KWALIFIKACJA EKA2 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 35.
Których informacji nie przekazuje kierownik jednostki organizacyjnej, kiedy zawiadamia dyrektora właściwego archiwum państwowego o rozpoczęciu procesu przygotowania materiałów archiwalnych do ich przekazania?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zawiadomienie o rozpoczęciu przygotowania materiałów archiwalnych do przekazania dotyczy przede wszystkim identyfikacji jednostki i sposobu wytwarzania akt (podstawa prawna, struktura, system kancelaryjny). Informacja o ilości wybrakowanej dokumentacji niearchiwalnej dotyczy brakowania, a nie samego zgłoszenia rozpoczęcia przygotowań do przekazania materiałów archiwalnych.

Pełne wyjaśnienie:

Zawiadomienie kierownika jednostki organizacyjnej do dyrektora właściwego archiwum państwowego o rozpoczęciu procesu przygotowania materiałów archiwalnych do przekazania ma charakter informacyjno-organizacyjny. Jego celem jest umożliwienie archiwum identyfikacji proweniencji akt (kto je wytworzył i w jakich warunkach) oraz przygotowanie współpracy w zakresie przekazania materiałów archiwalnych.

Dlatego w takim zawiadomieniu typowo przekazuje się informacje, które opisują jednostkę i jej sposób działania w obszarze dokumentacji, w szczególności:

  • Zmiany w strukturze organizacyjnej jednostki – pomagają zrozumieć, skąd pochodzą zespoły/serie akt, jak zmieniały się kompetencje komórek oraz jak interpretować oznaczenia teczek i spraw.
  • Podstawa prawna utworzenia organu lub jednostki organizacyjnej – pozwala ustalić status i ciągłość organizacyjną wytwórcy, co jest istotne przy porządkowaniu i opisie archiwalnym.
  • System kancelaryjny stosowany w organie lub jednostce organizacyjnej – informuje, jak rejestrowano i prowadzono sprawy oraz jak powstawały akta, co wpływa na sposób przygotowania materiałów do przekazania.

Natomiast informacja o ilości wybrakowanej dokumentacji niearchiwalnej dotyczy procesu brakowania (selekcji i niszczenia dokumentacji o kategorii niearchiwalnej po upływie okresu przechowywania). Jest to odrębny obszar działań niż rozpoczęcie przygotowania materiałów archiwalnych do przekazania, dlatego nie jest to typowa informacja przekazywana w takim zawiadomieniu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Zmiany w strukturze organizacyjnej są informacją potrzebną do interpretacji układu akt i ich pochodzenia, więc mają znaczenie dla przygotowania przekazania.
  • Podstawa prawna utworzenia jednostki/organu porządkuje wiedzę o wytwórcy akt, co jest kluczowe dla archiwum.
  • System kancelaryjny wyjaśnia, jak akta były tworzone i porządkowane, co bezpośrednio wpływa na sposób ich przygotowania do przekazania.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się element związany z niszczeniem lub liczeniem wybrakowanej dokumentacji niearchiwalnej, sprawdź, czy pytanie dotyczy brakowania. Jeżeli dotyczy zawiadomienia o rozpoczęciu przygotowania do przekazania materiałów archiwalnych, zwykle testowana jest identyfikacja jednostki i jej kancelarii, a nie statystyka brakowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Brakowanie to uporządkowany proces wyłączania z zasobu dokumentacji niearchiwalnej (kategoria B) po upływie okresu przechowywania, zwykle zakończony jej zniszczeniem. Nie dotyczy przekazania materiałów archiwalnych (kategoria A), tylko selekcji tego, co nie podlega wieczystemu przechowaniu.
W praktyce rozróżnienie opiera się na kwalifikacji archiwalnej (np. kategoria A vs. kategorie niearchiwalne). Materiały archiwalne mają trwałą wartość historyczną i dowodową, a niearchiwalne służą bieżącej działalności i są przechowywane przez określony czas.
System kancelaryjny wpływa na to, jak powstają i są porządkowane akta (rejestracja spraw, znaki spraw, układ teczek). Znajomość tego systemu ułatwia ocenę kompletności materiałów, planowanie porządkowania oraz prawidłowy opis archiwalny przy przekazaniu.
Najczęściej potrzebne są dane identyfikujące wytwórcę akt: podstawa prawna działania, zmiany organizacyjne (łączenia, podziały, likwidacje komórek) oraz informacja o systemie kancelaryjnym. Pomaga to zrozumieć pochodzenie akt i poprawnie przygotować je do przekazania.
Zwykle nie jest to informacja kluczowa dla zawiadomienia o rozpoczęciu przygotowania materiałów archiwalnych do przekazania. Brakowanie dotyczy dokumentacji niearchiwalnej i ma własną procedurę oraz dokumentację. W takim zawiadomieniu istotniejsze są informacje o wytwórcy i kancelarii.
Częsty błąd polega na utożsamianiu "wszystkich akt" z materiałami archiwalnymi. W rzeczywistości tylko część dokumentacji ma kwalifikację do wieczystego przechowywania. Reszta to dokumentacja niearchiwalna, przechowywana czasowo, a następnie przeznaczana do brakowania.
Zmiany w strukturze wpływają na to, które komórki wytworzyły dane akta i jak zmieniały się kompetencje oraz nazwy jednostek organizacyjnych. Bez tej wiedzy łatwo błędnie przypisać serię akt do niewłaściwego wytwórcy lub utrudnić odtworzenie ciągłości spraw.
Podstawa prawna pomaga jednoznacznie ustalić tożsamość i status wytwórcy dokumentacji (np. organu/instytucji) oraz jego ciągłość. Jest to ważne przy porządkowaniu i opisie archiwalnym, bo ułatwia rozstrzygnięcie, "czyje" są akta i jak je klasyfikować.
Rozpoczyna się je wtedy, gdy jednostka planuje przekazanie materiałów archiwalnych do archiwum państwowego i musi je uporządkować, opisać oraz skompletować zgodnie z wymaganiami. W praktyce jest to etap organizacyjny poprzedzający faktyczne przekazanie i odbiór materiałów.
Ucz się rozdzielać trzy obszary: (1) identyfikacja wytwórcy akt (podstawa prawna, struktura), (2) organizacja kancelarii (system kancelaryjny), (3) selekcja dokumentacji (brakowanie). Na testach często myli się etap przekazania materiałów archiwalnych z czynnościami dotyczącymi dokumentacji niearchiwalnej.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 28% zdających egzamin. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Informacja o ilości wybrakowanej dokumentacji niearchiwalnej dotyczy brakowania, a nie samego zgłoszenia rozpoczęcia przygotowań do przekazania materiałów archiwalnych."

Materiały:

  • Podręczniki z archiwistyki dotyczące proweniencji i przekazywania materiałów archiwalnych
  • Materiały szkoleniowe archiwów państwowych dotyczące przekazywania materiałów archiwalnych (instrukcje/poradniki publikowane przez archiwa)
  • Instrukcja kancelaryjna i rzeczowy wykaz akt danej jednostki jako kontekst do pytań o system kancelaryjny

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego