KWALIFIKACJA AUD9 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 25.
Który z wymienionych instrumentów jest instrumentem dętym drewnianym?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Saksofon zalicza się do instrumentów dętych drewnianych, ponieważ dźwięk powstaje przez drgania pojedynczego stroika trzcinowego (jak w klarnecie), a nie przez wibrację warg w ustniku. Helikon, kornet i waltornia są dętymi blaszanymi – gra się na nich na ustniku typu "kubek/lejek".

Pełne wyjaśnienie:

W organologii podział na instrumenty dęte drewniane i dęte blaszane nie zależy od tego, czy instrument jest wykonany z drewna lub metalu, lecz od sposobu wytwarzania dźwięku.

Odpowiedź "Saksofon." jest poprawna, ponieważ w saksofonie źródłem drgań jest pojedynczy stroik trzcinowy zamocowany na ustniku. To dokładnie to samo kryterium, które klasyfikuje klarnet jako dęty drewniany. Metalowy korpus saksofonu nie zmienia tej klasyfikacji.

Pozostałe instrumenty są dętymi blaszanymi, bo dźwięk powstaje tam przez wibrację warg muzyka w ustniku:

  • "Helikon." – instrument z rodziny tuby; typowy ustnik blaszany i mechanizm wibracji warg.
  • "Kornet." – blaszany instrument ustnikowy spokrewniony z trąbką; gra się na ustniku kubkowym.
  • "Waltornia." – róg (horn); również generuje dźwięk wibracją warg w ustniku lejkowatym.

W praktyce scenicznej ta wiedza pomaga przewidywać charakter barwy i emisję dźwięku. Stroikowe dęte drewniane (jak saksofon) często mają silną składową szumową i wyraźny "atak" od stroika, natomiast dęte blaszane zwykle dają inne widmo i inną kierunkowość, co wpływa na dobór mikrofonu i ustawienie na scenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Decyduje sposób wytwarzania dźwięku, czyli co wprawia powietrze w drgania: stroik (pojedynczy/podwójny) albo krawędź wlotu powietrza (np. flet). To kryterium jest ważniejsze niż materiał korpusu, dlatego metalowy saksofon nadal jest dętym drewnianym.
Saksofon ma pojedynczy stroik trzcinowy na ustniku. Dźwięk powstaje, gdy stroik drga i okresowo "otwiera/zamyka" przepływ powietrza. Materiał rury (metal) wpływa na brzmienie i konstrukcję, ale nie zmienia organologicznego kryterium klasyfikacji.
Najprościej spojrzeć na ustnik: w dętych drewnianych często jest stroik (trzcina) lub otwór zadęciowy jak we flecie. W dętych blaszanych jest ustnik kubkowy lub lejkowaty, a dźwięk powstaje przez wibrację warg. To dobra wskazówka na scenie.
Tak. Helikon należy do rodziny tuby i jest instrumentem dętym blaszanym: muzyk wzbudza dźwięk wibracją warg w ustniku, a następnie fala akustyczna rozchodzi się w rurze instrumentu. To inny mechanizm niż stroik w saksofonie czy klarnecie.
Kornet jest instrumentem dętym blaszanym. Ma ustnik typu trąbkowego (kubkowy) i gra się na nim przez drgania warg. Pod względem budowy i techniki gry jest spokrewniony z trąbką, a nie z instrumentami stroikowymi.
Tak. Waltornia (róg) to dęty blaszany, ponieważ źródłem dźwięku jest drganie warg w ustniku. Jej długie, zwinięte rurki i lejkowaty ustnik wpływają na charakterystyczną barwę, ale kluczowe dla klasyfikacji jest właśnie to, jak powstaje dźwięk.
Najczęstszy błąd to utożsamianie słowa "drewniane" z materiałem. Uczeń widzi metalowy saksofon i automatycznie wybiera "blaszany". W testach trzeba pamiętać o kryterium stroik/otwór zadęciowy vs wibracja warg w ustniku.
Przydaje się przy doborze mikrofonu i ustawienia: instrumenty stroikowe często mają silny "atak" i szum stroika, a blaszane potrafią być bardzo kierunkowe i głośne w osi czary głosowej. Ułatwia to też komunikację z muzykiem podczas próby i soundchecku.
Saksofon zwykle zbiera się blisko korpusu, kontrolując syk stroika i klap, a nie tylko z wylotu czary. Waltornia emituje dużo energii w stronę czary i odbić, więc istotne jest ustawienie względem czary i sceny. Zasady zależą od akustyki i aranżu, ale mechanizm źródła dźwięku jest inny.
Stroik to cienki element (najczęściej z trzciny lub tworzywa), który drga pod wpływem przepływu powietrza i generuje dźwięk. Występuje m.in. w instrumentach stroikowych, takich jak saksofon (pojedynczy stroik) czy obój/fagot (podwójny stroik).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Saksofon zalicza się do instrumentów dętych drewnianych, ponieważ dźwięk powstaje przez drgania pojedynczego stroika trzcinowego (jak w klarnecie), a nie przez wibrację warg w ustniku."

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica, hasło "Saxophone" (opis instrumentu stroikowego i klasyfikacji), https://www.britannica.com/art/saxophone (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (pl), "Saksofon" (informacja o stroiku i przynależności do dętych drewnianych), https://pl.wikipedia.org/wiki/Saksofon (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (pl), "Instrumenty dęte drewniane" (kryterium: stroik/otwór krawędziowy vs nie materiał), https://pl.wikipedia.org/wiki/Instrumenty_d%C4%99te_drewniane (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podstawy organologii / instrumentoznawstwa (podręcznik szkolny lub akademicki)
  • Materiały edukacyjne o instrumentach dętych (wideo: pokaz stroika i ustników)
  • Encyklopedie muzyczne (hasła: saksofon, instrumenty dęte drewniane, instrumenty dęte blaszane)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego