KWALIFIKACJA CES4 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 10.
Którym symbolem oznaczona jest średnica korpusu przy dnie butelki na przedstawionym rysunku?
Ilustracja przedstawia techniczny rysunek butelki, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika technologii szkła,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Średnica korpusu przy dnie to wymiar oznaczony na rysunku symbolem przypisanym do średnicy (litera "d") w strefie zlokalizowanej najbliżej dna. Oznaczenia "s" i "s1" dotyczą innych wymiarów, a "d2" odnosi się do innej średnicy korpusu niż ta przy dnie.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza umiejętność odczytu wymiaru z rysunku technicznego butelki i przypisania właściwego symbolu do wskazanego miejsca: "średnica korpusu przy dnie". Na rysunkach technicznych wyrobów (w tym opakowań szklanych) często występuje kilka średnic, dlatego stosuje się oznaczenia indeksowane, np. d1, d2, aby jednoznacznie odróżnić różne przekroje/poziomy pomiaru.

Odpowiedź d1 jest poprawna, ponieważ odpowiada średnicy (oznaczenie literą "d") przypisanej do strefy korpusu położonej przy dnie. Kluczowe jest więc połączenie dwóch informacji: (1) typ wymiaru: średnica → "d", oraz (2) lokalizacja: przy dnie → właściwy indeks dolny zgodny z podpisem na rysunku.

Pozostałe odpowiedzi są błędne z typowych powodów:

  • s1 – mimo że ma indeks, nie jest oznaczeniem średnicy; na wielu rysunkach litera "s" bywa używana do innych wymiarów (np. szerokości/odległości lub grubości zależnie od przyjętej konwencji). Wybór tej opcji zwykle wynika z patrzenia wyłącznie na indeks, a nie na znaczenie litery.
  • s – jest najbardziej ogólne i przez to bywa wybierane "na skróty", ale pytanie dotyczy średnicy korpusu, więc trzeba szukać oznaczenia typu "d…", nie "s".
  • d2 – to także średnica, lecz inna niż przy dnie (np. wyżej na korpusie, w innym przekroju lub dla innego elementu). Błąd polega na pomyleniu indeksów dolnych, czyli nieuwzględnieniu, że d1 i d2 odnoszą się do różnych miejsc pomiaru.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal rodzaj wymiaru (średnica → "d"), a dopiero potem porównuj indeksy i lokalizację wymiaru na rysunku (tu: okolice dna). To zmniejsza ryzyko pomyłki między d1 i d2 oraz przypadkowego wyboru "s".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Symbol średnicy wskazuje wymiar kołowy mierzony przez środek przekroju. Na rysunkach może być opisany jako "d" z indeksem (np. d1) lub innym oznaczeniem przy linii wymiarowej. Zawsze łącz symbol z miejscem, do którego prowadzi wymiar.
d1 i d2 to różne średnice odnoszące się do różnych stref wyrobu. Odróżnisz je po tym, gdzie kończą się strzałki linii wymiarowej i jaki przekrój/poziom opisują. Indeks dolny nie jest "kolejnością", tylko identyfikatorem konkretnego miejsca.
Butelka ma zwykle różne przekroje: przy dnie, w części środkowej, przy barku i przy wlewie. Każda strefa może mieć inną średnicę, ważną dla formowania, transportu i kontroli jakości. Dlatego dokumentacja rozróżnia te średnice osobnymi symbolami (np. d1, d2).
Najpierw zlokalizuj obszar "przy dnie" (dolna część korpusu). Następnie odszukaj linię wymiarową, której strzałki wskazują na zewnętrzny obrys korpusu w tej strefie. Odczytaj symbol stojący przy tym wymiarze (np. d1).
Zwykle średnice oznacza się symbolami związanymi z "d" albo znakiem średnicy, a "s" bywa używane do innych wielkości (np. szerokości, odległości, grubości – zależnie od konwencji w dokumencie). Na egzaminie trzeba kierować się tym, jak rysunek przypisuje symbol do konkretnego wymiaru.
Najczęstsze błędy to pomylenie indeksów dolnych (d1 vs d2) oraz odczytanie średnicy z niewłaściwej strefy butelki (np. ze środkowej części zamiast przy dnie). Pomaga metoda: najpierw miejsce na rysunku, potem symbol, na końcu wartość.
Średnicę przy dnie kontroluje się m.in. przy ocenie stabilności wyrobu, dopasowania do przenośników i opakowań zbiorczych oraz zgodności z dokumentacją klienta. Jest to też ważne przy analizie problemów z formowaniem, gdy dolna strefa wychodzi poza tolerancję.
W praktyce używa się m.in. suwmiarki, średnicówki, sprawdzianów pierścieniowych lub przyrządów specjalnych dopasowanych do kształtu opakowania. W kontroli seryjnej spotyka się także pomiary optyczne. Kluczowe jest mierzenie w tej samej strefie, którą definiuje rysunek.
To ograniczenie sprawia, że nie wybierasz dowolnej średnicy korpusu, tylko tę przypisaną do dolnej strefy. Na rysunkach podobne symbole różnią się tylko indeksem, więc bez uwzględnienia lokalizacji łatwo pomylić d1 z d2. Lokalizacja jest więc częścią kryterium poprawności.
Ćwicz na przykładowych rysunkach: zaznaczaj strefy butelki (dno, korpus, bark, wlew) i dopasowuj symbole do linii wymiarowych. Trenuj rozróżnianie indeksów (d1, d2) i pilnuj, by zawsze czytać wymiar razem z miejscem, które opisuje.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że średnica korpusu przy dnie to wymiar oznaczony na rysunku symbolem przypisanym do średnicy (litera "d") w strefie zlokalizowanej najbliżej dna.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z rysunku technicznego (dział: wymiarowanie i oznaczenia wymiarów)
  • Instrukcje zakładowe/technologiczne dotyczące kontroli wymiarów wyrobów szklanych (jeśli dostępne)
  • Przykładowe rysunki techniczne butelek i innych opakowań szklanych z oznaczeniami d1, d2 oraz wymiarami charakterystycznymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego