KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 9.
Na noniuszu suwmiarki mierzącej z dokładnością 0,05 mm znajduje się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dokładność 0,05 mm oznacza rozdzielczość 1/20 mm. W suwmiarce z takim noniuszem podziałka noniusza ma 20 równych kresek, aby umożliwić odczyt ułamków milimetra co 0,05 mm. Dlatego na noniuszu znajduje się 20 kresek.

Pełne wyjaśnienie:

Noniusz w suwmiarce służy do odczytu części ułamkowej milimetra, czyli "doprecyzowania" wskazania podziałki głównej. Gdy suwmiarka ma rozdzielczość (często nazywaną dokładnością odczytu) 0,05 mm, oznacza to, że najmniejszy krok odczytu wynosi pięć setnych milimetra.

Warto zauważyć zależność liczbową: 0,05 mm = 1/20 mm. To naprowadza na konstrukcję noniusza: aby uzyskać krok 0,05 mm, stosuje się noniusz z 20 działkami (kreskami), dzięki czemu przy odpowiednim zgraniu kreski noniusza z kreską podziałki głównej można jednoznacznie odczytać ułamek milimetra.

Odpowiedź "20 kresek." jest więc zgodna z zasadą, że liczba działek noniusza jest powiązana z rozdzielczością przyrządu: im więcej działek, tym mniejszy krok odczytu.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "10 kresek." odpowiadałoby większemu krokowi odczytu (mniejszej rozdzielczości), więc nie pasuje do 0,05 mm.
  • "40 kresek." sugeruje konstrukcję pozwalającą na jeszcze drobniejszy odczyt niż 0,05 mm, a więc inną wersję noniusza.
  • "50 kresek." również wiązałoby się z inną rozdzielczością niż podana w treści i jest typowe dla innych podziałek/rozwiązań niż 0,05 mm.

W praktyce warsztatowej warto zapamiętać prostą wskazówkę: jeżeli w treści jest podane 0,05 mm, to szukasz relacji do 1 mm, czyli 1/20 mm, co prowadzi do 20 działek noniusza.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Noniusz to dodatkowa podziałka na suwaku suwmiarki, która pozwala odczytać ułamki milimetra. Działa przez porównanie położenia kresek noniusza z kreskami podziałki głównej i znalezienie miejsca, gdzie kreski idealnie się pokrywają.
W praktyce oznacza to najmniejszy krok odczytu równy 0,05 mm. Innymi słowy, suwmiarka pozwala odczytywać wymiary z "podziałką" co pięć setnych milimetra, a nie tylko co 0,1 mm czy 1 mm.
Bo 0,05 mm to 1/20 mm. Konstrukcja noniusza jest tak dobrana, aby dzięki 20 działkom można było wskazać kolejne ułamki milimetra co 0,05 mm, poprzez zgranie jednej kreski noniusza z podziałką główną.
Najpierw odczytaj pełne milimetry z podziałki głównej (położenie zera noniusza). Następnie znajdź kreskę noniusza, która najlepiej pokrywa się z kreską skali głównej i dodaj odpowiednią wartość w krokach po 0,05 mm.
Najczęściej myli się kreskę "najbardziej zbliżoną" z kreską "dokładnie zgraną", nie zeruje się suwmiarki przed pomiarem lub odczytuje się z niewłaściwej strony skali. Błąd daje też zbyt słaby docisk szczęk i przekoszenie przyrządu.
W typowych suwmiarkach noniuszowych tak: liczba działek jest związana z krokiem odczytu (np. 0,1 mm, 0,05 mm, 0,02 mm). Dokładny układ zależy od konstrukcji, ale na egzaminach zwykle obowiązują klasyczne zależności.
Suwmiarka 0,05 mm pozwala na drobniejszy odczyt (mniejszy krok) niż 0,1 mm, więc lepiej nadaje się do kontroli tolerancji. Różnice widać też w noniuszu: dla 0,05 mm podziałka noniusza ma więcej działek.
Gdy kontrolujesz elementy, gdzie tolerancje są ciaśniejsze niż 0,1 mm, np. grubości podkładek dystansowych, średnice sworzni, szerokości rowków czy zużycie niektórych części. Dokładniejszy odczyt zmniejsza ryzyko złego doboru części.
Bo większa liczba działek noniusza zwykle oznacza drobniejszy krok odczytu niż 0,05 mm. Jeśli w treści masz konkretnie 0,05 mm, to szukasz relacji 1/20 mm, a więc 20 działek, a nie wartości sugerujących inną rozdzielczość.
Zamknij delikatnie szczęki i sprawdź, czy "0" noniusza pokrywa się z "0" skali głównej. Jeśli jest przesunięcie, pomiary będą obarczone stałym błędem. W praktyce trzeba uwzględnić poprawkę lub oddać przyrząd do kontroli/kalibracji.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Suwmiarka - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Noniusz - dostęp 2026-03-01
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Vernier_scale - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki/rozdziały z metrologii warsztatowej (suwmiarka, noniusz, odczyt)
  • Instrukcje użytkowania suwmiarki producenta (opis noniusza i rozdzielczości)
  • Ćwiczenia praktyczne: odczyt wielu przykładów na suwmiarkach 0,1 mm; 0,05 mm; 0,02 mm

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego