnym: potrafi "pamiętać" częściowo odliczony czas, gdy IN zaniknie, i kontynuować po ponownym pojawieniu się IN. TON zwykle resetuje odliczanie po zaniku IN. W zadaniach trzeba też zwracać uwagę na sposób kasowania (resetu) stanu TONR.
TP stosuje się do jednorazowych impulsów: podanie krótkiego sygnału START, wyzwolenie zaworu na określony czas, inicjacja kroku sekwencji, "próbkowanie" sygnału. Dzięki stałej długości impulsu unika się zależności od tego, jak długo operator trzyma przycisk.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie "opóźnienia" z "impulsem", ignorowanie tego, czy opóźnienie dotyczy włączenia czy wyłączenia, oraz skupienie się tylko na wejściu IN bez analizy, kiedy dokładnie zmienia się Q. Pomaga rysowanie osi czasu i zaznaczanie PT.
Ogólna idea jest wspólna (konwencja IEC), ale szczegóły mogą zależeć od środowiska: sposób reakcji na krótkie impulsy, zachowanie przy ponownym wyzwoleniu, format czasu PT/ET. Na egzaminie zwykle obowiązuje interpretacja zgodna z opisem biblioteki/diagramem w zadaniu.
Najskuteczniejsze jest łączenie teorii i symulacji: dla każdego timera narysuj przebiegi IN i Q, a potem odtwórz to w prostym programie w FBD/LAD. Porównuj przypadki: krótkie naciśnięcie przycisku, długie przytrzymanie, ponowne wyzwolenie. To szybko utrwala różnice między TON/TOF/TP/TONR.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Timer TP (pulse) po pojawieniu się zbocza narastającego na wejściu generuje na wyjściu Q impuls o czasie równym nastawie (PT), niezależnie od tego, czy IN pozostaje w stanie 1 dłużej."

Materiały:

  • Instrukcja/Help środowiska PLC używanego w szkole (sekcja: Timers IEC)
  • Ćwiczenia z rysowania przebiegów czasowych dla TON/TOF/TP/TONR
  • Materiały dydaktyczne do IEC 61131-3 (języki FBD/LAD i bloki standardowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego