KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2024 (test 2)

PYTANIE NR 38.
Który z przebiegów czasowych (A–D) przedstawia stan wyjścia Q0.1, jeżeli w szczeblu LAD zastosowano styk NO I0.0 połączony szeregowo ze stykiem NC I0.1, a stany wejść I0.0 i I0.1 pokazano na diagramie czasowym?
Ilustracja przedstawia schemat logiczny w języku drabinkowym (LAD) oraz powiązany z nim diagram czasowy sygnałów cyfrowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wyjście Q0.1 jest załączone tylko wtedy, gdy szeregowo połączone warunki są spełnione: styk NO I0.0 przewodzi przy I0.0=1, a styk NC I0.1 przewodzi przy I0.1=0.
Dlatego Q0.1 = I0.0 AND (NOT I0.1) i odpowiada temu "Przebieg B".

Pełne wyjaśnienie:

W języku drabinkowym (LAD) szczebel z cewką wyjściową Q0.1 zostanie "prawdziwy", gdy istnieje ciągłość logiczna od lewej do prawej strony szczebla. Przy połączeniu szeregowym styków oznacza to logikę AND – wszystkie styki w szeregu muszą przewodzić jednocześnie.

Styk NO (Normally Open) I0.0 przewodzi, gdy wejście I0.0 ma stan 1. Natomiast styk NC (Normally Closed) I0.1 przewodzi wtedy, gdy wejście I0.1 ma stan 0 (czyli działa jak negacja sygnału). Zatem warunek na wyjście ma postać:

Q0.1 = I0.0 AND (NOT I0.1)

Analizując diagram czasowy, w każdym przedziale czasu trzeba sprawdzić jednocześnie dwa warunki: czy I0.0 jest w stanie wysokim oraz czy I0.1 jest w stanie niskim. Tylko wtedy wyjście Q0.1 powinno być w stanie 1. Spośród wariantów A–D dokładnie taki przebieg przedstawia odpowiedź "Przebieg B".

Dlaczego pozostałe przebiegi są błędne? "Przebieg A" odpowiada sytuacji, gdy wyjście jest aktywne wyłącznie przy I0.0=1 oraz I0.1=1, czyli jak dla dwóch styków NO w szeregu – pomija się tu działanie styku NC. "Przebieg C" pasuje do warunku (NOT I0.0) AND I0.1, czyli do zupełnie innej kombinacji (odwrócony pierwszy sygnał i nieodwrócony drugi). "Przebieg D" odpowiada logice OR (wystarczy jedno wejście w stanie 1), co byłoby typowe raczej dla połączenia równoległego, a nie szeregowego.

W praktyce przemysłowej styk NC w szeregu bywa używany jako blokada: wyjście załącza się tylko wtedy, gdy sygnał blokujący (np. awaria, zadziałanie krańcówki, otwarta osłona) nie jest aktywny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Styk NO (normalnie otwarty) w LAD przewodzi logicznie wtedy, gdy przypisane do niego wejście ma stan 1 (sygnał aktywny). Gdy wejście ma 0, styk nie przewodzi, więc nie "przepuszcza" logiki do cewki wyjściowej.
Styk NC (normalnie zamknięty) w LAD przewodzi, gdy przypisane wejście ma stan 0. Działa więc jak negacja sygnału: warunek jest spełniony, gdy wejście jest nieaktywne. To częsty element blokad i warunków bezpieczeństwa.
W szeregu musi istnieć ciągłość przez wszystkie elementy naraz, aby "doszło" do cewki. Logicznie oznacza to AND: każdy styk musi przewodzić jednocześnie. Jeśli choć jeden nie przewodzi, cały szczebel jest fałszywy i wyjście pozostaje w 0.
Taki szczebel realizuje warunek: Q = I0.0 AND (NOT I0.1). Czyli wyjście jest w 1 tylko wtedy, gdy I0.0 jest aktywne (1), a jednocześnie I0.1 jest nieaktywne (0), bo styk NC przewodzi przy 0.
Podziel czas na przedziały wyznaczone zmianami I0.0 i I0.1. W każdym przedziale sprawdź warunek logiczny szczebla (np. I0.0=1 oraz I0.1=0). Jeśli warunek jest spełniony, Q=1; jeśli nie, Q=0. Złóż z tego ciąg odcinków w czasie.
Najczęstszy mechanizm błędu to automatyczne traktowanie wszystkich styków jak NO i pomijanie negacji. Na wykresie czasowym dodatkowo myli się, czy "1" oznacza warunek spełniony dla NC (nie – dla NC spełnione jest 0). Pomaga zapisanie (NOT I0.1).
Tak, trzeba wiedzieć, co oznacza grafika: w zadaniach zwykle zakreskowany/pełny obszar to stan wysoki (1), a pusty to niski (0). Jeśli student odwróci tę interpretację, cały wynik będzie przeciwny. Warto najpierw odczytać jednoznacznie 0/1 dla wejść.
Styk NC w szeregu często realizuje blokadę: wyjście działa tylko wtedy, gdy sygnał blokujący nie występuje (np. brak alarmu, osłona zamknięta, krańcówka w stanie bezpiecznym). To prosta i czytelna metoda implementacji warunków "NIE".
Szereg oznacza AND (wszystkie warunki muszą być spełnione). Równoległe gałęzie oznaczają OR (wystarczy spełnienie jednej gałęzi). Na egzaminie często myli się te układy, bo oba wyglądają podobnie, ale mają inne konsekwencje dla przebiegu Q.
Typowe pułapki to: mylenie NO z NC, nieuwzględnienie AND przy połączeniu szeregowym, patrzenie na "ładny" przebieg zamiast na warunek w każdym przedziale czasu oraz odwrócenie znaczenia 0/1 na wykresie. Pomaga zapisanie równania logicznego przed wyborem.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Wikipedia: "Ladder logic" (opis języka drabinkowego i zależności od logiki przekaźnikowej) https://en.wikipedia.org/wiki/Ladder_logic - dostęp 2026-03-01
  • All About Circuits: "Ladder Logic Tutorial" (omówienie styków NO/NC i logiki szeregowej/równoległej) https://www.allaboutcircuits.com/technical-articles/ladder-logic-tutorial/ - dostęp 2026-03-01
  • RealPars: "PLC Ladder Logic (LD) Basics" (podstawy LD, kontakty NO/NC i cewki) https://realpars.com/plc-ladder-logic/ - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Dokumentacja producenta PLC (opis LAD, styki NO/NC, cewki) dla używanego sterownika
  • Podręczniki do podstaw sterowników PLC i języka LAD
  • Ćwiczenia na symulatorach PLC z analizą przebiegów czasowych (trend/trace)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego