KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2016 (test 2)

PYTANIE NR 39.
Które stwierdzenie dotyczące działania przedstawionego programu jest prawdziwe?
Ilustracja przedstawia fragment schematu elektrycznego lub logicznego, prawdopodobnie związanego z programowaniem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prawdziwe jest stwierdzenie, że dopiero jednoczesne podanie "1" na I0.2 i M0.3 spełnia warunek logiki i uruchamia działanie czasowe. Skutkiem jest pojawienie się "1" na wyjściu Q0.4 na czas 5 s (impuls/podtrzymanie), a nie dopiero po 5 s. Odpowiedzi z "lub" zmieniają warunek na OR.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza, czy potrafisz odróżnić dwa typowe zachowania układów czasowych w programie PLC:

  • impuls (podanie "1" na wyjściu przez czas T) – wyjście włącza się po spełnieniu warunku i pozostaje aktywne przez zadany czas,
  • opóźnienie (włączenie dopiero po czasie T) – wyjście nie zmienia stanu od razu, lecz dopiero po odczekaniu T od chwili spełnienia warunku.

Poprawna odpowiedź mówi o sytuacji, w której jednoczesne wystąpienie sygnału "1" na wejściu I0.2 oraz na bicie pamięci M0.3 (czyli warunek typu AND) powoduje ustawienie "1" na wyjściu Q0.4 na 5 sekund. Taki opis odpowiada działaniu typowego timera impulsowego/podtrzymania: po zadziałaniu warunku wyjście jest aktywne przez T=5 s, a następnie wraca do "0".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "…po 5 s ustawiona zostanie ‘1’…" – to opis opóźnienia załączenia. W logice impulsowej wyjście nie czeka 5 s na start, tylko działa przez 5 s od zadziałania.
  • "Podanie ‘1’ na I0.2 lub M0.3…" – użycie "lub" zmienia warunek na OR, czyli wystarczyłby pojedynczy sygnał. Jeśli program wymaga jednoczesności dwóch sygnałów, OR jest inną funkcją i daje inne zachowanie.
  • "…lub… po 5 s…" – łączy oba błędy naraz: błędny operator logiczny (OR zamiast AND) oraz błędny skutek czasowy (opóźnienie zamiast impulsu).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze ustal kolejno (1) jaki jest warunek logiczny (AND/OR), a dopiero potem (2) jak działa element czasowy (czy daje impuls, czy opóźnia zadziałanie). To zapobiega wybieraniu odpowiedzi "po słowach" typu "po 5 s".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
I oznacza wejście (Input), Q wyjście (Output), a M bit pamięci/marker. I0.2 to konkretny bit wejściowy, M0.3 to bit wewnętrzny programu (np. stan pomocniczy), a Q0.4 to bit wyjścia sterujący elementem wykonawczym.
Warunek AND oznacza, że muszą być spełnione wszystkie sygnały jednocześnie. W LAD zwykle jest to połączenie szeregowe styków, a w FBD blok logiczny AND. Warunek OR to alternatywa: wystarczy jeden sygnał (połączenie równoległe lub blok OR).
"Na 5 s" opisuje czas trwania stanu (wyjście włączone przez 5 sekund). "Po 5 s" opisuje opóźnienie zadziałania (wyjście włącza się dopiero po odczekaniu 5 sekund). To dwie różne funkcje czasowe w PLC.
Timer impulsowy po spełnieniu warunku wyzwalającego ustawia wyjście na "1" i utrzymuje je przez zadany czas T. Po upływie T wyjście wraca do "0", nawet jeśli warunek wejściowy przestanie być spełniony wcześniej (zależnie od implementacji i typu timera).
Impuls czasowy stosuje się np. do: krótkiego załączenia zaworu przedmuchu, podania smaru, uruchomienia sygnału dźwiękowego, sterowania przekaźnikiem na czas testu lub wyzwolenia krótkiego cyklu. Ważne jest, że efekt trwa określony czas niezależnie od dalszych zmian sygnału.
W praktyce bit M jest obszarem pamięci wykorzystywanym w programie do stanów pośrednich (markery), ale jego rola zależy od projektu. Może przechowywać np. informację o trybie pracy, warunku bezpieczeństwa lub rezultacie wcześniejszej logiki.
Najczęstsze błędy to: mylenie impulsu z opóźnieniem, ignorowanie operatora AND/OR w warunku, nieuwzględnianie wymogu jednoczesności sygnałów oraz czytanie odpowiedzi "po słowach" (np. wybór opcji z "po 5 s" bez analizy programu).
Trzeba ustalić, co jest wejściem bloku czasowego: czy jest to stan ciągły (warunek = 1), czy zbocze (np. narastające). Start odmierzania następuje w chwili, gdy spełniony jest warunek wyzwalający timera, zgodnie z jego typem i konfiguracją.
Pułapką są odpowiedzi ze słowem "lub", bo sugerują OR (wystarczy jeden sygnał). Jeśli w programie elementy są połączone tak, że wymagają spełnienia obu warunków, to "lub" jest logicznie inną funkcją i prowadzi do innego zachowania wyjścia.
Ćwicz czytanie krótkich programów LAD/FBD: najpierw określ warunek (AND/OR), potem sprawdź element czasowy (impuls czy opóźnienie), a na końcu opisz skutek na Q. Pomaga też symulacja w środowisku PLC i rysowanie osi czasu sygnałów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Prawdziwe jest stwierdzenie, że dopiero jednoczesne podanie "1" na I0.2 i M0.3 spełnia warunek logiki i uruchamia działanie czasowe."

Źródła:

  • Siemens AG, "SIMATIC S7-1200 Programmable Controller System Manual", rozdział dotyczący obszarów pamięci oraz instrukcji timera (TON/TOF/TP) – dokument producenta (PDF).
  • Siemens AG, "STEP 7 (TIA Portal) Basic/Professional – Programming a PLC", sekcja: Timers / IEC timers (TP, TON, TOF) – dokumentacja online/PDF producenta.
  • IEC 61131-3:2013, "Programmable controllers – Part 3: Programming languages", część dotycząca bloków funkcyjnych i elementów czasowych.

Materiały:

  • Dokumentacja środowiska PLC używanego w kształceniu (rozdział: timery i bloki czasowe)
  • Ćwiczenia z interpretacji programów LAD/FBD z timerami (TON/TOF/TP)
  • Materiały producenta sterownika PLC dotyczące adresacji I/Q/M i obszarów pamięci

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego