Stopnie Soxhleta-Henkla (°SH) są sposobem podania kwasowości miareczkowej mleka w oparciu o prostą definicję objętościową: jest to liczba cm³ roztworu NaOH o stężeniu 0,25 mol/dm³ zużyta do zobojętnienia kwasów zawartych w 100 cm³ produktu.
W zadaniu podano, że do zmiareczkowania 50 cm³ mleka zużyto 3,25 cm³ NaOH o dokładnie tym samym stężeniu, które występuje w definicji (0,25 mol/dm³). Dzięki temu nie trzeba wykonywać obliczeń na molach – wystarcza proporcja, bo zmienia się jedynie ilość produktu.
Krok 1: rozpoznanie zależności proporcjonalnej
Jeżeli objętość próbki zwiększamy 2 razy (z 50 cm³ do 100 cm³), to przy tej samej kwasowości i tej samej metodzie miareczkowania zużycie titranta (NaOH) również wzrośnie 2 razy.
Krok 2: przeliczenie na 100 cm³
- Zużycie NaOH dla 50 cm³: 3,25 cm³
- Zużycie NaOH dla 100 cm³: 3,25 cm³ × (100/50) = 3,25 × 2 = 6,5 cm³
Wniosek: kwasowość mleka wynosi 6,5°SH, bo dokładnie tyle cm³ NaOH (0,25 mol/dm³) odpowiadałoby próbie 100 cm³.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- "8°SH" nie wynika z danych – prowadziłoby do zużycia 4,0 cm³ NaOH dla 50 cm³, czego w zadaniu nie ma.
- "3,25°SH" to typowy błąd polegający na przyjęciu, że wynik dla 50 cm³ jest już wynikiem dla 100 cm³, czyli pominięciu wymaganego przeliczenia do definicyjnej objętości produktu.
- "1,63°SH" odpowiadałoby połowie 3,25, czyli sytuacji, jakby należało dzielić przez 2. Dzielimy tylko wtedy, gdy przeliczamy z większej objętości próbki na mniejszą, a tu jest odwrotnie: przechodzimy z 50 cm³ na 100 cm³, więc mnożymy przez 2.
Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach z °SH najpierw sprawdź, do jakiej objętości odnosi się definicja (tu: 100 cm³). Potem wykonaj jedno przeliczenie proporcją objętości. Dopiero gdy stężenia są inne niż w definicji, pojawiają się dodatkowe kroki obliczeniowe.
