KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 21.
Którym symbolem na schemacie pomiarowym instalacji elektrycznej należy oznaczyć licznik przeznaczony do pomiaru energii biernej?
Ilustracja przedstawia cztery prostokątne symbole, które są oznaczeniami liczników w schemacie pomiarowym instalacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Energia bierna jest rejestrowana i rozliczana w jednostce varh (volt-amper reaktancyjnyogodzina). Dlatego licznik przeznaczony do pomiaru energii biernej na schemacie powinien być oznaczony symbolem odpowiadającym zapisowi varh, a nie np. Wh (energia czynna).

Pełne wyjaśnienie:

W instalacjach elektrycznych rozróżnia się m.in. energię czynną i energię bierną. Energia czynna jest tą częścią energii, która wykonuje pracę użyteczną (np. napędza silniki, grzeje grzałki) i najczęściej jest rozliczana w jednostce Wh (lub kWh). Z kolei energia bierna jest związana z wymianą energii pola magnetycznego/elektrycznego w odbiornikach o charakterze indukcyjnym lub pojemnościowym i jest rejestrowana w jednostce varh (lub kvarh).

Na schematach pomiarowych oraz na wyświetlaczach liczników spotyka się więc oznaczenia, które wskazują, jaki rodzaj energii jest mierzony:

  • Wh – energia czynna,
  • varh – energia bierna.

Poprawna odpowiedź to taka, która wskazuje symbol licznika/rejestru przeznaczonego do pomiaru energii biernej, czyli odpowiada oznaczeniu varh.

Pozostałe odpowiedzi są błędne typowo z następujących powodów:

  • Wskazują pomiar energii czynnej (zwykle Wh/kWh), co jest inną wielkością niż energia bierna.
  • Dotyczą mocy (np. W lub var) zamiast energii – mylenie mocy z energią to częsty błąd, bo jednostki są podobne, ale znaczenie inne.
  • Odnosić się mogą do innego elementu toru pomiarowego (np. przekładnika, amperomierza, woltomierza), a nie do licznika energii biernej.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą regułę: litera "h" w jednostce (Wh, varh) oznacza energię, a człon "var" wskazuje na część bierną. Dzięki temu łatwiej odróżnić oznaczenia nawet wtedy, gdy schemat jest uproszczony.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Energia bierna to część energii związana z wymianą energii pola w odbiornikach indukcyjnych/pojemnościowych; nie wykonuje pracy użytecznej jak energia czynna. Energia czynna jest rozliczana zwykle w kWh, a energia bierna w kvarh/varh, zależnie od skali.
Energię bierną na liczniku oznacza się jednostką varh (lub kvarh). Obecność "h" wskazuje, że chodzi o energię, a człon "var" wiąże ją z częścią bierną. Dla porównania energia czynna ma oznaczenie Wh/kWh.
Skrót varh informuje, że dany licznik lub rejestr zlicza energię bierną w czasie. Na schematach pomiarowych pomaga to odróżnić układy rozliczające energię czynną (Wh) od tych, które rejestrują energię bierną (varh).
Najprościej sprawdzić dwa elementy: "h" (energia, a nie moc) oraz "var" (część bierna). Jeśli widzisz tylko Wh/kWh, to dotyczy energii czynnej. Jeśli pojawia się varh/kvarh, to dotyczy energii biernej.
Może to być osobny licznik lub funkcja licznika wielofunkcyjnego (wielorejestrowego). W dokumentacji i na schemacie rozpoznasz to po tym, jakie rejestry są przewidziane do odczytu: energia czynna (Wh/kWh) oraz energia bierna (varh/kvarh).
Energię bierną mierzy się szczególnie tam, gdzie pracują odbiorniki indukcyjne (np. silniki, transformatory, dławiki) lub gdzie wymagane jest rozliczanie i kontrola współczynnika mocy. Wtedy w układzie pomiarowym istotne są rejestry energii biernej.
var (volt-amper reaktywny) to jednostka mocy biernej. Gdy dodamy "h" i otrzymamy varh, mówimy już o energii biernej zliczanej w czasie. To częsty punkt pomyłek: var = moc, varh = energia.
Najczęstsze błędy to mylenie mocy z energią (W/var vs Wh/varh), ignorowanie opisów rejestrów na schemacie oraz zakładanie, że każdy licznik dotyczy tylko energii czynnej. Pomaga świadome sprawdzanie jednostek i opisów torów pomiarowych.
Ogólna idea jest stała (opis/skrót wskazujący varh/kvarh), ale graficzna forma symbolu może zależeć od przyjętej konwencji dokumentacji lub producenta. Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest rozpoznanie, który symbol na rysunku odpowiada opisowi energii biernej.
Ćwicz rozpoznawanie podstawowych skrótów i jednostek (Wh, varh, W, var) oraz analizuj proste schematy pomiarowe: gdzie jest licznik, jakie ma rejestry i co mierzy. Warto też przeglądać instrukcje liczników, bo pokazują typowe oznaczenia na wyświetlaczu.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Energia bierna jest rejestrowana i rozliczana w jednostce varh (volt-amper reaktancyjnyogodzina)."

Źródła:

  • Wikipedia: "Volt-ampere reactive hour" (varh) – definicja jednostki energii biernej, https://en.wikipedia.org/wiki/Volt-ampere_reactive_hour (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Energia bierna" – opis pojęcia i kontekst w elektroenergetyce, https://pl.wikipedia.org/wiki/Energia_bierna (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z elektrotechniki: pomiary energii elektrycznej i układy pomiarowo-rozliczeniowe
  • Instrukcje producentów liczników energii (sekcje: wyświetlane jednostki, rejestry energii biernej)
  • Ćwiczenia z czytania schematów pomiarowych w instalacjach nN

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego