KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 1.
Który z elementów przestawiono na ilustracji?
Ilustracja przedstawia techniczny rysunek wałka z wielowypustem, co jest zgodne z odpowiedzią na pytanie egzaminacyjne.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Wałek z wielowypustem" rozpoznaje się po podłużnych rowkach/zębach na obwodzie, które służą do przenoszenia momentu obrotowego między wałem a piastą. Gwint ma zarys śrubowy, nakrętka koronowa jest elementem złącznym, a sprzęgło kłowe ma charakterystyczne kły łączące dwa człony.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna odpowiedź to "Wałek z wielowypustem", ponieważ wielowypust jest połączeniem kształtowym: na obwodzie wałka występują podłużne zęby lub rowki, dzięki którym współpracująca piasta (np. piasta sprzęgła, koła zębatego, elementu napędu) może przenosić moment obrotowy bez poślizgu. To typowe rozwiązanie w zespołach napędowych maszyn i urządzeń, także tych obsługiwanych przez elektryka podczas montażu i konserwacji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Nakrętkę koronową" wybiera się błędnie, gdy myli się element złączny z elementem wału. Nakrętka koronowa ma formę nakrętki z nacięciami (koroną) i zwykle współpracuje z zawleczką przy zabezpieczeniu połączenia śrubowego. Nie jest to element o funkcji wałka.
  • "Wałek z gwintem" sugeruje, że na elemencie widoczny jest zarys śrubowy charakterystyczny dla gwintu. Gwint ma linię śrubową i służy przede wszystkim do skręcania/ustalania elementów nakrętką lub wkrętem, a nie do typowego połączenia wielowypustowego z piastą.
  • "Sprzęgło kłowe" to zwykle zespół składający się z dwóch członów z kłami, które zazębiają się czołowo. Na ilustracjach sprzęgło kłowe ma rozpoznawalne wypusty (kły) i zwykle większe gabaryty niż sam wałek. Sam wałek z wielowypustem nie ma kłów sprzęgła, tylko podłużne uzębienie/rowkowanie na obwodzie.

Wskazówka egzaminacyjna: aby nie pomylić wielowypustu z gwintem, szukaj cechy kierunku. Wielowypust ma rowki równoległe do osi wału, a gwint "owija się" spiralnie wokół wału. Jeśli widzisz nacięcia typowe dla nakrętki lub czołowe kły, to nie jest to wałek wielowypustowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wielowypust to profil z podłużnymi zębami lub rowkami na obwodzie wałka. Umożliwia przenoszenie momentu obrotowego między wałem a piastą (np. sprzęgła lub koła) oraz często pozwala na przesuw osiowy elementu przy zachowaniu przeniesienia napędu.
Wielowypust ma rowki/zęby równoległe do osi wału. Gwint ma zarys śrubowy (spiralny), "owijający się" wokół wałka. Na ilustracjach warto szukać kierunku linii: proste wzdłuż osi oznaczają wielowypust, ukośne/spiralne oznaczają gwint.
Stosuje się je, bo dobrze przenoszą duże momenty obrotowe, zapewniają powtarzalne pozycjonowanie elementów na wale i mogą umożliwiać ruch osiowy piasty (np. w mechanizmach przesuwu). W praktyce ułatwiają montaż i serwisowanie zespołów napędowych.
Nakrętka koronowa to nakrętka z nacięciami ("koroną"), często stosowana z zabezpieczeniem zawleczką. Jej zadaniem jest pewne skręcenie połączenia i ograniczenie samoodkręcania. To element złączny, a nie część wału przenosząca napęd.
Sprzęgło kłowe to rodzaj sprzęgła, w którym przeniesienie momentu odbywa się przez zazębienie kłów dwóch członów. Stosuje się je do łączenia wałów. Na ilustracji zwykle widać czołowe wypusty (kły), a nie podłużne uzębienie typowe dla wielowypustu.
Najczęstszy błąd to mylenie wielowypustu z gwintem, gdy patrzy się tylko na "rowki" bez analizy ich kierunku. Drugi błąd to wybór elementu, który kojarzy się z montażem (np. nakrętka), mimo że pytanie dotyczy elementu wału. Pomaga porównanie cech: proste rowki vs spiralny zarys.
Najczęściej przy montażu i serwisie silników z przekładniami, napędów maszyn, wentylatorów, pomp lub mechanizmów sprzęgłowych. Wielowypust pojawia się tam, gdzie piasta elementu napędzanego musi pewnie przenieść moment z wału, a jednocześnie montaż ma być szybki i powtarzalny.
Tak. Objawy zużycia to m.in. luz między piastą a wałem, stuki przy zmianach obciążenia, nierówna praca oraz ślady wykruszeń na zębach/rowkach. W praktyce serwisowej warto kontrolować dopasowanie oraz smarowanie (jeśli przewidziane) i stan współpracujących elementów.
Sprzęgło kłowe to zwykle zespół dwóch części z czołowymi wypustami (kłami), które wchodzą w siebie. Wałek (także wielowypustowy) jest elementem jednolitym, a jego cecha rozpoznawcza to profil na obwodzie. Jeśli widzisz kły na czole części, to wskazuje na sprzęgło, nie na wałek.
Warto ćwiczyć na atlasach części i rysunkach: porównuj kształt, kierunek rowków, typowe funkcje elementu (złącze vs przeniesienie momentu) oraz miejsca występowania w maszynie. Dobrą metodą jest tworzenie fiszek: nazwa elementu + 2–3 cechy rozpoznawcze.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: ""Wałek z wielowypustem" rozpoznaje się po podłużnych rowkach/zębach na obwodzie, które służą do przenoszenia momentu obrotowego między wałem a piastą."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Wielowypust" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Wielowypust (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Nakrętka koronowa" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Nakr%C4%99tka_koronowa (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Sprzęgło kłowe" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprz%C4%99g%C5%82o_k%C5%82owe (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn (rozdziały o połączeniach wielowypustowych i sprzęgłach)
  • Katalogi/poradniki producentów elementów napędowych (sprzęgła, piasty, wały)
  • Atlas rysunku technicznego maszynowego: przykłady oznaczeń gwintów i wielowypustów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego