KWALIFIKACJA MEC9 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 38.
Którym przyrządem powinno się mierzyć grubość zęba na średnicy podziałowej koła zębatego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Grubość zęba na średnicy podziałowej mierzy się przyrządem przystosowanym do geometrii uzębienia. Suwmiarka modułowa ma końcówki i nastawy umożliwiające pomiar w rejonie okręgu podziałowego. Średnicówka służy do średnic, czujnik zegarowy do przemieszczeń, a suwmiarka uniwersalna nie zapewnia właściwej metody dla tej wielkości.

Pełne wyjaśnienie:

W pomiarach kół zębatych kluczowe jest rozróżnienie co jest mierzone oraz gdzie na zarysie. "Grubość zęba na średnicy (okręgu) podziałowej" to wielkość związana z geometrią uzębienia i nie jest typowym pomiarem dowolnej szerokości "między dwiema płaskimi szczękami".

Odpowiedź "Suwmiarką modułową" jest właściwa, ponieważ ten przyrząd jest przeznaczony do pomiarów uzębień: ma rozwiązania konstrukcyjne pozwalające wykonać pomiar grubości zęba w obszarze odpowiadającym okręgowi podziałowemu (z uwzględnieniem modułu i geometrii zębów). Dzięki temu pomiar jest wykonywany metodą właściwą dla uzębień, a nie "zastępczo" jak w pomiarach ogólnych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne:

  • "Średnicówką" mierzy się średnice wewnętrzne (a w praktyce szerzej: kontroluje wymiary otworów). Pytanie dotyczy grubości zęba, więc dobór narzędzia do średnic jest nieadekwatny.
  • "Czujnikiem zegarowym" mierzy się niewielkie przemieszczenia/odchyłki (np. bicie, różnice położenia), zwykle w układzie porównawczym. Sam czujnik nie jest przyrządem do bezpośredniego pomiaru grubości zęba na okręgu podziałowym.
  • "Suwmiarką uniwersalną" służy do pomiarów ogólnych (zewnętrznych, wewnętrznych, głębokości), ale bez specjalnych końcówek i procedury dla uzębień łatwo uzyskać wynik odnoszący się do innego miejsca na zębie niż płaszczyzna podziałowa lub wynik obarczony błędem metody.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się element "uzębienia" oraz odniesienie do okręgu/średnicy podziałowej, zwykle chodzi o przyrząd specjalny do kół zębatych, a nie narzędzie ogólnego przeznaczenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wymiar opisujący "ile materiału" ma pojedynczy ząb mierzony w położeniu odpowiadającym okręgowi (średnicy) podziałowej. Jest to wielkość ściśle związana z geometrią uzębienia i służy do kontroli poprawności wykonania zarysu zębów.
Suwmiarka modułowa jest przyrządem specjalnym do kół zębatych: umożliwia ustawienie i wykonanie pomiaru w odniesieniu do geometrii zęba, tak aby wynik dotyczył wymaganej strefy (np. związanej z okręgiem podziałowym), a nie przypadkowego miejsca na zarysie.
Zwykła suwmiarka mierzy odległość między płaskimi powierzchniami szczęk, co w przypadku zęba może "łapać" inne miejsce zarysu niż wymagane. Bez specjalnych końcówek i właściwej metody łatwo uzyskać wynik obarczony błędem metody, mimo poprawnego odczytu.
Średnicówka jest przeznaczona do kontroli średnic (najczęściej wewnętrznych otworów) i nie służy do bezpośredniego pomiaru grubości pojedynczego zęba. W zadaniach o uzębieniu wybór średnicówki zwykle oznacza pomylenie rodzaju wielkości mierzonej.
Czujnik zegarowy jest typowy do pomiarów porównawczych i kontroli odchyłek, np. bicia, niewspółosiowości, przemieszczeń elementów w uchwycie. Nie jest samodzielnym narzędziem do bezpośredniego pomiaru grubości zęba na średnicy podziałowej.
Najczęściej wybiera się narzędzie "najbardziej znane" (np. suwmiarkę uniwersalną) zamiast specjalnego, myli się pomiar grubości zęba z pomiarem średnicy, albo zakłada się, że "im bardziej precyzyjny przyrząd", tym lepiej (np. wybór czujnika zegarowego bez właściwej metody).
Taki pomiar wykonuje się podczas kontroli międzyoperacyjnej i końcowej, gdy trzeba potwierdzić, że uzębienie zostało wykonane zgodnie z dokumentacją techniczną. Jest to przydatne po obróbkach kształtujących zęby oraz przy weryfikacji partii w procesie produkcyjnym.
W pytaniach egzaminacyjnych często pojawiają się przyrządy "dedykowane" uzębieniom, np. suwmiarka modułowa. Kluczową wskazówką jest słownictwo typu: moduł, ząb, średnica/okrąg podziałowy, zarys zęba. To sygnał, że metoda pomiaru jest specyficzna.
Jeśli w treści występują terminy związane z geometrią koła zębatego (np. ząb, okrąg/średnica podziałowa), to zwykle nie chodzi o pomiar ogólny. Wtedy poprawna odpowiedź często dotyczy przyrządu specjalnego, dopasowanego do kształtu i metody kontroli uzębienia.
Warto zrobić tabelę "wielkość → przyrząd": średnice otworów (średnicówka), odchyłki i bicie (czujnik zegarowy), wymiary ogólne (suwmiarka uniwersalna), a cechy uzębień (przyrządy specjalne, np. suwmiarka modułowa). Ćwicz rozpoznawanie, co dokładnie jest mierzone.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Grubość zęba na średnicy podziałowej mierzy się przyrządem przystosowanym do geometrii uzębienia."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej (dział: pomiary uzębień)
  • Instrukcje użytkowania suwmiarki modułowej (zasada pomiaru grubości zęba)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw konstrukcji maszyn: geometria kół zębatych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego