Pojęcie "lustracja" w kontekście archiwistyki dotyczy kontroli archiwalnej wykonywanej przez archiwum państwowe wobec jednostki pozostającej pod nadzorem. Istotą tej czynności jest weryfikacja realizacji zaleceń pokontrolnych, czyli sprawdzenie, czy po wcześniejszej kontroli jednostka wprowadziła wymagane usprawnienia (np. w prowadzeniu spraw, porządkowaniu akt, ewidencji, zabezpieczeniu dokumentacji) i czy działania te są faktycznie stosowane w praktyce.
Odpowiedź: "forma kontroli archiwalnej dokonywanej przez archiwum państwowe w celu sprawdzenia realizacji zaleceń pokontrolnych…" jest trafna, bo wskazuje trzy kluczowe elementy definicji: (1) charakter kontrolny (2) podmiot kontrolujący – archiwum państwowe (3) cel – sprawdzenie wdrożenia zaleceń po wcześniejszych ustaleniach kontrolnych.
Pozostałe odpowiedzi opisują inne, odrębne pojęcia:
- "wyrażenie zgody na treść i sposób załatwienia sprawy" odnosi się do akceptacji/uzgodnienia w toku prowadzenia sprawy, a nie do czynności nadzorczo-kontrolnej dotyczącej archiwum zakładowego.
- "badanie dokumentacji… w celu oceny jej wartości i ustalenia kwalifikacji archiwalnej" opisuje wartościowanie i kwalifikowanie dokumentacji (np. kategorie archiwalne), czyli proces merytoryczny dotyczący tego, co przechowywać i jak długo, a nie kontrolę realizacji zaleceń.
- "ogół technik do sporządzania kopii" dotyczy reprografii lub metod kopiowania (np. skanowanie, kserowanie), które są technikami pomocniczymi i nie definiują działań kontrolnych.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w definicji pojawiają się sformułowania typu "zalecenia pokontrolne", "jednostka nadzorowana", "archiwum państwowe", zwykle chodzi o czynność z obszaru nadzoru i kontroli archiwalnej, a nie o kwalifikację czy technikę kopiowania.
