KWALIFIKACJA EKA3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 35.
Który z przewodników opisuje zespół fotografii, rozproszonych po kilku archiwach?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przewodnik po zespole jest pomocą informacyjną opisującą konkretny zespół archiwalny (jego dzieje, zawartość, układ), także wtedy, gdy materiały tego zespołu są rozproszone między kilka archiwów. Pozostałe przewodniki porządkują informacje według tematu, historii lub według instytucji (archiwum), a nie według zespołu.

Pełne wyjaśnienie:

W archiwistyce kluczowe jest rozróżnienie, co jest przedmiotem opisu: instytucja (archiwum), temat, okres/ujęcie historyczne czy konkretny zespół archiwalny. Pytanie wskazuje jednoznacznie na zespół fotografii oraz podkreśla, że jest on rozproszony po kilku archiwach. Taka sytuacja oznacza, że informacja o jednym zespole (lub jego częściach) znajduje się w różnych miejscach przechowywania, ale nadal punktem odniesienia jest ten sam zespół.

Odpowiedź "Przewodnik po zespole." jest właściwa, ponieważ przewodnik tego typu koncentruje się na opisie jednego zespołu: przedstawia jego genezę, dzieje, zawartość, ewentualne podziały i powiązania, a także wskazuje, gdzie znajdują się materiały. W praktyce ułatwia to kwerendę: użytkownik zaczyna od zrozumienia zespołu, a dopiero potem dociera do konkretnych miejsc przechowywania.

  • "Przewodnik tematyczny." jest mylący, bo porządkuje informacje według tematu (np. sport, szkolnictwo, wojskowość), a nie według przynależności do jednego zespołu. Słowo "fotografie" nie czyni automatycznie opisu tematycznym.
  • "Przewodnik historyczny." sugeruje ujęcie według narracji historycznej, epok lub wydarzeń. To inny klucz porządkowania niż "zespół", więc nie odpowiada na potrzebę identyfikacji jednego zespołu rozproszonego w instytucjach.
  • "Przewodnik po archiwum." opisuje zasób i organizację konkretnego archiwum (instytucji). Gdy materiały są w kilku archiwach, taki przewodnik nie obejmie całości zespołu – pokaże tylko tę część, którą posiada dane archiwum.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się słowo "zespół" (lub gdy pytanie pyta o opis jednego wyodrębnionego zespołu, nawet rozproszonego), szukaj odpowiedzi, która ma w nazwie zespół, a nie archiwum czy temat.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przewodnik po zespole to pomoc informacyjna opisująca jeden konkretny zespół archiwalny: jego genezę, dzieje, zawartość, układ oraz wskazówki, jak szukać materiałów. Może też informować, gdzie znajdują się części zespołu, jeśli są rozproszone.
Gdy w treści pojawia się "zespół" (albo opis jednego wyodrębnionego zbioru akt), chodzi o narzędzie opisujące ten zespół. "Przewodnik po archiwum" dotyczy instytucji i jej zasobu jako całości, a nie jednego zespołu.
"Rozproszenie" mówi gdzie coś się znajduje (w wielu instytucjach), a nie według jakiego klucza jest opisane. Przewodnik tematyczny porządkuje opisy według tematu, a przewodnik po zespole według przynależności do jednego zespołu.
Zasób (lub materiały) rozproszone to takie, które dotyczą jednego zespołu albo jednego wytwórcy, ale znajdują się w różnych miejscach przechowywania. W praktyce wymaga to narzędzi informacyjnych, które potrafią wskazać te miejsca i ułatwić kwerendę.
Najczęściej spotyka się przewodniki opisujące archiwum (instytucję i jej zasób), przewodniki opisujące zespół (konkretny zespół archiwalny) oraz przewodniki porządkujące informacje według tematu. W nazewnictwie mogą występować też ujęcia historyczne.
Przewodnik po archiwum jest przydatny, gdy użytkownik chce poznać profil i zasób konkretnej instytucji oraz zorientować się, jakie zespoły w ogóle tam występują. Gdy celem jest jeden wybrany zespół (zwłaszcza rozproszony), lepszy będzie przewodnik po zespole.
Częsty błąd to wybór "tematycznego", bo w treści pojawia się nazwa rodzaju materiału (np. fotografie). Drugi błąd to automatyczne zaznaczanie "po archiwum", bo brzmi najogólniej. Warto zawsze ustalić, czy pytanie dotyczy instytucji, tematu czy zespołu.
Tak, jeśli jego celem jest opis jednego zespołu, a autor uwzględnia informację, że jego części są przechowywane w kilku archiwach. Taki przewodnik pomaga zrozumieć całość zespołu i zaplanować kwerendę w wielu miejscach.
Najpierw trzeba ustalić potrzebę informacyjną: czy użytkownik szuka jednego zespołu, materiałów o temacie, czy orientacji w zasobie konkretnego archiwum. Dopiero do tego dobiera się przewodnik, inwentarz lub inne pomoce.
Najlepiej zrobić zestawienie: nazwa pomocy → przedmiot opisu → zastosowanie w kwerendzie. Potem ćwiczyć na krótkich opisach sytuacji (instytucja, zespół, temat). To ogranicza zgadywanie i ułatwia szybkie rozpoznanie, o jaki typ przewodnika chodzi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Przewodnik po zespole jest pomocą informacyjną opisującą konkretny zespół archiwalny (jego dzieje, zawartość, układ), także wtedy, gdy materiały tego zespołu są rozproszone między kilka archiwów."

Źródła:

  • International Council on Archives (ICA): ISAD(G) – General International Standard Archival Description, 2nd edition, Ottawa 2000 (opis wielopoziomowy i pojęcie jednostek opisu) – https://www.ica.org/standards/ (dostęp: 2026-03-02)
  • International Council on Archives (ICA): ISAAR(CPF) – International Standard Archival Authority Record for Corporate Bodies, Persons and Families, 2nd edition, Ottawa 2004 (kontekst twórcy i powiązania pomocne w opisie zespołów) – https://www.ica.org/standards/ (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z archiwistyki dotyczące pomocy ewidencyjno-informacyjnych
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ do kwalifikacji EKA.2 (dział: pomoce informacyjne)
  • Standardy opisu archiwalnego ICA (dla zrozumienia pojęcia opisu i poziomów opisu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego