Multiplekser (MUX) jest układem kombinacyjnym, którego zadaniem jest selekcja jednego sygnału spośród wielu i przekazanie go na pojedyncze wyjście. W praktyce działa jak przełącznik sterowany binarnie: stan na liniach wyboru (select/adresowych) decyduje, które wejście danych zostanie połączone z wyjściem.
Dlatego symbol graficzny multipleksera na schematach blokowych najczęściej zawiera:
- wiele wejść danych opisanych jako x0, x1, … (lub D0, D1, …),
- jedno wyjście oznaczone np. jako y (lub Y),
- wejścia sterujące wyboru oznaczone np. a0, a1, … (S0, S1…), zwykle w mniejszej liczbie niż wejść danych (bo kodują wybór binarnie).
Jeżeli na ilustracji widzisz blok, do którego z jednej strony wchodzi wiele sygnałów danych, a z drugiej wychodzi tylko jeden sygnał oraz dodatkowo są doprowadzone linie adresowe/sterujące, taki symbol odpowiada multiplekserowi.
Pozostałe typowe pomyłki wynikają z podobieństwa bloków:
- Demultiplekser ma zwykle jedno wejście i wiele wyjść (odwrotny kierunek "rozgałęzienia" sygnału).
- Dekoder przyjmuje kod binarny i aktywuje jedno z wielu wyjść, ale nie jest "przełącznikiem danych" – często rozpoznasz go po tym, że wejść danych jest mało (np. 2–4), a wyjść jest dużo (np. 4–16).
- Enkoder działa odwrotnie do dekodera: ma wiele wejść, a mniej wyjść kodujących, ale nie ma typowych linii wyboru sterujących przełączaniem jednego z wejść na wyjście.
Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: MUX = wiele wejść danych + jedno wyjście + linie wyboru. To zestaw cech, który pozwala odróżnić go od innych bloków logicznych.
