KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 13.
Który typ łożyska należy zastosować w zespole mechanicznym wiedząc, że średnica gniazda wynosi 35 mm, jego wysokość wynosi 11 mm, natomiast średnica zewnętrzna wału wynosi 10 mm?
Ilustracja przedstawia tabelę z typami łożysk oraz ich wymiarami, a także przekrój poprzeczny łożyska kulkowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby dobrać łożysko, dopasowuje się trzy wymiary: d do średnicy wału, D do średnicy gniazda oraz B do dostępnej szerokości. Dla danych: wał 10 mm, gniazdo 35 mm, wysokość 11 mm, jedyny typ spełniający komplet wymiarów to 7300 B (d=10, D=35, B=11).

Pełne wyjaśnienie:

W doborze łożyska kluczowe jest dopasowanie trzech wymiarów konstrukcyjnych zespołu do wymiarów łożyska podawanych w tabelach/katalogach:

  • d – średnica wewnętrzna (otwór łożyska), czyli wymiar pasujący na wał,
  • D – średnica zewnętrzna, czyli wymiar pasujący do gniazda w korpusie/oprawie,
  • B – szerokość (często w praktyce nazywana "wysokością" łożyska w osi wału), czyli wymiar wynikający z dostępnego miejsca osiowego.

W zadaniu podano: średnica gniazda 35 mm (czyli D=35), wysokość 11 mm (czyli B=11) oraz średnica wału 10 mm (czyli d=10). Z przedstawionych typów tylko 7300 B ma zestaw wymiarów d=10, D=35, B=11, więc jest to poprawny dobór.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 7202 B – ma d=15, więc nie pasuje na wał Ø10 (otwór łożyska byłby za duży dla podanego wału).
  • 7200 B – ma d=10, ale D=30 i B=9; nie wejdzie poprawnie w gniazdo Ø35 i nie spełnia wymiaru 11 mm.
  • 7307 B – ma d=35 oraz znacznie większe wymiary zewnętrzne, więc jest całkowicie niezgodne z wałem Ø10 i gniazdem Ø35.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj wszystkie trzy wymiary (d, D i B). Dopasowanie tylko jednego parametru (np. samego D) często prowadzi do wyboru złego typu łożyska, mimo że "jakaś liczba" w odpowiedzi się zgadza.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
d to średnica otworu łożyska (pasuje na wał), D to średnica zewnętrzna (pasuje do gniazda w korpusie), a B to szerokość łożyska wzdłuż osi wału. Te trzy parametry muszą jednocześnie pasować do konstrukcji.
Najpierw dobierz d równe średnicy wału, następnie D równe średnicy gniazda w oprawie. Na końcu sprawdź B, czyli czy łożysko zmieści się osiowo. Dopiero komplet zgodnych wymiarów daje poprawny wybór typu.
Bo nawet gdy d pasuje na wał, łożysko może nie wejść do oprawy (złe D) albo nie zmieścić się w osi (złe B). W praktyce to częsty błąd montażowy: element "na wał" pasuje, ale cały zespół nie daje się złożyć.
W kontekście łożysk kulkowych skośnych litera w oznaczeniu (np. B) jest elementem kodu typu i zwykle wiąże się z wykonaniem/parametrami serii (np. wariantem kąta działania). W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest jednak dopasowanie wymiarów d, D, B z tabeli.
Najczęściej myli się, że "gniazdo" to D (średnica zewnętrzna łożyska), a "wał" to d (otwór łożyska). Błąd polega na odwróceniu tych pojęć, przez co wybiera się łożysko o złym otworze albo złej średnicy zewnętrznej.
Trzeba znaleźć wiersz, w którym jednocześnie występują wartości: d=10, D=35 oraz B=11. Dopiero wtedy odczytuje się nazwę typu z kolumny "TYP". Jeśli choć jeden wymiar się nie zgadza, typ odpada.
Mimo że 7200 B może mieć d=10, to ma inne pozostałe wymiary (np. mniejsze D i B). W efekcie nie będzie pasować do gniazda Ø35 lub nie spełni wymaganej szerokości 11 mm, więc konstrukcyjnie nie da się go zastosować.
Tak. Łożyska kulkowe skośne są zaprojektowane tak, aby przenosić obciążenia promieniowe i osiowe jednocześnie dzięki skośnemu ułożeniu bieżni/kulek. W praktyce stosuje się je tam, gdzie oprócz sił poprzecznych występuje składowa wzdłuż osi wału.
Oznaczenie serii (np. 72xx, 73xx) wiąże się z rodziną wymiarowo-nośnościową łożyska. Dwie różne serie mogą mieć inne wymiary zewnętrzne i szerokości przy podobnych średnicach otworów, dlatego zawsze trzeba sprawdzić tabelę wymiarów, a nie sugerować się samą "podobnością" kodu.
Ćwicz szybkie mapowanie: wał → d, gniazdo → D, miejsce osiowe → B. Rozwiązuj zadania na tabelach wymiarów i rysunkach przekrojów. Na egzaminie kontroluj wszystkie trzy liczby, bo "jedna zgodna" to za mało.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Aby dobrać łożysko, dopasowuje się trzy wymiary: d do średnicy wału, D do średnicy gniazda oraz B do dostępnej szerokości."

Źródła:

  • ISO 15, "Rolling bearings — Radial bearings — Boundary dimensions" (norma określająca wymiary graniczne łożysk; odniesienie do oznaczeń d, D, B).
  • DIN 628, "Wälzlager" (norma dotycząca łożysk tocznych; odniesienie do oznaczeń i wymiarów łożysk).

Materiały:

  • Katalogi producentów łożysk (tabele wymiarów i oznaczenia serii)
  • Podstawy konstrukcji maszyn: łożyska i pasowania
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego maszynowego (oznaczenia wymiarów i przekroje)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego