KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2024 (test 2)

PYTANIE NR 38.
Na której ilustracji przedstawiono symbol graficzny rozłącznika?
Ilustracja przedstawia cztery symbole graficzne, które są związane z elektryką, a konkretnie z elementami obwodów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozłącznik na schemacie rozpoznaje się po dodatkowym znaku w symbolu styku: małym kółku na ramieniu ruchomym, które odróżnia go od odłącznika (kreska na styku stałym), wyłącznika (krzyżyk) i stycznika (łuk/półkole). Dlatego poprawna jest ilustracja z kółkiem.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznawanie aparatury łączeniowej na schematach polega na zauważeniu znaków dodatkowych dopisanych do symbolu styku. Sama ukośna kreska dochodząca do styku stałego oznacza ogólną ideę styku, ale nie przesądza, czy jest to rozłącznik, odłącznik, wyłącznik czy stycznik.

Rozłącznik to urządzenie, które zapewnia funkcję izolowania w pozycji otwartej, a jednocześnie jest przeznaczone do łączenia i wyłączania prądów roboczych. W standardowych oznaczeniach graficznych cechą rozpoznawczą jest małe kółko na ramieniu ruchomym symbolu styku. Z tego powodu właściwa jest ilustracja, na której widać styk z kółkiem na ramieniu.

Pozostałe symbole odpowiadają innym urządzeniom łączeniowym i dlatego nie pasują:

  • Stycznik jest elementem łączeniowym sterowanym elektromagnetycznie; w symbolu często występuje łuk/półkole, co odróżnia go od rozłącznika.
  • Wyłącznik (w znaczeniu łącznika o zdolności przerywania większych prądów, w tym zwarciowych) bywa oznaczany symbolem z krzyżykiem, co sygnalizuje inne własności łączeniowe niż rozłącznik.
  • Odłącznik pełni przede wszystkim funkcję izolacyjną i nie jest przeznaczony do łączenia prądów roboczych; w symbolu pojawia się poprzeczna kreska przy styku stałym, a brak jest kółka typowego dla rozłącznika.

W praktyce (także w układach towarzyszących instalacjom gazowym, np. sterowanie zaworami, czujniki, systemy bezpieczeństwa) poprawne odczytanie symbolu pomaga dobrać właściwy aparat i bezpiecznie zaplanować wyłączenie/odłączenie obwodu na czas prac serwisowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozłącznik to urządzenie łączeniowe, które umożliwia załączanie i wyłączanie prądów roboczych oraz zapewnia funkcję izolowania obwodu w pozycji otwartej. Stosuje się go m.in. do bezpiecznego odłączenia zasilania podczas prac serwisowych.
Symbol rozłącznika rozpoznaje się po tym, że przy symbolu styku znajduje się małe kółko na ramieniu ruchomym. To znak odróżniający go od innych aparatów, gdzie pojawiają się inne dodatki (np. krzyżyk lub poprzeczna kreska).
Rozłącznik służy do łączenia prądów roboczych i izolowania, a odłącznik ma głównie funkcję izolacyjną. Na symbolach różnica polega na znaku dodatkowym: dla rozłącznika typowe jest kółko na ramieniu, a dla odłącznika kreska na styku stałym.
Wyłącznik i rozłącznik mają inne przeznaczenie łączeniowe. Wyłącznik jest kojarzony z możliwością przerywania trudniejszych stanów (np. większych prądów), a rozłącznik z łączeniem prądów roboczych i izolowaniem. Na schemacie wyłącznik bywa oznaczany krzyżykiem.
Krzyżyk (X) jest znakiem dodatkowym używanym do odróżnienia innego typu aparatu łączeniowego niż rozłącznik. W praktyce egzaminacyjnej najczęściej wskazuje symbol wyłącznika, dlatego nie należy mylić go z kółkiem charakterystycznym dla rozłącznika.
Poprzeczna kreska na styku stałym to cecha graficzna, która w zestawach symboli odróżnia odłącznik od rozłącznika. Uczniowie często pomijają ten detal i wybierają błędnie rozłącznik, kierując się samą "przerwą" w styku.
Tak, oba symbole bazują na znaku styku, dlatego łatwo je pomylić. Stycznik rozpoznaje się jednak po łuku/półkolu przy ramieniu ruchomym, co sygnalizuje łączenie sterowane (np. elektromagnesem). Rozłącznik ma zamiast tego kółko.
Schematy elektryczne pojawiają się m.in. w szafach sterowniczych i układach automatyki współpracujących z instalacjami gazowymi: zasilanie i sterowanie zaworami, czujnikami, systemami detekcji. Rozłącznik bywa używany do bezpiecznego odłączania obwodów na czas serwisu.
Najczęstszy błąd to mylenie rozłącznika z odłącznikiem lub wyłącznikiem, bo wszystkie wyglądają jak styk. Trzeba świadomie szukać znaku dodatkowego: kółka (rozłącznik), kreski (odłącznik) albo krzyżyka (wyłącznik). Pominięcie detalu prowadzi do złej odpowiedzi.
Najlepiej ćwiczyć na zestawach symboli i robić krótkie powtórki: najpierw rozpoznaj bazę (styk), potem dopiero znak dodatkowy. Pomaga też porównanie parami: rozłącznik vs odłącznik, rozłącznik vs wyłącznik. Warto korzystać z bazy IEC 60617 i fiszek.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dlatego poprawna jest ilustracja z kółkiem.

Źródła:

  • IEC 60617 database (Graphical symbols for diagrams) – strona wyszukiwarki symboli, https://www.iec.ch/dyn/www/f?p=103:1 (dostęp: 2026-03-01)
  • Polski Komitet Normalizacyjny – wyszukiwarka/sklep norm (karta normy PN-EN 60617), https://sklep.pkn.pl/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Baza symboli IEC 60617 (wyszukiwanie symboli aparatury łączeniowej)
  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki: aparatura łączeniowa i schematy ideowe
  • Zadania treningowe: rozpoznawanie symboli na schematach oraz porównywanie funkcji urządzeń łączeniowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego