KWALIFIKACJA GIW6 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 20.
Kwarc o zabarwieniu czarnym nazywa się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Morion to nazwa ciemnej, zwykle brunatnoczarnej do czarnej odmiany kwarcu. Dla porównania: cytryn ma barwę żółtą, ametyst jest fioletowy, a kryształ górski to bezbarwny/przezroczysty kwarc. Dlatego poprawne jest wskazanie "morionem".

Pełne wyjaśnienie:

Kwarc (SiO2) występuje w wielu odmianach, a część z nich rozróżnia się przede wszystkim po zabarwieniu oraz przejrzystości. W praktyce egzaminacyjnej często sprawdza się umiejętność przypisania nazwy odmiany do barwy.

Odpowiedź "morionem" jest właściwa, ponieważ morion to odmiana kwarcu o barwie bardzo ciemnej: brunatnej, brunatnoczarnej aż do czarnej (w ujęciu potocznym: "czarny kwarc").

Pozostałe propozycje są niepoprawne, bo opisują inne, dobrze zdefiniowane odmiany barwne:

  • "cytrynem" – to kwarc o barwie żółtej (od jasnożółtej do miodowej). Gdy w pytaniu pojawia się barwa czarna, cytryn nie pasuje.
  • "ametystem" – to odmiana fioletowa (od jasnoliliowej do ciemnopurpurowej). Fiolet nie jest zgodny z barwą czarną.
  • "kryształem górskim" – to nazwa bezbarwnej, przezroczystej odmiany kwarcu. Jest to częsty błąd: traktowanie "kryształu górskiego" jako określenia dowolnego kwarcu, podczas gdy w nomenklaturze odmian odnosi się on do postaci bezbarwnej.

Wskazówka do nauki: utrwalaj pary "barwa → nazwa": żółty–cytryn, fioletowy–ametyst, bezbarwny–kryształ górski, czarny–morion. Takie pytania są krótkie, ale wymagają pamięciowego rozróżniania nazw, dlatego najlepiej ćwiczyć je na zdjęciach/atlasach i fiszkach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Morion to bardzo ciemna odmiana kwarcu (SiO2), opisywana jako brunatnoczarna do czarnej. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest skojarzenie: "czarny kwarc" = morion.
Morion ma wyraźnie ciemne zabarwienie (od brunatnego do czarnego), a kryształ górski jest bezbarwny i przezroczysty. Obie nazwy dotyczą kwarcu, ale odnoszą się do różnych odmian barwnych.
Cytryn jest odmianą kwarcu o barwie żółtej (często kojarzonej z cytryną lub miodem). Jeśli w pytaniu podano zabarwienie czarne, cytryn odpada, bo barwa jest podstawowym wyróżnikiem tej odmiany.
"Kryształ górski" to bezbarwna, przezroczysta odmiana kwarcu. W testach bywa pułapką, bo nie jest nazwą ogólną dla każdego kwarcu, tylko nazwą konkretnej odmiany związanej z brakiem zabarwienia.
Ametyst ma barwę fioletową (od jasnej do intensywnej). Do zapamiętania pomaga skojarzenie z "fiołkowym" odcieniem. Gdy w pytaniu pojawia się fiolet, zwykle chodzi o ametyst, a nie o morion.
W nazewnictwie spotyka się powiązanie morionu z bardzo ciemnymi odmianami kwarcu z grupy kwarców "dymnych". Na egzaminie najbezpieczniej przyjąć praktyczną regułę: jeśli wskazano barwę czarną, właściwą nazwą jest morion.
Najczęściej pojawiają się odmiany rozpoznawalne po barwie: kryształ górski (bezbarwny), ametyst (fioletowy), cytryn (żółty) i morion (czarny). To klasyczny zestaw do szybkich pytań jednokrotnego wyboru.
Stosuj fiszki "barwa ↔ nazwa" i ćwicz na zdjęciach z atlasów minerałów. Dobrą metodą jest też grupowanie: bezbarwny (kryształ górski), żółty (cytryn), fiolet (ametyst), czerń (morion) i regularne powtórki krótkimi seriami.
"Kwarc" wystarcza, gdy odmiana nie ma znaczenia dla opisu próbki. Nazwy odmian (np. ametyst, cytryn, morion) stosuje się, gdy zabarwienie/przejrzystość jest istotna dla identyfikacji, opisu makroskopowego lub wartości kolekcjonerskiej.
Barwa bywa pomocna, ale nie zawsze jest cechą rozstrzygającą (zanieczyszczenia i domieszki mogą ją zmieniać). W pytaniach o odmiany kwarcu zwykle jednak zakłada się standardowe, podręcznikowe barwy, więc skojarzenie barwy z nazwą jest kluczowe.
info

Statystycznie 78% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Morion to nazwa ciemnej, zwykle brunatnoczarnej do czarnej odmiany kwarcu."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Morion" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Morion (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Cytryn" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Cytryn (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Ametyst" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Ametyst (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik mineralogii ogólnej (dział: krzemiany/krzemionka, odmiany kwarcu)
  • Atlas minerałów i skał (hasła: kwarc, ametyst, cytryn, morion, kryształ górski)
  • Bazy okazów mineralogicznych online (karty odmian kwarcu) do utrwalania nazw i cech

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego