KWALIFIKACJA ELE3 + ELE4 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 7.
Na której ilustracji przedstawiono narzędzie używane do wykonywania kielicha w rurze miedzianej?
Ilustracja przedstawia cztery różne narzędzia, które mogą być używane w zawodzie technika chłodnictwa i klimatyzacji.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kielich w rurze miedzianej wykonuje się przyrządem do kielichowania, który rozprasowuje (rozszerza) koniec rury stożkiem i dociskiem w jarzmie.
Poprawna jest ilustracja pokazująca typową kielicharkę do połączeń kielichowych; pozostałe narzędzia nie służą do formowania kielicha.

Pełne wyjaśnienie:

W instalacjach chłodniczych i klimatyzacyjnych połączenia kielichowe stosuje się m.in. tam, gdzie rura miedziana ma zostać połączona za pomocą nakrętki i złączki stożkowej. Aby takie połączenie było szczelne, koniec rury musi zostać odpowiednio przygotowany: przycięty, odgratowany, a następnie uformowany w kielich o właściwym kącie i gładkiej powierzchni.

Do wykonania kielicha używa się przyrządu do kielichowania (kielicharki). Charakterystyczne cechy takiego narzędzia to element mocujący rurę (np. belka/imadełko z otworami pod średnice) oraz element formujący (stożek/trzpień), który pod naciskiem kształtuje wylot rury w kielich. Na ilustracji poprawnej powinno być widoczne właśnie narzędzie przeznaczone do formowania końcówki rury, a nie do jej cięcia czy zaciskania.

  • Odpowiedź "Na ilustracji 1." jest prawidłowa, ponieważ przedstawia narzędzie używane do ukształtowania kielicha (formowanie stożkiem w zamocowanej rurze).
  • Odpowiedzi wskazujące inne ilustracje są błędne, jeśli pokazują narzędzia o innej funkcji (np. obcinak do rur, gratownik, giętarkę, kielicharkę innego typu do rur wielowarstwowych) lub elementy pomocnicze, które nie wykonują samego kielicha.

Wskazówka egzaminacyjna: szukaj na zdjęciu stożkowego elementu roboczego i miejsca unieruchomienia rury. To zwykle najszybciej odróżnia kielicharkę od narzędzi do cięcia, gięcia czy gratowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kielichowanie to uformowanie końcówki rury miedzianej w kształt kielicha (rozszerzenie i wyprofilowanie wylotu). Robi się to po to, aby wykonać szczelne połączenie kielichowe z nakrętką i złączką stożkową w instalacjach chłodniczych i klimatyzacyjnych.
Służy do tego kielicharka (przyrząd do kielichowania). Zwykle ma element do zamocowania rury (belka z otworami pod średnice) oraz stożek/trzpień formujący, który pod naciskiem kształtuje kielich na końcu rury.
Najczęściej widać dwa kluczowe elementy: mocowanie rury (imadełko/belka) oraz stożkowy trzpień dociskany śrubą lub jarzmem. Jeśli na zdjęciu jest stożek formujący kielich, to zwykle jest to narzędzie do kielichowania.
Grat i ostre krawędzie mogą powodować pęknięcia kielicha, zadzior na powierzchni uszczelnienia oraz nieszczelność połączenia. Odgratowanie wyrównuje krawędź po cięciu, dzięki czemu kielich formuje się gładko i nie uszkadza się podczas dokręcania nakrętki.
Połączenia kielichowe spotyka się głównie w instalacjach klimatyzacyjnych typu split oraz w niektórych urządzeniach chłodniczych, gdzie przewidziano skręcane złącza na rurach miedzianych. Stosuje się je tam, gdzie producent przewiduje montaż bez lutowania twardego.
Nie zawsze. W praktyce szkolnej nazwy bywają mylone: kielichowanie dotyczy wykonania kielicha pod złącze stożkowe, a roztłaczanie często oznacza rozszerzenie rury do wsunięcia drugiej rury. Oba procesy zmieniają średnicę końcówki, ale mają inny cel połączenia.
Typowe błędy to: zbyt krótko wysunięta rura w uchwycie (kielich za mały), brak odgratowania (pęknięcia i nieszczelność), przekoszenie rury w mocowaniu (nierówny kielich) oraz nadmierny docisk stożka (deformacja lub mikropęknięcia).
Najczęściej myli się ją z obcinakiem do rur (ma rolki i kółko tnące), giętarką do rur (ma rolki/segmenty do łuków) oraz gratownikiem (stożkowe ostrze do usuwania zadziorów). Kielicharka wyróżnia się stożkiem do formowania kielicha i uchwytem rur.
Tak. Przyrząd do kielichowania ma zwykle otwory lub szczęki pod konkretne średnice rur. Trzeba dobrać właściwy rozmiar, bo zbyt luźne mocowanie powoduje poślizg i krzywy kielich, a zbyt ciasne może zdeformować rurę jeszcze przed formowaniem.
Warto nauczyć się rozpoznawać po zdjęciach: obcinak, gratownik, giętarkę, kielicharkę oraz zestaw do prób szczelności. Pomaga porównywanie cech funkcjonalnych (co tnie, co wygina, co formuje stożkiem). Dobrą metodą jest praca z realnymi narzędziami w pracowni.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Instrukcje producentów narzędzi do kielichowania (kielicharki/roztłaczarki)
  • Podręczniki i skrypty do montażu instalacji chłodniczych i klimatyzacyjnych (rozdziały o rurach miedzianych i połączeniach)
  • Materiały dydaktyczne ze szkół branżowych dotyczące obróbki rur miedzianych (cięcie, gratowanie, kielichowanie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego