KWALIFIKACJA ELE3 + ELE4 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 39.
Na ilustracji przedstawiono
Ilustracja przedstawia wentylator promieniowy, który jest urządzeniem używanym w systemach chłodnictwa i klimatyzacji.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wentylator promieniowy rozpoznaje się po tym, że powietrze wpływa osiowo do wirnika, a następnie jest wyrzucane promieniowo (na zewnątrz) do obudowy spiralnej. Wentylator osiowy tłoczy wzdłuż osi, a sprężarka łopatkowa i dmuchawa Rootsa są innymi maszynami (do sprężania/transportu gazu) o odmiennej konstrukcji.

Pełne wyjaśnienie:

Na ilustracji poprawnie rozpoznaje się wentylator promieniowy (odśrodkowy), ponieważ jego kluczową cechą jest zmiana kierunku przepływu: medium (powietrze) zwykle wpływa do wirnika wzdłuż osi, a następnie – pod wpływem siły odśrodkowej – jest odprowadzane promieniowo do obudowy. W praktyce często towarzyszy temu charakterystyczna obudowa kierująca strugę na wylot.

Odpowiedź "wentylator osiowy" nie pasuje, gdyż w wentylatorze osiowym przepływ pozostaje zasadniczo wzdłuż osi urządzenia (jak w klasycznym wentylatorze śmigłowym). Kształt wirnika i sposób prowadzenia powietrza są inne niż w konstrukcji promieniowej.

Odpowiedź "sprężarkę łopatkową" jest błędna, bo sprężarka jest maszyną przeznaczoną do sprężania czynnika (wzrost ciśnienia uzyskiwany w sposób typowy dla sprężarek), a nie do samego przetłaczania powietrza jak wentylator. W sprężarce łopatkowej typowe są elementy robocze (łopatki w wirniku w mimośrodowej komorze) i konstrukcja szczelniejsza niż w wentylatorach.

Odpowiedź "dmuchawę Rootsa" również należy odrzucić: dmuchawa Rootsa to wyporowa maszyna z dwoma wirnikami (rotorami) o specyficznym kształcie, przenosząca porcje gazu. Jej geometria jest inna niż wirnik wentylatora promieniowego, a zasada działania nie opiera się na klasycznym wirniku odśrodkowym.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: jeśli na przekroju widać, że struga powietrza "skręca" z osi na promień, to najczęściej jest to wentylator promieniowy; jeśli idzie prosto wzdłuż osi – osiowy. To pomaga szybko odsiać odpowiedzi dotyczące sprężarek i dmuchaw wyporowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wentylator promieniowy (odśrodkowy) wyrzuca powietrze na zewnątrz wirnika promieniowo, zwykle po doprowadzeniu go osiowo do środka. Wentylator osiowy tłoczy powietrze głównie wzdłuż osi obrotu, jak śmigło. Różnica wynika z budowy wirnika i kierunku przepływu.
Szukaj wirnika, w którym powietrze trafia do środka, a następnie jest "wyrzucane" na boki do obudowy. Często widać też obudowę kierującą strugę na wylot. W osiowym przepływ przechodzi przez wirnik prosto, bez wyraźnego skrętu na promień.
Bo oba urządzenia mają łopatki i wirnik, więc przy pobieżnym oglądzie wyglądają podobnie. Uczniowie często wybierają "osiowy", bo kojarzy się z typowym wentylatorem. W zadaniach trzeba ocenić kierunek przepływu i układ obudowy, a nie sam fakt istnienia łopatek.
Sprężarka łopatkowa jest elementem obiegu chłodniczego służącym do sprężania czynnika, zwykle ma zwartą, szczelną konstrukcję i komorę roboczą z łopatkami pracującymi w rotorze. Wentylator służy głównie do przetłaczania powietrza i ma inną geometrię oraz mniejsze wymagania szczelności.
Dmuchawa Rootsa to maszyna wyporowa z dwoma współpracującymi rotorami, która przenosi porcje gazu z ssania na tłoczenie. Stosuje się ją tam, gdzie potrzebny jest określony przepływ i podwyższenie ciśnienia, ale zasada działania i kształt rotorów są inne niż w wentylatorach promieniowych.
W przepływie promieniowym łopatki są ukształtowane tak, aby nadawać powietrzu składową prędkości na zewnątrz (od środka ku obwodowi). W praktyce często widać "bęben" lub wirnik z łopatkami, z którego medium opuszcza wirnik po obwodzie, a nie na wprost.
W typowych zastosowaniach wentylator promieniowy częściej osiąga wyższy spręż niż prosty wentylator osiowy, dlatego bywa stosowany w instalacjach kanałowych i urządzeniach wymagających pokonania oporów przepływu. W praktyce zawsze porównuje się parametry z karty katalogowej dla danego punktu pracy.
Często w centralach wentylacyjnych, klimakonwektorach, nagrzewnicach kanałowych i urządzeniach, gdzie powietrze musi pokonać opory filtrów i kanałów. Konstrukcja promieniowa dobrze współpracuje z obudową kierującą strugę oraz z instalacją kanałową, w której wymagany jest spręż.
Najczęściej: wybór po samej nazwie kojarzonej z branżą, ignorowanie kierunku przepływu, mylenie wentylatora z dmuchawą wyporową oraz utożsamianie każdej maszyny z wirnikiem ze sprężarką. Pomaga zasada: oceń, czy przepływ idzie w osi, czy "ucieka" promieniowo do obudowy.
Ucz się po cechach rozpoznawczych: kierunek przepływu, kształt wirnika, typ obudowy i liczba elementów roboczych. Dobrze działają porównania "obok siebie" (osiowy vs promieniowy) oraz analizowanie przekrojów z katalogów producentów. Na egzaminie najpierw wyklucz opcje z innej grupy urządzeń.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Wentylator promieniowy rozpoznaje się po tym, że powietrze wpływa osiowo do wirnika, a następnie jest wyrzucane promieniowo (na zewnątrz) do obudowy spiralnej."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw HVAC dotyczące wentylatorów osiowych i promieniowych
  • Karty katalogowe producentów wentylatorów (przekroje, opisy budowy)
  • Podręczniki z maszyn przepływowych omawiające kierunek przepływu i budowę wirników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego