KWALIFIKACJA CHM4 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 19.
Lepkość oleju napędowego w temperaturze 40°C wynosi 3 mm2/s. Jest to lepkość
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
mm2/s (czyli m2/s w przeliczeniu na milimetry) jest jednostką lepkości kinematycznej ν. Lepkość dynamiczna ma jednostkę Pa·s (lub mPa·s). Skoro wynik podano jako 3 mm2/s w 40°C, oznacza to lepkość kinematyczną.

Pełne wyjaśnienie:

Lepkość opisuje "opór" cieczy przeciw płynięciu. W praktyce laboratoryjnej spotyka się przede wszystkim dwa pojęcia: lepkość dynamiczną oraz lepkość kinematyczną.

Lepkość kinematyczna (zwykle oznaczana symbolem ν) jest ilorazem lepkości dynamicznej i gęstości cieczy. Jej jednostką w układzie SI jest m2/s, a w praktyce często podaje się ją w mm2/s (spotyka się też nazwę centystokes w starszych zapisach). Dlatego zapis "3 mm2/s" jednoznacznie wskazuje na lepkość kinematyczną.

Lepkość dynamiczna (η) ma inną jednostkę: Pa·s (często mPa·s). Gdyby w zadaniu chodziło o lepkość dynamiczną, wynik byłby podany w Pa·s lub w pochodnych (np. mPa·s), a nie w mm2/s.

Odpowiedzi rozpraszające wykorzystują typowe pułapki terminologiczne:

  • "dynamiczna" – mylona z kinematyczną, jeśli nie zwróci się uwagi na jednostkę.
  • "bezwzględna" – to określenie bywa używane potocznie w innych kontekstach, ale nie jest standardowym typem lepkości raportowanym w mm2/s.
  • "względna" – termin "względny" kojarzy się z wielkościami odniesionymi do wzorca, jednak w typowym raporcie lepkości oleju napędowego w 40°C podaje się lepkość kinematyczną w jednostkach m2/s lub mm2/s.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się rodzaje lepkości, najpierw sprawdź jednostkę. To najszybszy i najbardziej pewny sposób identyfikacji, bez konieczności pamiętania typowych wartości liczbowych dla danego produktu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jednostka mm²/s oznacza lepkość kinematyczną (ν). W układzie SI jest to m²/s, a użycie mm²/s jest praktyczne, bo daje liczby "wygodne" w zapisie. Lepkość dynamiczna ma inną jednostkę: Pa·s (często mPa·s).
Lepkość dynamiczna opisuje opór tarcia wewnętrznego cieczy i ma jednostkę Pa·s. Lepkość kinematyczna to lepkość dynamiczna odniesiona do gęstości (w praktyce "dynamiczna/gęstość") i ma jednostkę m²/s lub mm²/s.
Temperatura 40°C jest powszechnie stosowaną temperaturą odniesienia w badaniach lepkości produktów ropopochodnych, bo ułatwia porównywanie wyników między laboratoriami i partiami. Lepkość silnie zależy od temperatury, więc stały punkt odniesienia jest kluczowy.
Nie. Zapis mm²/s jednoznacznie wskazuje lepkość kinematyczną. Lepkość dynamiczną zapisuje się w Pa·s (np. mPa·s). Najczęstszy błąd na egzaminie to pominięcie jednostki i kierowanie się samą nazwą "lepkość".
Lepkość dynamiczną podaje się w Pa·s, a w laboratoriach bardzo często w mPa·s (czyli tysięcznych części Pa·s), bo wartości dla cieczy technicznych są wygodniejsze w tej skali. Te jednostki odróżniają ją od lepkości kinematycznej (mm²/s).
Spójrz na jednostkę. Jeżeli w treści jest m²/s albo mm²/s, to jest lepkość kinematyczna. Jeżeli jest Pa·s albo mPa·s, to jest lepkość dynamiczna. To najszybsza strategia w zadaniach testowych.
W typowych raportach dla paliw i olejów podaje się lepkość w jednostkach fizycznych (Pa·s lub mm²/s). "Względna" sugeruje wielkość porównawczą względem wzorca, a w badaniach lepkości oleju napędowego standardowo raportuje się lepkość bezpośrednio jako wartość kinematyczną/dynamiczną.
W praktyce technicznej "lepkość bezwzględna" bywa potocznym określeniem lepkości dynamicznej, ale w zadaniach egzaminacyjnych i metrologii lepiej trzymać się nazw standardowych: dynamiczna (Pa·s) i kinematyczna (mm²/s). Tu jednostka mm²/s wskazuje kinematyczną.
Najczęstsze błędy to: ignorowanie jednostki, mylenie Pa·s z mm²/s, oraz wybór odpowiedzi "dynamiczna", bo brzmi bardziej znanie. Pomaga zasada: "kwadrat długości na sekundę" (mm²/s) oznacza lepkość kinematyczną.
Do oznaczania lepkości kinematycznej często stosuje się wiskozymetry kapilarne, w których mierzy się czas przepływu określonej objętości cieczy w kontrolowanej temperaturze. Wynik przelicza się na lepkość kinematyczną i podaje w m²/s lub mm²/s.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 79% zdających egzamin. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "mm2/s (czyli m2/s w przeliczeniu na milimetry) jest jednostką lepkości kinematycznej ν."

Źródła:

  • JCGM 200:2012, International Vocabulary of Metrology (VIM), pojęcia wielkości i jednostek pochodnych (lepkość jako wielkość fizyczna) – dokument BIPM/JCGM
  • ASTM D445, Standard Test Method for Kinematic Viscosity of Transparent and Opaque Liquids (and Calculation of Dynamic Viscosity) – opis wielkości oraz jednostek raportowania
  • ISO 3104, Petroleum products — Transparent and opaque liquids — Determination of kinematic viscosity and calculation of dynamic viscosity – opis oznaczenia lepkości kinematycznej i zależności z lepkością dynamiczną

Materiały:

  • Podręczniki z metrologii chemicznej i analizy fizykochemicznej cieczy (rozdziały o lepkości i jednostkach)
  • Instrukcje laboratoryjne do oznaczania lepkości wiskozymetrami kapilarnymi
  • Normy/standardy dotyczące oznaczania lepkości kinematycznej cieczy (np. metody oparte o kapilary)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego