KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2019 (test 2)

PYTANIE NR 20.
Na którym rysunku przedstawiono symbol graficzny przycisku bistabilnego?
Ilustracja przedstawia cztery symbole graficzne, które mogą być używane w kontekście egzaminu zawodowego dla elektryków,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przycisk bistabilny to element sterowania, który po naciśnięciu zmienia stan i pozostaje w nim (zatrzaskuje się) aż do kolejnego przełączenia. Na rysunkach należy wskazać symbol odpowiadający takiej pracy, a nie przyciskowi chwilowemu (monostabilnemu) lub innemu łącznikowi.

Pełne wyjaśnienie:

Przycisk bistabilny (zatrzaskowy) to element, którego stan po zadziałaniu utrzymuje się bez konieczności stałego nacisku. W praktyce oznacza to, że kolejne naciśnięcie zwykle powoduje powrót do poprzedniego stanu albo przełączenie na kolejny stan (zależnie od konstrukcji). Dlatego w symbolice schematowej szuka się oznaczenia, które wskazuje na mechanizm zatrzasku/utrzymania położenia, a nie tylko chwilowe zwarcie/rozwarcie.

W zadaniu należy porównać cztery rysunki i wybrać ten, który przedstawia symbol przycisku bistabilnego. Pozostałe odpowiedzi są błędne typowo z następujących powodów:

  • mogą przedstawiać przycisk monostabilny (działa tylko podczas nacisku),
  • mogą przedstawiać przełącznik lub inny łącznik o innej funkcji niż przycisk,
  • mogą dotyczyć elementu o podobnym wyglądzie (np. styk, łącznik), ale bez cechy wskazującej na bistabilność.

Na egzaminie warto zwrócić uwagę na to, że słowa "przycisk" i "bistabilny" niosą dwie informacje: chodzi o element uruchamiany naciśnięciem oraz o to, że jego stan jest podtrzymany. Jeśli na rysunku widać symbol typowy dla działania chwilowego, to nie będzie to właściwy wybór. Dobra strategia to najpierw odrzucić rysunki oczywiście niebędące przyciskiem, a potem rozstrzygnąć różnicę między działaniem chwilowym i zatrzaskowym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przycisk bistabilny (zatrzaskowy) to element sterowania, który po naciśnięciu zmienia stan i pozostaje w nim bez dalszego nacisku. Dopiero kolejne naciśnięcie (lub inna czynność) powoduje zmianę stanu z powrotem albo na kolejny.
Monostabilny działa tylko w czasie nacisku (po puszczeniu wraca do stanu spoczynkowego). Bistabilny po zadziałaniu utrzymuje stan (zatrzask) aż do kolejnego przełączenia. Na schematach różnią je detale symbolu wskazujące podtrzymanie.
Trzeba szukać oznaczenia sugerującego zatrzask/podtrzymanie stanu, a nie tylko chwilowe zadziałanie. W praktyce porównuj rysunki pod kątem cech różnicujących działanie chwilowe i zatrzaskowe oraz upewnij się, że to w ogóle symbol przycisku, a nie przełącznika.
Umiejętność czytania symboli na schematach jest potrzebna przy montażu i eksploatacji urządzeń sterujących, także w obiektach z instalacjami gazowymi (np. układy bezpieczeństwa, sygnalizacja, sterowanie wentylacją). Błędne rozpoznanie elementu może prowadzić do złego połączenia.
Nie zawsze. Przycisk jest uruchamiany naciskiem, a przełącznik zwykle ma inną konstrukcję i sposób obsługi (np. dźwignia, pokrętło). Oba mogą być bistabilne, ale na schemacie mogą mieć inne symbole, dlatego liczy się dokładna identyfikacja znaku.
Najczęstsze pomyłki to: wybór symbolu "podobnego" wizualnie bez sprawdzenia cechy bistabilności, mylenie przycisku z przełącznikiem, oraz nieuwzględnienie informacji z treści (np. pominięcie słowa "bistabilny"). Pomaga analiza krok po kroku i eliminacja niepasujących typów łączników.
Stosuje się go tam, gdzie potrzebne jest utrzymanie stanu po naciśnięciu, np. załączenie/wyłączenie funkcji, wybór trybu pracy, blokada lub podtrzymanie sygnału sterującego. W praktyce występuje w pulpitach, panelach i szafach sterowniczych.
Może się różnić w zależności od przyjętej normy i konwencji rysunkowej, dlatego w nauce do egzaminu warto opierać się na tablicach symboli zgodnych z normami oraz na przykładach schematów. Kluczowe jest rozumienie zasady działania (podtrzymanie stanu).
Najlepiej pracować z zestawami symboli i krótkimi schematami: najpierw poznaj grupy (przyciski, przełączniki, styki, sygnalizacja), potem rozwiązuj zadania porównawcze. Skuteczne jest też rysowanie symboli z pamięci i dopisywanie funkcji: chwilowy vs zatrzaskowy.
Najpierw odrzuć rysunki, które nie przedstawiają przycisku (inne typy łączników). Potem skup się na różnicy bistabilny vs monostabilny: czy symbol sugeruje podtrzymanie stanu. Na końcu sprawdź, czy wybrany znak pasuje do brzmienia pytania.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przycisk bistabilny to element sterowania, który po naciśnięciu zmienia stan i pozostaje w nim (zatrzaskuje się) aż do kolejnego przełączenia.

Źródła:

  • IEC 60617 (baza symboli graficznych dla schematów) – Graphical symbols for diagrams, International Electrotechnical Commission, dostęp przez katalog IEC 60617
  • PN-EN 60617 (odpowiednik normy IEC dla Polski) – Symbole graficzne na schematach, Polski Komitet Normalizacyjny (wymaga dostępu do dokumentu normy)
  • PN-EN 60947-5-1 – Aparatura łączeniowa i sterownicza niskonapięciowa (urządzenia sterownicze i elementy obwodów sterowania), Polski Komitet Normalizacyjny (wymaga dostępu do dokumentu normy)

Materiały:

  • Katalogi i tablice symboli graficznych stosowanych na schematach elektrycznych (wg norm IEC/PN-EN)
  • Podręczniki do podstaw elektrotechniki i automatyki (elementy sterowania i sygnalizacji)
  • Zestawy ćwiczeń z czytania schematów (przyciski, przełączniki, styki, sygnalizatory)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego