KWALIFIKACJA BUD19 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 36.
Na budynku o wysokości 10 m zmierzono wychylenie ściany wynoszące 25 mm. Jakie jest wychylenie tego budynku w promilach?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Promil to część tysięczna, więc liczymy: wychylenie = (odchyłka / wysokość) × 1000. Wysokość 10 m = 10 000 mm. Zatem (25 mm / 10 000 mm) × 1000 = 2,5‰. Wynik zapisujemy jako 2,50‰ (zaokrąglenie do dwóch miejsc).

Pełne wyjaśnienie:

Wychylenie w promilach jest miarą wychylenia względnego, czyli stosunku odchyłki (np. przesunięcia wierzchołka ściany) do wysokości obiektu, wyrażonego w częściach tysięcznych.

Krok 1: ujednolicenie jednostek
Odchyłka jest podana w milimetrach (25 mm), a wysokość w metrach (10 m). Trzeba je sprowadzić do tych samych jednostek:
10 m = 10 000 mm.

Krok 2: obliczenie stosunku
Stosunek odchyłki do wysokości wynosi:
25 / 10 000 = 0,0025.

Krok 3: zamiana na promile
Ponieważ 1‰ = 1/1000, aby przejść z wartości ułamkowej na promile, mnożymy przez 1000:
0,0025 × 1000 = 2,5‰.
Przy zapisie w zadaniu zastosowano format z dwoma miejscami po przecinku: 2,50‰.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 0,25‰ zwykle wynika z błędu skali (np. dodatkowego podzielenia przez 10) albo nieprawidłowego przeliczenia wysokości.
  • 25,0‰ to częsty skutek pomylenia promili z procentami lub pominięcia przeliczenia metrów na milimetry (zbyt duży wynik o rząd wielkości).
  • 250‰ oznaczałoby odchyłkę 25% wysokości, co przy 10 m dałoby 2,5 m, a nie 25 mm; to błąd rzędu wielkości.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi sprawdź sensowność wyniku. 25 mm na 10 m to bardzo mała odchyłka, więc wynik powinien być kilka promili, a nie dziesiątki czy setki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Promil (‰) oznacza część tysięczną, czyli 1/1000. W obliczeniach stosuje się wzór: wartość w ‰ = (wartość ułamkowa) × 1000. W geodezji często opisuje się tak spadki, odchyłki i wychylenia względne.
Najpierw ujednolić jednostki: wysokość w metrach przeliczyć na milimetry (×1000). Potem policzyć stosunek odchyłka/wysokość i wynik pomnożyć przez 1000, aby otrzymać promile.
Bo iloraz ma sens tylko wtedy, gdy licznik i mianownik są w tych samych jednostkach. Jeśli zostawisz 10 m i 25 mm bez przeliczenia, dostaniesz wynik z błędną skalą i najczęściej zawyżysz lub zaniżysz promile o rząd wielkości.
Sprawdź rząd wielkości: 25 mm to 0,025 m, a 0,025 m na 10 m to 0,0025. To bardzo mało, więc w promilach powinno wyjść kilka ‰, a nie dziesiątki czy setki. Taka kontrola chroni przed pomyłką mnożnika.
Nie. Procent to część setna (×100), a promil to część tysięczna (×1000). Typowy błąd to użycie 100 zamiast 1000. W efekcie wynik bywa 10 razy mniejszy lub 10 razy większy, zależnie od etapu pomyłki.
Najczęściej: (1) brak zamiany jednostek m↔mm, (2) pomylenie promili z procentami, (3) wpisanie 10 m jako 10 zamiast 10 000 mm, (4) wybór "ładnie wyglądającej" odpowiedzi bez sprawdzenia rzędu wielkości.
Gdy porównuje się odchyłki obiektów o różnych wysokościach lub raportuje kontrolę pionowości w sposób względny. Promile ułatwiają interpretację: pokazują, ile jednostek odchyłki przypada na 1000 jednostek wysokości.
Najpierw zamień promile na ułamek: 2,5‰ = 2,5/1000 = 0,0025. Następnie odchyłka = 0,0025 × wysokość. Dla 10 m: 0,0025 × 10 m = 0,025 m = 25 mm.
Warto podać liczbę i symbol ‰ oraz zachować format zgodny z odpowiedziami (np. dwie cyfry po przecinku). Jeśli wychodzi 2,5‰, można zapisać 2,50‰. Uważaj na przecinek dziesiętny w polskim zapisie.
Tak, promile są często używane do spadków (np. w drogownictwie lub odwodnieniach), bo łatwo interpretować je jako "na 1000". Zasada liczenia jest identyczna: spadek w ‰ = (różnica wysokości / długość) × 1000.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że promil to część tysięczna, więc liczymy: wychylenie = (odchyłka / wysokość) × 1000.

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Promil" — definicja i zapis jednostki ‰: https://pl.wikipedia.org/wiki/Promil (dostęp: 2026-03-02)
  • Encyclopaedia Britannica, "Per mille" — znaczenie "per thousand" i symbolika: https://www.britannica.com/science/per-mille (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik do geodezyjnych pomiarów realizacyjnych i inwentaryzacyjnych (dział: kontrola pionowości/odchyłki)
  • Materiały z metrologii: przeliczanie jednostek i zapis wyników
  • Zestawy zadań maturalno-technicznych z obliczeniami procentów i promili (utrwalenie skali 1/1000)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego