Pojęcie niesamodzielności odnosi się do sytuacji, w której osoba z powodu ograniczeń (np. ruchowych, poznawczych, sensorycznych lub zdrowotnych) nie jest w stanie samodzielnie wykonywać typowych czynności potrzebnych do codziennego życia albo robi to z istotnym ryzykiem i wymaga wsparcia.
W praktyce pracy asystenta osoby z niepełnosprawnością rozpoznanie niesamodzielności opiera się na obserwacji i opisie funkcjonowania, m.in. w obszarach takich jak:
- samoobsługa (higiena, ubieranie, spożywanie posiłków),
- poruszanie się i bezpieczne przemieszczanie,
- komunikacja i orientacja,
- organizacja dnia, załatwianie spraw, korzystanie z otoczenia.
Dlatego odpowiedź "Niesamodzielność." jest właściwa wtedy, gdy opis przypadku wskazuje na potrzebę pomocy w takich aktywnościach lub na brak możliwości bezpiecznego działania bez wsparcia.
Pozostałe propozycje nie są trafne, bo nie nazywają problemu funkcjonalnego:
- "Niecierpliwość." – to cecha temperamentu lub reakcja emocjonalna; może współwystępować z chorobą, ale nie określa poziomu samodzielności.
- "Lekkomyślność." – opisuje styl podejmowania decyzji/ryzyko, a nie zdolność do wykonania czynności; nie stanowi typowej kategorii problemu opiekuńczego w ocenie funkcjonalnej.
- "Bezczynność." – oznacza brak aktywności, który może mieć różne przyczyny (ból, depresja, bariery środowiskowe). Samo w sobie nie przesądza o niesamodzielności ani jej zakresie.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy "problemu" osoby w kontekście opieki, zwykle chodzi o funkcjonowanie i potrzeby wsparcia, a nie o ocenę charakteru.
