KWALIFIKACJA SPL2 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 3.
Na mapie w skali 1:300 000 odległość od Medzilaborce w Słowacji do przejścia granicznego Radoszyce Palota w Polsce wynosi 3 cm. Jaka odległość dzieli te miejsca w rzeczywistości?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:300 000 oznacza, że 1 cm na mapie to 300 000 cm w terenie, czyli 3 km.
Skoro na mapie jest 3 cm, to w rzeczywistości: 3 × 3 km = 9 km. Pozostałe odpowiedzi wynikają z błędu w przeliczeniu skali lub jednostek.

Pełne wyjaśnienie:

Skala mapy 1:300 000 mówi, że 1 jednostka na mapie odpowiada 300 000 takim samym jednostkom w terenie. W zadaniu mierzymy odległość w centymetrach, więc liczymy w centymetrach:

1 cm na mapie = 300 000 cm w rzeczywistości.

Następnie zamieniamy centymetry na kilometry:

  • 100 cm = 1 m, więc 300 000 cm = 3 000 m
  • 1 000 m = 1 km, więc 3 000 m = 3 km

Otrzymujemy kluczowy wniosek: 1 cm na mapie odpowiada 3 km w terenie.

Skoro odległość na mapie wynosi 3 cm, to odległość rzeczywista wynosi:

3 cm × 3 km/cm = 9 km.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "1 km" zwykle wynika z pomylenia skali lub zbyt szybkiego "ucięcia" zer i błędnego skrótu myślowego, że 1 cm to 1 km.
  • "90 km" to typowy błąd rzędu wielkości (dopisana dodatkowa "0"), często spotykany, gdy ktoś źle przestawi przecinek w zamianie cm → km.
  • "100 km" to odpowiedź "na wyczucie" (heurystyka), a nie z rachunku; przy tej skali 3 cm nie może dać tak dużej wartości.

Wskazówka egzaminacyjna: warto zapamiętać, że dla skali 1:100 000 1 cm = 1 km. Wtedy dla 1:300 000 łatwo zauważyć, że 1 cm = 3 km, bo skala jest trzykrotnie "mniejsza" (większy mianownik).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:300 000 oznacza, że 1 cm na mapie to 300 000 cm w rzeczywistości. Zamień: 300 000 cm = 3 000 m = 3 km. Potem pomnóż liczbę centymetrów z mapy przez 3 km.
To skala liczbowa mówiąca o proporcji: 1 jednostka na mapie odpowiada 300 000 takich samych jednostek w terenie. Jeśli mierzysz w cm, to również w cm liczysz rzeczywistość, a dopiero potem zamieniasz na metry lub kilometry.
Bo 300 000 cm to 3 000 m, a 3 000 m to 3 km. Kluczowe są dwie zamiany jednostek: cm → m (dzielisz przez 100) oraz m → km (dzielisz przez 1000). Wynik 3 km dotyczy dokładnie 1 cm na mapie.
Najczęściej myli się rząd wielkości (dopisywanie lub gubienie zera), odwraca proporcję (dzieli zamiast mnożyć) albo pomija zamianę cm na km. Warto zawsze policzyć "ile km ma 1 cm", a dopiero potem mnożyć przez odczyt z mapy.
Tak. Zapamiętaj, że przy 1:100 000 jest 1 cm = 1 km. Skala 1:300 000 ma mianownik 3 razy większy, więc 1 cm odpowiada 3 km. Dla 3 cm wychodzi 3 × 3 km = 9 km.
Krok 1: 300 000 cm ÷ 100 = 3 000 m. Krok 2: 3 000 m ÷ 1 000 = 3 km. To przeliczenie jest podstawą większości zadań ze skalą, gdy pomiar na mapie jest w centymetrach.
Gdy pasażer pyta o realną odległość do granicy, terminala, parkingu P+R lub węzła przesiadkowego, a masz mapę papierową lub plan sytuacyjny. Umiesz wtedy podać dystans i wstępnie ocenić czas dojazdu lub dojścia.
Zależy od wielkości wyniku i kontekstu. Dla dystansów między miejscowościami zwykle podaje się kilometry, bo są czytelniejsze. Dla obszaru terminala lub portu częściej używa się metrów (np. 150 m do wyjścia, 400 m do peronu).
Tylko dla mapy o tej samej skali. W innej skali (np. 1:50 000) 3 cm będzie oznaczało inną odległość. Dlatego zawsze zaczynaj od odczytania skali i przeliczenia wartości dla 1 cm, a dopiero potem wykorzystuj wynik dla 3 cm.
Ćwicz serię krótkich zadań: przelicz 1 cm na km dla kilku skal (1:50 000, 1:100 000, 1:300 000), a potem licz odległości dla 2–6 cm. Zawsze wykonuj kontrolę wyniku: czy nie wyszła wartość podejrzanie duża lub mała.
info

Statystycznie 81% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Skala mapy" (opis skali liczbowej i interpretacji 1:n) — https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy — dostęp: 2026-03-02
  • Wikibooks (PL), "Kartografia/Skala mapy" — https://pl.wikibooks.org/wiki/Kartografia/Skala_mapy — dostęp: 2026-03-02
  • Wikipedia (PL), "Jednostki miary" (przeliczenia długości w układzie metrycznym) — https://pl.wikipedia.org/wiki/Jednostki_miary — dostęp: 2026-03-02

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z geografii lub kartografii (dział: skala mapy i obliczenia odległości)
  • Zestawy zadań z matematyki: proporcje i przeliczanie jednostek
  • Ćwiczenia praktyczne: pomiar linijką na mapie i przeliczenia dla różnych skal (np. 1:50 000, 1:200 000)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego