KWALIFIKACJA TWO7 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 28.
Który z elementów osprzętu urządzeń przeładunkowych przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia metalowy element osprzętu urządzeń przeładunkowych, znany jako kausza.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kausza to metalowa wkładka w kształcie "łezki", wkładana w oko liny (często stalowej), aby zapobiegać przetarciu i zgnieceniu włókien/żył na łuku. Krętlik służy do eliminacji skręcania, zblocze to rolka w obudowie do prowadzenia liny, a zawiesie jest kompletnym zespołem do podwieszania ładunku.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna odpowiedź to "kauszę", ponieważ kausza jest elementem osprzętu linowego stosowanym w oku liny (zakończeniu liny). Jej zadaniem jest uformowanie i wzmocnienie promienia zagięcia oraz ochrona liny przed uszkodzeniami podczas pracy pod obciążeniem, zwłaszcza przy podczepianiu do haka, szakli lub innych okuć. Charakterystyczny jest jej kształt dopasowany do oka liny (zwykle przypomina łezkę) i to, że "wypełnia" wnętrze oka.

Odpowiedź "krętlik" jest błędna, bo krętlik pełni inną funkcję: umożliwia obrót elementów względem siebie i ogranicza skręcanie liny lub zawiesia podczas podnoszenia ładunku. Jego forma jest zwykle bardziej "łącznikowa" (dwa ucha połączone mechanizmem obrotowym), a nie wkładka do oka liny.

Odpowiedź "zblocze" jest błędna, ponieważ zblocze to zespół z rolką (krążkiem) w jarzmie/obudowie, służący do prowadzenia liny i zmiany kierunku jej biegu albo do budowy układów wielokrążków. Zblocze jest wyraźnie większym elementem z ruchomą rolką, a nie wzmocnieniem oka liny.

Odpowiedź "zawiesie" również jest błędna: zawiesie to kompletne narzędzie do podwieszania ładunków (np. linowe, łańcuchowe lub pasowe) wraz z zakończeniami. W pytaniu chodzi o pojedynczy element osprzętu, a kausza jest właśnie takim elementem składowym, często używanym w zawiesiach linowych.

Wskazówka egzaminacyjna: przy identyfikacji z rysunku szukaj elementów, które wzmacniają oko liny (kausza), elementów obracających (krętlik) oraz elementów z rolką (zblocze). To najszybszy sposób odróżnienia tych pojęć w zadaniach obrazkowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kausza to metalowa wkładka umieszczana w oku liny (np. stalowej). Chroni linę przed przetarciem i zgnieceniem na łuku oraz pomaga utrzymać właściwy promień zagięcia. Stosuje się ją m.in. przy podczepianiu oka liny do haka, szakli lub innych okuć.
Najczęściej ma kształt łezki lub wydłużonego owalu i wygląda jak "wkładka" w środku oka liny. Nie ma rolki jak zblocze ani mechanizmu obrotowego jak krętlik. Jej forma sugeruje, że współpracuje z liną, a nie jest samodzielnym łącznikiem.
Kausza wzmacnia i chroni oko liny, a krętlik służy do redukcji skręcania podczas podnoszenia. Krętlik pracuje jako łącznik obrotowy między elementami zawiesia/olinowania, natomiast kausza pozostaje w oku liny i nie pełni funkcji obrotowej.
Zblocze to element z rolką (krążkiem) w obudowie, który prowadzi linę i zmienia kierunek jej biegu albo tworzy układ wielokrążka. Kausza nie ma rolki i nie prowadzi liny "w ruchu" — jest wzmocnieniem oka liny na zakończeniu.
Nie. Zawiesie to cały zestaw do podwieszania ładunku (np. lina/łańcuch/pas plus zakończenia i osprzęt). Kausza jest jednym z możliwych elementów składowych zawiesia linowego, ale nie jest zawiesiem jako całością.
Groźne są deformacje (spłaszczenia), pęknięcia, ostre krawędzie oraz zużycie powierzchni współpracującej z liną. Takie wady mogą przyspieszać przetarcie liny w oku i zwiększać ryzyko awarii pod obciążeniem. W praktyce wymaga to wycofania elementu z użycia.
Kauszę stosuje się, gdy oko liny będzie współpracowało z metalowym elementem (hak, szekla, ucho mocujące) i może być narażone na tarcie oraz zgniecenie. Jest to typowe w pracach przeładunkowych, przy odciągach i przy linach pracujących cyklicznie pod obciążeniem.
Typowe błędy to mylenie funkcji z wyglądem (np. uznanie każdej "metalowej części" za krętlik), nieuwzględnienie obecności rolki w zbloczu oraz traktowanie całego zestawu jako jednego elementu (zawiesie). Pomaga porównanie: wkładka w oku (kausza) vs łącznik obrotowy (krętlik) vs rolka (zblocze).
Jeśli w oku liny widać dodatkowy, sztywny element utrzymujący kształt i tworzący gładką powierzchnię styku, to wskazuje na kauszę. Same uformowane oko bez wkładki wygląda jak pętla z liny bez wewnętrznego "wypełnienia" metalem.
Ucz się po zdjęciach/rysunkach i zawsze łącz nazwę z funkcją. Zrób własną tabelę: element — cecha rozpoznawcza — zastosowanie. Na egzaminie porównuj: czy jest rolka, czy jest przegub/obrót, czy to wkładka w oku liny, czy cały zespół do podwieszenia ładunku.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Kausza to metalowa wkładka w kształcie "łezki", wkładana w oko liny (często stalowej), aby zapobiegać przetarciu i zgnieceniu włókien/żył na łuku."

Źródła:

  • PN-EN 13411-1:2011 (lub nowsza): Zakończenia lin stalowych — Część 1: Kausze — zakres definicji i zastosowań (standard europejski, treści dotyczące thimbles/kauszy)
  • Admiralty Manual of Seamanship (BR 67), Volume 1, rozdziały dotyczące sprzętu linowego i zakończeń lin (thimbles/kausze) — opis funkcji i zastosowań

Materiały:

  • Podręczniki z zakresu "pracy linami/olinowania" i podstawowych węzłów oraz zakańczania lin
  • Instrukcje/albumy osprzętu dźwignicowego i linowego stosowanego w przeładunku
  • Materiały szkoleniowe o bezpieczeństwie prac przeładunkowych i kontroli zawiesi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego