KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 12.
Który z układów pracy przerzutnika pełni funkcję "dwójki liczącej"?
Ilustracja przedstawia cztery schematy układów pracy przerzutników, oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Dwójka licząca" to najprostszy układ zliczający, który zmienia stan wyjścia przy każdym kolejnym impulsie zegarowym, przez co na wyjściu pojawia się sygnał o częstotliwości dwukrotnie mniejszej (dzielnik przez 2). Realizuje się to przerzutnikiem pracującym w trybie przełączającym (toggle), np. T=1 lub JK przy J=K=1.

Pełne wyjaśnienie:

Pojęcie "dwójki liczącej" w technice cyfrowej odnosi się do układu, który ma dwa stany i przechodzi między nimi naprzemiennie przy kolejnych impulsach zegarowych. W praktyce oznacza to, że wyjście zmienia się co każdy impuls: 0→1→0→1… Taki element pełni jednocześnie rolę dzielnika częstotliwości przez 2, bo jeden pełny okres na wyjściu wymaga dwóch impulsów zegara.

Funkcję tę realizuje przerzutnik pracujący w trybie przełączającym (toggle):

  • Przerzutnik T: gdy wejście T jest w stanie aktywnym (typowo T=1), to każdy impuls zegarowy przełącza wyjście na stan przeciwny.
  • Przerzutnik JK: gdy ustawimy J=1 oraz K=1, zachowanie jest takie samo jak w przerzutniku T — wyjście przełącza się przy każdym takcie.

Dlatego poprawna odpowiedź to ta, która opisuje właśnie pracę przełączającą (a nie np. zapamiętywanie danych jak w typowym zastosowaniu przerzutnika D, ani ustawianie/zerowanie jak w RS). Odpowiedzi błędne zwykle wynikają z mylenia funkcji: przerzutnik D kojarzy się z pamięcią "przepisującą" stan wejścia na wyjście, a RS z prostym ustaw/wyzeruj, co nie daje automatycznego przełączania co impuls bez dodatkowej logiki.

W praktyce montażu i uruchamiania urządzeń elektronicznych warto zapamiętać prostą regułę egzaminacyjną: "dzielnik przez 2 = przerzutnik toggle". Jeśli w treści pojawia się "dwójka licząca", szukasz trybu, w którym wyjście zawsze się odwraca po kolejnym impulsie zegara.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Dwójka licząca" to układ o dwóch stanach, który przełącza wyjście przy każdym kolejnym impulsie zegara. W efekcie działa jak dzielnik częstotliwości przez 2, bo na wyjściu otrzymujesz sygnał dwa razy wolniejszy niż na wejściu zegarowym.
Tryb toggle oznacza, że wyjście zmienia się na przeciwne po każdym impulsie zegara: 0→1→0→1… To zachowanie jest kluczowe dla zliczania modulo 2 i dla dzielników częstotliwości. W praktyce uzyskasz je np. w przerzutniku T lub w JK przy J=K=1.
Bo przerzutnik T (od "toggle") w najprostszym ustawieniu przełącza stan wyjścia na każdy takt zegara. To dokładnie odpowiada zliczaniu modulo 2: po pierwszym impulsie jest "1", po drugim wraca "0". Dzięki temu łatwo budować liczniki i dzielniki zegara.
Tak. Gdy w przerzutniku JK ustawisz J=1 i K=1, przerzutnik przełącza się co impuls zegara (zachowuje się jak T). Wtedy działa jako "dwójka licząca" i jednocześnie dzieli częstotliwość sygnału zegarowego przez 2.
Przerzutnik D typowo "przepisuje" stan wejścia D na wyjście przy zboczu zegara, więc sam z siebie nie musi przełączać wyjścia co impuls. "Dwójka licząca" wymaga automatycznego odwracania stanu przy każdym takcie, czyli pracy toggle. D może to realizować dopiero z dodatkową logiką sprzężenia zwrotnego.
Szukaj sformułowań: "dwójka licząca", "zlicza do 2", "zliczanie modulo 2", "przełącza się co impuls", "dzieli częstotliwość przez 2". Wszystkie wskazują na przerzutnik w trybie toggle, gdzie wyjście zawsze zmienia się na przeciwne po kolejnym takcie.
Najczęściej jako prosty dzielnik częstotliwości w torach zegarowych, generatorach i licznikach, oraz jako pierwszy stopień większego licznika (np. 2, 4, 8...). Przy montażu i serwisie ułatwia też testowanie: łatwo sprawdzić na LED/oscyloskopie, czy układ przełącza się regularnie.
Częsty błąd to mylenie funkcji: wybieranie przerzutnika D (bo "jest najpopularniejszy") zamiast wskazania trybu toggle. Inny błąd to ignorowanie słowa "licząca" i kojarzenie zadania z ustaw/zeruj (RS). Pomaga zapamiętanie: "dwójka licząca = przełączanie co takt".
Zwykle nie, jeśli masz przerzutnik T albo JK ustawiony na przełączanie (J=K=1). Dodatkowa logika bywa potrzebna, gdy korzystasz z przerzutnika D i chcesz wymusić przełączanie przez sprzężenie zwrotne, ale sama idea "dwójki liczącej" opiera się na jednym przerzutniku.
Ucz się zachowania przerzutników na podstawie tabel i przebiegów czasowych: RS (ustaw/zeruj), D (pamięć danych), JK (uniwersalny), T (toggle). Następnie ćwicz rozpoznawanie haseł w treści: "dzielnik przez 2" i "modulo 2" prawie zawsze prowadzą do trybu przełączającego.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Realizuje się to przerzutnikiem pracującym w trybie przełączającym (toggle), np. T=1 lub JK przy J=K=1."

Źródła:

  • Wikipedia: "T flip-flop" — opis działania przerzutnika T (tryb toggle), https://en.wikipedia.org/wiki/Flip-flop_(electronics)#T_flip-flop - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia: "JK flip-flop" — warunek J=K=1 i przełączanie stanu, https://en.wikipedia.org/wiki/Flip-flop_(electronics)#JK_flip-flop - dostęp 2026-02-28
  • All About Circuits: "JK Flip-Flop" (sekcja o trybie toggle i dzieleniu przez 2), https://www.allaboutcircuits.com/textbook/digital/chpt-10/jk-flip-flops/ - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręcznik lub skrypt z techniki cyfrowej (rozdziały: przerzutniki i liczniki)
  • Karty katalogowe popularnych układów logicznych zawierających przerzutniki JK/D
  • Ćwiczenia laboratoryjne: obserwacja wyjścia przerzutnika w trybie toggle na oscyloskopie lub analizatorze stanów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego