KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 31.
Który z poniższych elementów NIE jest wymagany w standardowym opisie bibliograficznym?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Numer ISBN jest identyfikatorem wydawniczym przydatnym w obrocie i wyszukiwaniu, ale w podstawowym (standardowym) opisie bibliograficznym nie jest elementem bezwzględnie wymaganym. Elementami kluczowymi opisu są m.in. autor, tytuł i dane wydawnicze (np. wydawnictwo), bo identyfikują dokument jako publikację.

Pełne wyjaśnienie:

W opisie bibliograficznym celem jest jednoznaczna identyfikacja publikacji na podstawie danych, które opisują dzieło i jego wydanie. Do elementów postrzeganych jako podstawowe należą zwykle:

  • Autor dzieła – wskazuje odpowiedzialność za treść i odróżnia publikacje o podobnych tytułach.
  • Tytuł dzieła – jest kluczowym elementem identyfikacyjnym, bez którego opis traci sens informacyjny.
  • Wydawnictwo (jako część danych wydawniczych) – pomaga rozróżnić wydania, edycje i warianty tej samej publikacji.

Numer ISBN to natomiast identyfikator wydawniczy, który bywa podawany w opisach, ale nie zawsze jest traktowany jako element obowiązkowy "standardowego" opisu bibliograficznego. ISBN może nie występować (np. w starszych wydaniach, niektórych typach publikacji lub dokumentach bez nadanego numeru), dlatego opis bibliograficzny powinien dać się sporządzić także bez niego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne jako wybór "NIE jest wymagany"?

  • "Tytuł dzieła" – bez tytułu trudno w ogóle zidentyfikować, co jest opisywane; to element centralny opisu.
  • "Autor dzieła" – gdy autor jest znany i występuje w publikacji, stanowi podstawową informację o odpowiedzialności; jego pominięcie obniża jakość identyfikacji.
  • "Wydawnictwo" – jako część danych wydawniczych wspiera rozróżnianie wydań i ułatwia wyszukiwanie w katalogach i bibliografiach.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się identyfikator (ISBN/ISSN/DOI) obok klasycznych elementów opisu (autor, tytuł, dane wydawnicze), to identyfikator częściej bywa elementem dodatkowym lub warunkowym, zależnym od typu dokumentu i przyjętych zasad opisu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Opis bibliograficzny to uporządkowany zestaw danych identyfikujących publikację, np. autora, tytuł i dane wydawnicze. Służy do wyszukiwania, cytowania i rozróżniania wydań tej samej książki w katalogach, bibliografiach oraz materiałach informacyjnych księgarni.
Najczęściej podstawowe elementy to: autor, tytuł oraz dane wydawnicze (m.in. wydawca). To one pozwalają zidentyfikować dokument nawet wtedy, gdy brakuje identyfikatorów typu ISBN albo nie są one podane w źródle.
ISBN jest identyfikatorem bardzo przydatnym, ale nie każda publikacja go ma (np. starsze wydania lub dokumenty bez nadanego numeru). Dlatego w wielu podejściach do opisu traktuje się go jako element dodatkowy/warunkowy, a nie bezwzględnie obowiązkowy.
ISBN to międzynarodowy numer identyfikujący wydanie książki. W praktyce księgarskiej ułatwia zamówienia, przyjęcia towaru, wyszukiwanie w bazach i sprzedaż. W opisie bibliograficznym może się pojawiać, ale nie zawsze jest elementem koniecznym do sporządzenia opisu.
Gdy autor jest wskazany w publikacji, zwykle stanowi kluczowy element identyfikacji. Są jednak dokumenty bez autora (np. prace zbiorowe, instytucje jako odpowiedzialne), wtedy opis wykorzystuje inne dane. Na egzaminie warto pamiętać, że autor jest "podstawowy", ale może być nieustalony.
Elementy obowiązkowe to te, bez których trudno zidentyfikować dokument (np. tytuł, odpowiedzialność, dane wydawnicze). Elementy dodatkowe uzupełniają opis (np. identyfikatory). Dobra strategia: zapytaj, czy opis da się sensownie zrobić bez danego elementu.
Częste pomyłki to: mylenie danych wydawniczych (wydawca vs miejsce/rok), pomijanie odpowiedzialności (autor/redaktor), przepisywanie tytułu z okładki zamiast strony tytułowej oraz traktowanie ISBN jako elementu "zawsze obowiązkowego" niezależnie od typu dokumentu.
ISBN jest bardzo przydatny przy zamawianiu i identyfikacji konkretnego wydania, zwłaszcza gdy tytuł jest popularny albo występuje w wielu wersjach. Pomaga też przy wyszukiwaniu w hurtowniach i systemach sprzedażowych. To jednak inny cel niż minimalny opis bibliograficzny.
Informacja o wydawnictwie (jako część danych wydawniczych) pomaga rozróżniać wydania i wskazuje kontekst publikacji. Dwie książki mogą mieć ten sam tytuł i autora, ale inne wydawnictwo, co ma znaczenie dla identyfikacji, jakości edycji i poprawnego doboru rekordu w katalogu.
Porównaj odpowiedzi i wybierz tę, która jest bardziej "sprzedażowo-identyfikacyjna" (np. ISBN) niż bibliograficznie podstawowa (autor/tytuł/wydawca). Jeśli w opcjach są klasyczne dane opisu i identyfikator, identyfikator częściej bywa elementem dodatkowym. Zawsze czytaj uważnie "NIE".
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Numer ISBN jest identyfikatorem wydawniczym przydatnym w obrocie i wyszukiwaniu, ale w podstawowym (standardowym) opisie bibliograficznym nie jest elementem bezwzględnie wymaganym."

Źródła:

  • ISO 690:2021, Information and documentation — Guidelines for bibliographic references and citations to information resources (norma opisuje elementy referencji/odwołań bibliograficznych i rolę identyfikatorów).
  • ISBD (International Standard Bibliographic Description), consolidated edition (dokument IFLA opisujący strukturę i elementy opisu bibliograficznego; identyfikatory są ujmowane jako elementy uzupełniające zależnie od przypadku).

Materiały:

  • Podręczniki z bibliografii i informacji naukowej (rozdziały o opisie bibliograficznym)
  • Materiały dydaktyczne o zasadach sporządzania opisów bibliograficznych w bibliotekach i księgarniach
  • Normy i wytyczne dotyczące cytowań i opisów bibliograficznych (np. ISO 690) oraz dokumentacja standardów katalogowania (np. ISBD/RDA)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego