KWALIFIKACJA LES2 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 4.
Na ilustracji przedstawiono imago
Ilustracja przedstawia imago barczatki sosnówki, co jest zgodne z pytaniem egzaminacyjnym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na ilustracji widać imago samca o rdzawo‑brązowych skrzydłach z wyraźną białą plamką na środku przedniego skrzydła, falistymi przepaskami oraz szerokimi, pierzastymi czułkami.
Ten zestaw cech jest typowy dla barczatki sosnówki i odróżnia ją od brudnicy, poprocha i strzygoni.

Pełne wyjaśnienie:

Na ilustracji przedstawiono imago (postać dorosłą) motyla nocnego. O rozpoznaniu decyduje zestaw cech widocznych jednocześnie, a nie sam kolor.

Barczatka sosnówka (Dendrolimus pini) – imago samca ma zwykle rdzawo‑brązowe ubarwienie, szerokie pierzaste czułki (cecha samców wielu gatunków, ale tu bardzo wyraźna), a na przednim skrzydle charakterystyczną, jasną/białą plamkę w części centralnej. Dodatkowo na skrzydłach widoczne są ciemniejsze, faliste przepaski, a odwłok jest masywny i owłosiony. Te elementy razem odpowiadają barczatce sosnówce.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Brudnica mniszka ma typowo kontrastowy, biało‑czarny wzór skrzydeł (inny "rysunek" i kontrast), więc nie pasuje do jednolicie rdzawobrązowego motyla z pojedynczą białą plamką.
  • Poproch cetyniak ma inny układ znaków na skrzydłach (często wskazuje się plamę o kształcie "nerkowatym" i odmienne linie poprzeczne), a ogólny wygląd nie odpowiada cechom z ilustracji.
  • Strzygonia choinówka jest zwykle mniejsza, a jej wzór skrzydeł opiera się na innych plamach i liniach (bardziej "zygzakowatych" i z innymi plamkami), bez tak typowej centralnej białej plamki jak u barczatki sosnówki.

Wskazówka egzaminacyjna: przy oznaczaniu imago szkodników iglastych najpierw wypisz 2–3 cechy "twarde" (np. biała plamka na przednim skrzydle, pierzaste czułki, faliste przepaski), a dopiero potem dopasuj gatunek. To zmniejsza ryzyko mylenia podobnie ubarwionych motyli nocnych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Imago to dorosłe stadium rozwojowe owada, zdolne do rozmnażania. W ochronie lasu rozpoznanie imago jest ważne, bo to ono bywa odławiane w pułapkach i pozwala potwierdzić gatunek szkodnika, zanim pojawią się silne objawy żerowania.
Najczęściej wykorzystuje się: rdzawo‑brązowe ubarwienie, białą plamkę na przednim skrzydle, faliste, ciemniejsze przepaski oraz pierzaste czułki (u samca). Liczy się zestaw cech, a nie jedna pojedyncza obserwacja.
Biała plamka na przednim skrzydle jest cechą, którą łatwo zauważyć na zdjęciu i w terenie. Pomaga szybko zawęzić rozpoznanie wśród podobnych motyli nocnych. Trzeba jednak potwierdzić ją innymi cechami (np. przepaski, czułki), bo pojedynczy znak bywa mylący.
Brudnica mniszka ma zwykle wyraźnie kontrastowy, biało‑czarny wzór skrzydeł, a barczatka jest częściej rdzawobrązowa z jaśniejszą plamką i falistymi przepaskami. W praktyce patrz na "rysunek" skrzydeł: kontrast i układ plam są inne.
Nie. Pierzaste czułki są częste u samców różnych motyli nocnych, bo zwiększają powierzchnię odbioru feromonów. W oznaczaniu traktuj je jako wskazówkę, ale zawsze sprawdzaj też ubarwienie, plamki i linie na skrzydłach, bo dopiero komplet cech daje pewność.
Najczęściej podczas monitoringu: przeglądów pułapek, obserwacji w drzewostanach oraz oceny ryzyka pojawu. Imago jest istotne diagnostycznie, bo pozwala potwierdzić gatunek, zanim dojdzie do masowego żerowania gąsienic i silnej defoliacji.
Typowe błędy to: ocenianie tylko koloru ("brązowy = ten sam gatunek"), ignorowanie białej plamki i układu przepasek, a także nieuwzględnianie różnic między samcem i samicą. Pomaga zasada: najpierw 2–3 cechy pewne, potem dopasowanie nazwy.
Symbol oznacza, że na ilustracji pokazano samca. To ważne, bo u wielu motyli występuje dimorfizm płciowy: samce i samice mogą różnić się wielkością, barwą albo kształtem czułków. W zadaniach egzaminacyjnych ta informacja ułatwia poprawne oznaczenie.
Barczatka sosnówka jest groźnym szkodnikiem iglastych; przy silnym pojawie jej gąsienice mogą powodować defoliację i osłabienie drzewostanów sosnowych. Dlatego w praktyce leśnej kładzie się nacisk na wczesne rozpoznanie i monitoring, zanim szkody się nasilą.
Ucz się porównawczo: zestawiaj 3–4 podobne gatunki i zapisuj po 2–3 cechy odróżniające (plamka, linie, barwa, czułki). Ćwicz na zdjęciach w różnych ujęciach. Na egzaminie najpierw nazwij cechy z ilustracji, dopiero potem wybierz odpowiedź.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Barczatka sosnówka" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Barczatka_sosn%C3%B3wka (dostęp 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Brudnica mniszka" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Brudnica_mniszka (dostęp 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Poproch cetyniak" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Poproch_cetyniak (dostęp 2026-02-18)

Materiały:

  • Atlasy/klucze do rozpoznawania owadów leśnych (część: szkodniki iglastych)
  • Materiały szkoleniowe z ochrony lasu dotyczące monitoringu i rozpoznawania stadiów rozwojowych
  • Zestawy porównawcze zdjęć: barczatka sosnówka vs brudnica mniszka vs poproch cetyniak vs strzygonia choinówka

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego