KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 5.
Który zabieg obróbki skrawaniem należy przeprowadzić na powierzchni oznaczonej na rysunku Tr24x5?
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny elementu mechanicznego, prawdopodobnie części gwintowanej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oznaczenie Tr24x5 na rysunku technicznym odnosi się do gwintu trapezowego (średnica 24 mm, skok 5 mm). Aby uzyskać taką powierzchnię, wykonuje się nacinanie/toczenie gwintu. Toczenie wykańczające oraz frezowanie rowków i płaszczyzn nie tworzą zarysu gwintu.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie Tr24x5 jest typowym zapisem gwintu trapezowego w dokumentacji technicznej: "Tr" informuje o rodzaju zarysu (trapezowy), a liczby określają podstawowe parametry (średnica nominalna i skok). Jeżeli na rysunku dana powierzchnia ma takie oznaczenie, oznacza to, że ma na niej powstać gwint, czyli powierzchnia śrubowa o określonym profilu.

Właściwym zabiegiem obróbki skrawaniem prowadzącym do uzyskania gwintu jest nacinanie gwintu (w praktyce często realizowane jako toczenie gwintu na tokarce odpowiednim nożem do gwintów). Ta operacja kształtuje zarys oraz skok gwintu, czyli cechy, których nie da się "dorobić" samym wygładzaniem powierzchni.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne cele technologiczne:

  • Toczenie wykańczające służy głównie do uzyskania wymaganej chropowatości i dokładności wymiarowej powierzchni gładkiej (np. walcowej), ale nie wytwarza śrubowego zarysu gwintu.
  • Frezowanie rowka pod wpust stosuje się do wykonania rowka współpracującego z wpustem przenoszącym moment obrotowy; jest to cecha geometryczna innego typu niż gwint.
  • Frezowanie powierzchni płaskiej dotyczy wykonywania płaszczyzn, np. baz, przylg lub powierzchni montażowych; również nie ma związku z powstawaniem gwintu.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą zasadę: jeśli w opisie/oznaczeniu pojawia się typ gwintu (np. Tr, M), to dobierasz operację prowadzącą do wykonania gwintu, a nie operacje "uniwersalne" typu wykańczanie czy frezowanie płaszczyzn.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tr24x5 oznacza gwint trapezowy: "Tr" wskazuje rodzaj gwintu (profil trapezowy), "24" to średnica nominalna, a "5" to skok gwintu. Jeśli taka informacja jest przy powierzchni, to powierzchnia ma być nagwintowana, a nie tylko obrobiona na gładko.
Wykonuje się nacinanie (toczenie) gwintu odpowiednim narzędziem do gwintów. Operacja ta tworzy zarys oraz skok gwintu. Same operacje wykańczające (wygładzanie) nie wytworzą śrubowego profilu.
Toczenie wykańczające poprawia dokładność i chropowatość powierzchni gładkiej, ale nie tworzy bruzd i wierzchołków gwintu o zadanym skoku. Przy oznaczeniu Tr24x5 wymagany jest konkretny profil śrubowy, który powstaje w operacji nacinania gwintu.
Gwint trapezowy to gwint o profilu zbliżonym do trapezu, często używany w mechanizmach przenoszących ruch i siłę (np. śruby pociągowe, podnośniki śrubowe). Jego geometria sprzyja przenoszeniu obciążeń w porównaniu do gwintów typowo złącznych.
Szukaj odpowiedzi, która wprost mówi o nacinaniu gwintu lub "toczeniu gwintu". Odpowiedzi o frezowaniu płaszczyzny albo rowka dotyczą innych cech (płaszczyzna/rowek), a "toczenie wykańczające" dotyczy wykończenia powierzchni gładkiej, nie profilu gwintu.
Najczęściej myli się operacje: wybiera się "toczenie wykańczające", bo brzmi "tokarsko", albo "frezowanie rowka pod wpust", bo kojarzy się z wałkiem. Klucz to zauważyć, że Tr to oznaczenie gwintu, więc operacją jest nacinanie/toczenie gwintu.
W praktyce przemysłowej gwint Tr można wykonać różnymi metodami, ale w ujęciu podstawowym obróbki skrawaniem na poziomie egzaminu najczęściej zakłada się toczenie (nacinanie) gwintu na tokarce. Frezowanie dotyczy zwykle innych cech, jak rowki i płaszczyzny.
Liczba "5" oznacza skok gwintu, czyli przesunięcie wzdłużne odpowiadające jednemu pełnemu obrotowi po linii śrubowej (w typowym uproszczeniu). Parametr ten jest kluczowy przy ustawieniu obróbki gwintu i kontroli zgodności z rysunkiem.
Gwint jest opisywany oznaczeniem typu (np. Tr, M) z parametrami, a rowek pod wpust ma zwykle opis wymiarów rowka i informację o wpuscie. Dodatkowo gwint dotyczy powierzchni śrubowej, a rowek jest podłużnym wybraniem wzdłuż wału.
Ucz się par: cecha powierzchni → operacja (gwint → nacinanie gwintu, rowek → frezowanie rowka, płaszczyzna → frezowanie płaszczyzny, walec gładki → toczenie wykańczające). Na egzaminie najpierw identyfikuj cechę z oznaczenia na rysunku.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Oznaczenie Tr24x5 na rysunku technicznym odnosi się do gwintu trapezowego (średnica 24 mm, skok 5 mm)."

Źródła:

  • Wikipedia: Trapezoidal thread (opis gwintu trapezowego i oznaczeń) https://en.wikipedia.org/wiki/Trapezoidal_thread_form - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (PL): Gwint (podstawowe pojęcia: skok, zarys, zastosowania) https://pl.wikipedia.org/wiki/Gwint - dostęp 2026-03-01
  • Serwis edukacyjny/inżynierski: opis gwintu trapezowego i oznaczenia Tr (materiał poglądowy) https://www.cnc.info.pl/ (wyszukaj: "gwint trapezowy Tr") - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręcznik do technologii mechanicznej: toczenie i nacinanie gwintów
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego maszynowego: oznaczenia gwintów
  • Katalog/poradnik narzędzi skrawających: noże do gwintów i przykładowe zastosowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego