KWALIFIKACJA ELM6 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 22.
Który z przedstawionych symboli zastosowany w programie LD oznacza cewkę reagującą na opadające zbocze sygnału?
Ilustracja przedstawia cztery symbole, które mogą być używane w programie LD (Ladder Diagram), co jest związane z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Cewka reagująca na opadające zbocze w LD zmienia stan tylko w chwili przejścia sygnału z 1 na 0 (detekcja 1→0). Poprawny jest symbol cewki z oznaczeniem zbocza opadającego, a nie symbol zwykłej cewki ani elementu reagującego na zbocze narastające (0→1).

Pełne wyjaśnienie:

W języku drabinkowym LD (Ladder Diagram) często spotyka się elementy "zboczowe", które reagują nie na sam stan sygnału, lecz na moment zmiany. "Zbocze opadające" oznacza przejście sygnału z wartości 1 do 0 (czyli 1→0). Cewka reagująca na opadające zbocze zadziała tylko w tym jednym momencie – typowo generując impuls jednocyklowy lub jednorazową zmianę wyjścia (zależnie od implementacji w danym środowisku).

To odróżnia ją od:

  • zwykłej cewki – która odzwierciedla aktualny wynik logiki: gdy warunek jest spełniony, cewka jest "1", a gdy nie jest spełniony, jest "0";
  • cewki/styku na zbocze narastające – która reaguje na przejście 0→1, czyli "włączenie się" sygnału, a nie jego zanik;
  • elementów podtrzymujących (np. przerzutnik, set/reset) – które po zadziałaniu utrzymują stan do czasu spełnienia warunku kasowania, zamiast działać tylko w chwili zbocza.

W praktyce element na zbocze opadające wykorzystuje się np. do wyzwolenia akcji dokładnie w momencie zaniku sygnału z czujnika (krańcówka przestaje być wciśnięta, fotokomórka przestaje widzieć detal), aby uniknąć wielokrotnego wykonywania tej samej operacji podczas dłuższego stanu "0".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Najczęstsze pomyłki to wybranie symbolu zbocza narastającego (bo "też jest zboczowy"), wybranie zwykłej cewki (bo "cewka to cewka"), albo wybranie symbolu, który dotyczy styku/warunku, a nie cewki/wyjścia. Kluczowe jest rozpoznanie kierunku zmiany: opadające = 1→0.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zbocze opadające to moment, gdy sygnał cyfrowy zmienia się z 1 na 0 (przejście 1→0). W sterownikach wykrywanie zboczy pozwala wykonać akcję tylko raz w chwili zmiany, zamiast utrzymywać działanie przez cały czas trwania stanu.
Najpierw ustal kierunek zmiany: narastające oznacza 0→1, a opadające oznacza 1→0. Na symbolu LD zwykle jest to zaznaczone strzałką/kreską lub literowym oznaczeniem funkcji zboczowej. Trzeba też sprawdzić, czy symbol dotyczy cewki czy styku.
Element zboczowy reaguje na zmianę, a nie na stan. Gdy sygnał spada z 1 do 0, wewnętrzny mechanizm wykrywa tę jedną zmianę i generuje krótkie zadziałanie (zwykle na jeden cykl programu). Dzięki temu unika się wielokrotnego wyzwalania w stanie ustalonym 0.
Typowe zastosowania to: reakcja na zanik sygnału z czujnika, wyzwolenie kolejnego kroku po zwolnieniu krańcówki, zarejestrowanie zakończenia procesu, albo wykonanie pojedynczego zapisu do rejestru po przejściu 1→0. To szczególnie przydatne w sekwencjach i automatach krokowych.
Tak, zwykle da się to zrobić logiką porównującą stan bieżący i poprzedni (pamięć poprzedniego stanu w pomocniczym bicie). Jednak dedykowany element zboczowy jest prostszy i czytelniejszy w LD oraz ogranicza ryzyko błędu w implementacji. Zależy to od dostępnych bloków w danym środowisku.
Najczęściej myli się kierunek zbocza: wybiera się 0→1 zamiast 1→0, bo oba symbole wyglądają podobnie. Druga częsta pomyłka to pomieszanie cewki z stykiem – uczeń rozpoznaje "zbocze", ale wskazuje element, który nie jest wyjściem/cewką.
Przykłady to: krańcówka, która przestaje być wciśnięta; czujnik obecności detalu, który przestaje wykrywać obiekt; przycisk, który po puszczeniu wraca do 0; fotokomórka, gdy detal opuszcza wiązkę (zależnie od logiki czujnika NO/NC). Ważne jest, czy sygnał jest odwrócony.
Gdy chcesz uruchomić czynność tylko raz, np. rozpocząć kolejną fazę po zaniku sygnału, wykonać pojedynczy zapis, zliczyć zdarzenie albo zainicjować timer bez wielokrotnego startu. Zwykła cewka byłaby aktywna przez cały czas spełnienia warunku, co może powodować powtarzanie akcji.
W trybie online obserwuj sygnał wejściowy i bit/wyjście sterowane elementem zboczowym. Przy przejściu 1→0 powinno pojawić się krótkie zadziałanie (często na jeden cykl skanowania). Jeśli widać dłuższy stan, to prawdopodobnie użyto zwykłej cewki albo podtrzymania zamiast elementu zboczowego.
Ćwicz rozpoznawanie symboli na krótkich schematach: zwykłe cewki, cewki impulsowe, detekcję zbocza 0→1 i 1→0 oraz elementy set/reset. Dobrą metodą jest dopisywanie pod symbolem "co się stanie, gdy wejście zmieni się z 1 na 0". To utrwala kierunek zbocza i sens użycia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Cewka reagująca na opadające zbocze w LD zmienia stan tylko w chwili przejścia sygnału z 1 na 0 (detekcja 1→0)."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (LD; zagadnienia detekcji zboczy i elementów funkccyjnych w językach PLC).

Materiały:

  • Podręcznik/nota do języków IEC 61131-3 (część dot. LD/FBD oraz detekcji zboczy)
  • Ćwiczenia w symulatorze LD: generacja impulsu na zboczu opadającym i obserwacja w online-monitoringu
  • Zadania egzaminacyjne z programowania sterowników: impulsy, przerzutniki, detekcja zmian sygnałów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego