KWALIFIKACJA OGR2 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 8.
Na fotografii widoczne są objawy
Ilustracja przedstawia gałąź drzewa z widocznymi objawami choroby roślinnej, prawdopodobnie raka bakteryjnego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Rak bakteryjny" rozpoznaje się zwykle po nekrozach i pęknięciach kory oraz ranach z wyciekami (często gumowatymi) na pędach/pniu. "Brunatna zgnilizna" dotyczy głównie owoców, "ospowatość śliw" daje typowe objawy na liściach i owocach, a "zgorzel kory" jest określeniem mało swoistym.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach opartych na fotografii kluczowe jest powiązanie miejsca występowania objawów (kora/pędy vs liście vs owoce) z typową etiologią. Odpowiedź "raka bakteryjnego" pasuje do sytuacji, gdy na zdrewniałych częściach rośliny widać nekrozy, zapadnięte rany, pęknięcia i zamieranie fragmentów pędów, często z towarzyszącymi wyciekami. Takie symptomy są charakterystyczne dla chorób bakteryjnych określanych w praktyce jako rak.

Odpowiedź "brunatnej zgnilizny" jest najczęściej wybierana błędnie, gdy uczeń kojarzy choroby sadownicze głównie z gniciem. Brunatna zgnilizna typowo ujawnia się na owocach (zgnilizna, naloty, mumifikacja) i może porażać kwiaty, ale jej obraz na fotografii zwykle dominuje na owocach, nie na samej korze.

Odpowiedź "ospowatości śliw" (choroba wirusowa) kojarzy się z charakterystycznymi zmianami na liściach (przebarwienia, wzory) i owocach (deformacje, plamistość), a nie z typowymi ranami i nekrozami kory. Jeśli więc zdjęcie pokazuje uszkodzenia pędów/pnia, ta odpowiedź jest mniej trafna.

Odpowiedź "zgorzeli kory" brzmi wiarygodnie, bo opisuje zamieranie tkanek, ale jest zbyt ogólna: zgorzele mogą wynikać z wielu przyczyn (patogeny, mróz, uszkodzenia mechaniczne). W pytaniu, które wymaga rozpoznania konkretnej jednostki chorobowej na podstawie symptomów, bardziej właściwe jest wskazanie precyzyjnej diagnozy, czyli raka bakteryjnego.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, który organ rośliny widać na zdjęciu, potem szukaj cech różnicujących (rany i nekrozy kory vs objawy na owocach/liściach). To ogranicza typowe pomyłki wynikające z kojarzenia nazw zamiast analizy obrazu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rak bakteryjny to grupa chorób powodujących nekrozy i rany na zdrewniałych częściach roślin (pędy, pień, konary). Typowe są zapadnięte zmiany kory, pęknięcia, zamieranie fragmentów pędów oraz czasem wycieki. Diagnozę potwierdza się oceną objawów i warunków występowania.
Najprościej po miejscu objawów. Rak bakteryjny dotyczy głównie kory i pędów (rany, nekrozy, pęknięcia, zamieranie). Brunatna zgnilizna najsilniej ujawnia się na owocach (gnicie, nalot, mumifikacja) i bywa widoczna też na kwiatach. Na zdjęciach egzaminacyjnych to zwykle kluczowy wyróżnik.
Bo uczniowie kojarzą ją z ogólnym "pogorszeniem jakości owoców" i wybierają tę odpowiedź, gdy widzą zmiany na roślinie. Tymczasem ospowatość śliw jest wirusowa i daje specyficzne objawy na liściach oraz owocach, a nie typowe rany i nekrozy kory. Pomaga analiza: organ + typ zmiany.
W praktyce sadowniczej podejrzane są: zapadnięte nekrozy kory, pęknięcia, zrakowacenia, zamieranie krótkopędów i młodych przyrostów oraz różnego typu wycieki z ran. Ważne jest też, czy zmiany układają się wzdłuż pędu i czy obejmują tkanki przewodzące.
Najczęściej to określenie opisowe, a nie precyzyjna jednostka etiologiczna. "Zgorzel" oznacza zamieranie tkanek i może mieć wiele przyczyn: patogeny, mróz, uszkodzenia mechaniczne lub stres. Na egzaminie, jeśli inne odpowiedzi są nazwami konkretnych chorób, zwykle należy wybrać bardziej specyficzną diagnozę.
Największe ryzyko występuje, gdy roślina ma rany (po cięciu, po gradzie, po przymrozkach) i występują warunki sprzyjające infekcji (wilgoć, chłodniejsze okresy). To właśnie przez uszkodzenia bakterie łatwiej wnikają w tkanki. W profilaktyce ważne są terminy zabiegów i higiena narzędzi.
Najczęstsze to: ocenianie tylko jednego szczegółu zamiast całego obrazu, pomijanie organu rośliny (kora vs owoce), wybór odpowiedzi "najbardziej znanej" oraz mylenie nazw ogólnych z konkretnymi chorobami. Pomaga rutyna: najpierw organ, potem rodzaj zmiany, na końcu dopasowanie do etiologii.
Ucz się z atlasów ze zdjęciami i trenuj porównywanie podobnych jednostek (np. choroby owoców vs choroby kory). Rób fiszki: objaw → organ → możliwa przyczyna (grzyb/bakteria/wirus). Na egzaminie opisuj w myślach to, co widzisz, zanim spojrzysz na odpowiedzi.
Najpierw ustal, czy zdjęcie pokazuje pień/pęd (kora, drewno) czy owoc. Potem oceń typ uszkodzenia: rana i nekroza (często choroby kory) czy gnicie i nalot (często choroby owoców). Dopiero wtedy wybieraj odpowiedź. Ta kolejność zmniejsza ryzyko "strzału" po nazwie.
W praktyce wdraża się głównie profilaktykę i ograniczanie źródeł infekcji: wycinanie porażonych fragmentów w odpowiednim terminie, zabezpieczanie ran, higienę narzędzi oraz dobór zabiegów ochronnych zgodnie z aktualnymi zaleceniami. Celem jest zmniejszenie presji choroby i ryzyka nowych zakażeń.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: ""Rak bakteryjny" rozpoznaje się zwykle po nekrozach i pęknięciach kory oraz ranach z wyciekami (często gumowatymi) na pędach/pniu."

Źródła:

  • EPPO Global Database – Pseudomonas syringae (informacje ogólne i występowanie chorób typu "bacterial canker"), https://gd.eppo.int/ (dostęp 2026-02-27)
  • EPPO Global Database – Monilinia laxa (brunatna zgnilizna drzew pestkowych – opis choroby), https://gd.eppo.int/taxon/MONILA (dostęp 2026-02-27)
  • CABI Compendium – Plum pox virus (Sharka) – opis objawów ospowatości śliw, https://www.cabi.org/isc/datasheet/42444 (dostęp 2026-02-27)

Materiały:

  • Aktualne atlasy chorób roślin sadowniczych z fotografiami objawów
  • Materiały szkoleniowe PIORiN dotyczące rozpoznawania agrofagów i chorób roślin
  • Bazy danych i karty informacyjne EPPO dotyczące agrofagów roślin sadowniczych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego