KWALIFIKACJA CHM5 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 14.
Mureksyd to wskaźnik, który przy pH = 12-14 tworzy z jonami wapnia i magnezu, zawartymi w wodzie, kompleksy o barwie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mureksyd jest wskaźnikiem metalochromowym używanym w kompleksometrii. W silnie zasadowym środowisku (pH ok. 12–14) tworzy barwne kompleksy z jonami metali ziem alkalicznych obecnymi w wodzie, a charakterystyczną barwą kompleksów z jonami Ca i Mg jest fiolet.

Pełne wyjaśnienie:

Mureksyd (purpurian amonu) należy do wskaźników metalochromowych, czyli takich, które tworzą z jonami metali barwne kompleksy. W analizie wód wykorzystuje się tę własność m.in. w kontekście jonów wapnia i magnezu, które odpowiadają za twardość wody i często są oznaczane metodami kompleksometrycznymi.

Kluczowym warunkiem działania wskaźników tego typu jest odczyn roztworu. W treści pytania podano zakres pH 12–14, czyli środowisko silnie zasadowe. W takich warunkach mureksyd tworzy z jonami Ca(II) i Mg(II) kompleksy o fioletowej barwie, co stanowi podstawę obserwacji w miareczkowaniach i testach opartych o zmianę barwy układu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Odpowiedź "niebieskiej" jest częstą pomyłką wynikającą z kojarzenia zasadowego odczynu z barwą niektórych wskaźników pH, jednak tu nie chodzi o wskaźnik kwasowo-zasadowy, tylko o barwę kompleksu metalu ze wskaźnikiem.
  • Odpowiedź "zielonej" również nie odpowiada typowej barwie kompleksów mureksydu z jonami Ca i Mg w podanym zakresie pH; może wynikać z mylenia z innymi barwnymi układami jonów metali lub wskaźników.
  • Odpowiedź "pomarańczowo-fioletowej" jest zbyt "opisowa" i może brzmieć wiarygodnie, ale nie stanowi standardowej, jednoznacznej charakterystyki barwy kompleksu mureksydu z Ca/Mg w tych warunkach.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o wskaźniki zawsze łącz w parę wskaźnik + jon metalu + zakres pH. To ogranicza pomyłki wynikające z pamiętania samej barwy bez warunków oznaczenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mureksyd to wskaźnik metalochromowy stosowany w kompleksometrii. Tworzy barwne kompleksy z jonami metali (np. Ca i Mg), dzięki czemu zmiana barwy pomaga wskazać punkt końcowy oznaczenia lub potwierdzić obecność określonych jonów.
Zakres pH 12–14 oznacza środowisko silnie zasadowe, które wpływa na formy jonów metali i samego wskaźnika oraz na trwałość kompleksu. W takich warunkach obserwuje się charakterystyczną barwę kompleksów mureksydu z jonami Ca i Mg.
Jony Ca i Mg są typowymi składnikami wód naturalnych i wodociągowych oraz odpowiadają za twardość wody. W analizie środowiskowej ich oznaczanie jest częste, dlatego wskaźniki tworzące z nimi barwne kompleksy są ważnym elementem praktyki laboratoryjnej.
Barwa kompleksu informuje, w jakiej postaci znajduje się wskaźnik: wolnej lub związanej z jonem metalu. W miareczkowaniu kompleksometrycznym obserwuje się zmianę barwy w pobliżu punktu końcowego, gdy zmienia się udział metalu związanego przez wskaźnik.
Wskaźnik pH reaguje na stężenie jonów wodorowych i zmienia barwę wraz ze zmianą odczynu. Wskaźnik metalochromowy reaguje głównie na obecność jonów metali, tworząc kompleks o określonej barwie. W treści zwykle występują słowa "kompleks" oraz nazwy jonów metali.
To typowa pułapka skojarzeniowa: "zasadowe" bywa kojarzone z kolorem niebieskim z niektórych wskaźników pH. Tutaj jednak pytanie dotyczy barwy kompleksu mureksydu z jonami Ca i Mg, a nie barwy roztworu wynikającej wyłącznie z odczynu.
Najczęściej myli się wskaźniki między sobą (podobne zastosowania), pomija warunek pH albo zapamiętuje się barwę "ogólnie", bez powiązania z jonem metalu. Pomaga nauka w schemacie: wskaźnik → metal → pH → barwa.
W praktyce robi się to m.in. przy ocenie twardości wody, kontroli procesów uzdatniania, monitoringu wód powierzchniowych i podziemnych oraz w badaniach jakości wody do celów technologicznych. Ca i Mg mają znaczenie eksploatacyjne i środowiskowe.
Opanuj: pojęcie chelatowania, zależność stabilności kompleksów od pH, rozpoznawanie wskaźników metalochromowych oraz typowe zastosowania (Ca, Mg, twardość). Ucz się krótkimi fiszkami: "wskaźnik–pH–barwa–jon".
Nie zawsze. Część zadań sprawdza rozpoznawanie wskaźnika, warunków pH i obserwowanej barwy. Obliczenia pojawiają się częściej przy stężeniach i przeliczeniach twardości, ale to inny typ zadania niż identyfikacja barwy kompleksu wskaźnika.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Mureksyd jest wskaźnikiem metalochromowym używanym w kompleksometrii."

Źródła:

  • D.C. Harris, Quantitative Chemical Analysis, rozdział: Complexation equilibria / EDTA titrations (kompleksometria i wskaźniki metalochromowe)
  • D.A. Skoog, D.M. West, F.J. Holler, S.R. Crouch, Fundamentals of Analytical Chemistry, rozdział dotyczący miareczkowań kompleksometrycznych i wskaźników metalochromowych
  • Vogel's Textbook of Quantitative Chemical Analysis, rozdział o titrations with EDTA i wskaźnikach metalochromowych (m.in. murexide)

Materiały:

  • Podręcznik do analizy ilościowej: rozdział o kompleksometrii i wskaźnikach metalochromowych
  • Karty charakterystyki/opracowania laboratoryjne dotyczące oznaczania Ca/Mg metodą kompleksometryczną
  • Zestawienie wskaźników kompleksometrycznych (zakres pH, barwy form wolnych i związanych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego