KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 31.
Który z programów realizuje działanie układu elektropneumatycznego zgodnie z diagramem stanów?
Ilustracja przedstawia schemat układu elektropneumatycznego oraz cztery programy logiczne oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny jest program B, ponieważ przy zaworach monostabilnych (ze sprężyną) trzeba podtrzymać sygnał na cewce, aby utrzymać wysunięcie siłownika. W LAD realizuje to pamięć Set/Reset: Set utrzymuje wyjście do chwili spełnienia warunku Reset z czujnika/kroku. Sama cewka zwykła zadziała tylko chwilowo.

Pełne wyjaśnienie:

Diagram stanów opisuje sterowanie sekwencyjne: najpierw następuje wysunięcie pierwszego siłownika, potem po potwierdzeniu położenia (łącznik krańcowy) wysuwa się drugi siłownik, a po kolejnym potwierdzeniu oba mają wrócić do pozycji początkowej. Taki opis wymaga, aby sterownik PLC "pamiętał", w którym kroku sekwencji się znajduje.

W układzie zastosowano zawory monostabilne z powrotem sprężynowym. To kluczowe: aby utrzymać pozycję wymuszoną (np. wysunięcie), cewka zaworu musi być zasilana ciągle. Jeżeli logika PLC poda tylko krótki impuls, to po jego zaniku sprężyna odsunie suwak zaworu do położenia spoczynkowego i siłownik zmieni stan (często wróci), co złamie przebieg z diagramu.

Program wykorzystujący Set/Reset (RS) spełnia te wymagania: instrukcja Set ustawia wyjście i utrzymuje je w stanie 1 mimo zaniku sygnału wejściowego, a instrukcja Reset kasuje wyjście dopiero wtedy, gdy osiągnięto warunek przejścia (np. zadziałanie krańcówki 1B2 lub 2B2). Dzięki temu można stabilnie realizować kroki: "włącz 1Y1 i trzymaj, aż 1B2", potem "włącz 2Y1 i trzymaj, aż 2B2", a następnie "wyzeruj/powróć" przez resetowanie wyjść.

Odpowiedź "A" (cewki zwykłe) jest błędna, bo cewka zwykła nie zapewnia pamięci kroku: gdy sygnał warunkujący znika, znika też sterowanie zaworu monostabilnego. Odpowiedź "C" (tylko Set) jest błędna, ponieważ bez Reset układ nie ma kontrolowanego powrotu/odblokowania kolejnych cykli — wyjścia mogą pozostać ustawione. Odpowiedź "D" jest niepoprawna, gdyż ma niespójną logikę kroków i nie gwarantuje jednoznacznego podtrzymania oraz kasowania stanów zgodnie z czujnikami z diagramu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu widzisz zawór monostabilny (sprężyna) i sekwencję krokową, szukaj w programie elementu pamięci (RS, Set/Reset lub bity kroków). Bez tego najczęściej nie da się odtworzyć taktogramu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zawór monostabilny ma jedno położenie spoczynkowe, do którego wraca samoczynnie (np. sprężyną), gdy zanika sygnał na cewce. Oznacza to, że aby utrzymać wymuszone położenie zaworu i stan siłownika, trzeba podawać sygnał sterujący w sposób ciągły, a nie tylko impulsowo.
Bo monostabilne zawory wymagają podtrzymania zasilania cewki, a sygnały z przycisków i czujników bywają chwilowe. Set/Reset wprowadza pamięć: Set utrzymuje wyjście w stanie 1 aż do spełnienia warunku, a Reset bezpiecznie je kasuje zgodnie z przejściem w diagramie stanów.
Diagram stanów pokazuje kolejność kroków sekwencji: kiedy dany siłownik ma się wysunąć, kiedy ma pozostać w stanie oraz co wyzwala przejście do następnego kroku (np. zadziałanie krańcówki). To "plan ruchu" układu, który trzeba odwzorować w logice PLC, zwykle z wykorzystaniem pamięci kroków.
Służą do potwierdzenia osiągnięcia położenia (zwykle wysunięcia) przez siłowniki. W sekwencji są warunkiem przejścia: po zadziałaniu 1B2 można uruchomić kolejny ruch, a po zadziałaniu 2B2 można wykonać powrót/wyzerowanie stanów. Bez tych sygnałów sekwencja nie jest deterministyczna.
Zwykle nie, jeśli warunek załączenia jest chwilowy. Zwykła cewka odzwierciedla bieżący stan logiki w szczeblu: gdy warunek znika, wyjście gaśnie. Przy monostabilnym zaworze oznacza to natychmiastowy powrót zaworu sprężyną i zmianę położenia siłownika, więc sekwencja z taktogramu może się "rozsypać".
Samo Set ustawia wyjście i może je utrzymać, ale bez Reset nie ma kontrolowanego momentu wyłączenia cewki. W sekwencji, gdzie po osiągnięciu czujnika ma nastąpić powrót (czyli zanik sterowania), brak Reset prowadzi do "zatrzaśnięcia" wyjść. Układ może nie wrócić do stanu początkowego lub nie rozpocząć kolejnego cyklu.
Wskazówkami są: sekwencja krokowa (diagram stanów), sygnały potwierdzające (krańcówki) oraz elementy wykonawcze wymagające podtrzymania (zawory monostabilne). Jeśli przejścia zależą od czujników, a sterowanie ma trwać dłużej niż impuls, potrzebujesz bitów kroków lub przerzutników RS, aby utrzymać stan między skanami PLC.
Monostabilny wraca do położenia spoczynkowego po zaniku sygnału (sprężyna), więc do utrzymania stanu wymaga ciągłego sterowania. Bistabilny ma dwa stabilne położenia i "pamięta" ostatnie przełączenie (często dwie cewki lub inna forma przełączenia). W praktyce logika PLC dla monostabilnych częściej wymaga podtrzymania (RS).
Typowy błąd to założenie, że impuls z przycisku lub krańcówki "utrzyma" wysunięcie siłownika. W rzeczywistości impuls znika w następnym skanie PLC, a monostabilny zawór wraca sprężyną. To powoduje brak realizacji kolejnych kroków taktogramu, migotanie wyjść albo natychmiastowy powrót siłownika przed zadziałaniem kolejnego czujnika.
Ćwicz w trzech krokach: 1) przepisz sekwencję z diagramu na kroki (co ma być włączone i do kiedy), 2) wskaż czujniki wyzwalające przejścia, 3) sprawdź, czy program ma pamięć (RS/bit kroku) i czy ma poprawne kasowanie (Reset). Porównuj też typ zaworu (mono/bistabilny) z logiką wyjść.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Poprawny jest program B, ponieważ przy zaworach monostabilnych (ze sprężyną) trzeba podtrzymać sygnał na cewce, aby utrzymać wysunięcie siłownika."

Źródła:

  • Opis zadania i elementów układu na podstawie dostarczonej analizy ilustracji (schemat pneumatyczny + diagram stanów + warianty programów LAD A–D).

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z pneumatyki/elektropneumatyki (sekcja: zawory 3/2 i 5/2, monostabilne)
  • Materiały dydaktyczne z PLC w LAD (sekcja: przerzutniki RS, Set/Reset)
  • Ćwiczenia z czytania taktogramów i budowy sekwencji kroków

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego