KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 4.
Który z przedstawionych na rysunkach podzespołów urządzenia pneumatycznego zapewnia redukcję ciśnienia i zatrzymanie cząstek stałych w układzie zasilania sprężonym powietrzem?
Ilustracja przedstawia cztery różne podzespoły urządzeń pneumatycznych, oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Redukcję ciśnienia realizuje reduktor, a zatrzymanie cząstek stałych zapewnia filtr.
W praktyce w układach zasilania sprężonym powietrzem stosuje się podzespół przygotowania powietrza typu filtr-reduktor (często jako część FRL), który łączy obie funkcje w jednym module.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy elementu pneumatycznego, który spełnia dwa wymagania jednocześnie: (1) redukuje i stabilizuje ciśnienie zasilania oraz (2) zatrzymuje cząstki stałe (zanieczyszczenia) w sprężonym powietrzu. W typowej pneumatyce przemysłowej te funkcje realizuje podzespół nazywany filtr-reduktor, często będący częścią zespołu przygotowania powietrza (FRL: filtr–reduktor–smarownica).

Dlaczego właśnie ten podzespół jest właściwy?

  • Filtr usuwa zanieczyszczenia stałe (a często także kondensat wody) dzięki wkładowi filtracyjnemu i spustowi kondensatu. Chroni to rozdzielacze, siłowniki i zawory przed zacieraniem oraz nieszczelnościami.
  • Reduktor ciśnienia obniża ciśnienie z sieci do wartości wymaganej przez układ i utrzymuje je na w miarę stałym poziomie mimo wahań ciśnienia zasilania i zmian poboru.

Dlaczego pozostałe typowe elementy na rysunkach bywają błędnym wyborem?

  • Sam filtr (bez reduktora) zatrzyma cząstki, ale nie zapewni regulacji/redukcji ciśnienia.
  • Sam reduktor obniży ciśnienie, ale bez stopnia filtracji nie zatrzyma zanieczyszczeń stałych.
  • Smarownica (olejarka) służy do mgły olejowej dla odbiorników, nie do filtracji cząstek ani redukcji; bywa mylona, gdy uczeń kojarzy cały zespół FRL jako "jeden element".
  • Zawory dławiące lub inne zawory regulacyjne mogą kojarzyć się z "redukcją", ale ich typową rolą jest regulacja przepływu (np. prędkości siłownika), a nie filtracja zanieczyszczeń.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści występuje warunek łączny "redukcja ciśnienia i zatrzymanie cząstek stałych", szukaj na rysunku elementu przygotowania powietrza z pokrętłem nastawy (reduktor) oraz czaszą/odstojnikiem (filtr).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Filtr-reduktor to podzespół przygotowania powietrza, który łączy filtrację zanieczyszczeń (wkład filtracyjny, odwadnianie) oraz redukcję i stabilizację ciśnienia (regulator). Montuje się go zwykle na wejściu układu pneumatycznego.
Typowy FRL składa się z: filtra (czasza/odstojnik), reduktora ciśnienia (pokrętło nastawy, manometr) oraz smarownicy (olejarka). W praktyce spotyka się wersje łączone lub modułowe.
Redukcja ciśnienia chroni elementy wykonawcze i zawory przed przeciążeniem oraz stabilizuje pracę układu. Zbyt wysokie ciśnienie zwiększa zużycie, ryzyko nieszczelności i może powodować nieprawidłową pracę siłowników oraz osprzętu.
Filtr zatrzymuje cząstki na wkładzie filtracyjnym (o określonej dokładności). Dodatkowo w czaszy filtra może gromadzić się kondensat, który usuwa się ręcznie lub spustem automatycznym. To ogranicza awarie zaworów i siłowników.
Reduktor zwykle ma pokrętło lub śrubę nastawy oraz często współpracuje z manometrem. Na schematach może być przedstawiany jako regulator ciśnienia z symbolem sprężyny. W module FRL jest obok/za filtrem.
Filtr często ma przezroczystą czaszę (odstojnik) pod korpusem, czasem ze spustem kondensatu. W schematach bywa oznaczony symbolem filtracji. Jeśli widać "kielich" na dole, to częsty znak filtra/odwadniacza.
Nie. Smarownica służy do podawania mgły olejowej do odbiorników, aby zmniejszać tarcie. Nie zastępuje filtra i nie jest elementem do usuwania zanieczyszczeń stałych ani do regulacji ciśnienia. Może być częścią FRL, ale ma inną funkcję.
Brak filtracji powoduje, że pył i cząstki stałe trafiają do rozdzielaczy i siłowników, co zwiększa zużycie uszczelnień, ryzyko zacięć oraz nieszczelności. Efektem są spadki wydajności, niestabilna praca i częstsze przestoje serwisowe.
Oddzielne moduły stosuje się, gdy wymagane są różne klasy filtracji, większe przepływy, specjalne warunki (np. dokładna regulacja, inne przyłącza) lub gdy serwis ma być łatwiejszy modułowo. W wielu instalacjach wygodny jest jednak moduł łączony.
Najczęściej myli się: redukcję ciśnienia z dławieniem przepływu, filtr z odwadniaczem lub smarownicą oraz pomija warunek łączny w treści ("i"). Warto zawsze dopasować funkcje: filtracja + regulacja ciśnienia.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Festo Didactic – opis przygotowania sprężonego powietrza (filtr i reduktor): https://www.festo.com/pl/pl/e/serwis/rozwi%C4%85zania/przygotowanie-powietrza-id_148/ (dostęp 2026-02-18)
  • SMC – informacje o filtrach powietrza i regulatorach ciśnienia w pneumatyce (sekcje produktowe/poradnikowe): https://www.smc.eu/pl-pl/ (dostęp 2026-02-18)
  • Parker Hannifin – dział pneumatyki, przygotowanie powietrza (filtry, regulatory, FRL): https://www.parker.com/pl/pl/ (dostęp 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty szkolne z pneumatyki siłowej (dział: przygotowanie sprężonego powietrza)
  • Karty katalogowe zespołów przygotowania powietrza (filtr, reduktor, FRL) różnych producentów
  • Materiały dydaktyczne Festo Didactic dotyczące elementów przygotowania powietrza

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego