Próba olejowa jest klasycznym sposobem interpretacji zbyt niskiego ciśnienia sprężania w cylindrze. Do cylindra wprowadza się niewielką ilość oleju silnikowego, a następnie ponownie wykonuje pomiar kompresji. Olej działa jak tymczasowe "uszczelnienie", wypełniając mikroszczeliny i zmniejszając przedmuch gazów w miejscu, gdzie normalnie szczelność zapewniają elementy układu tłokowo-cylindrowego.
Jeżeli po dolaniu oleju występuje znaczny wzrost ciśnienia w cylindrze, oznacza to, że problemem była nieszczelność w obszarze, który olej potrafi doraźnie poprawić, czyli:
- zużyte lub zapieczone pierścienie tłokowe,
- zużyta/wypracowana tuleja cylindra (powiększony luz, owalizacja, rysy),
- ogólnie: spadek szczelności pary tłok–cylinder.
Dlatego odpowiedź "pierścieni tłokowych i tulei cylindra" jest poprawna: olej poprawia uszczelnienie właśnie w tym miejscu, więc wzrost kompresji po próbie olejowej jest typowym sygnałem zużycia układu tłokowo-cylindrowego.
Pozostałe odpowiedzi są błędne z powodów mechanicznych:
- "uszczelki pod głowicą" – nieszczelność uszczelki dotyczy styku głowica–blok (np. ucieczka do kanałów chłodzenia lub na zewnątrz). Olej wlany do cylindra nie uszczelnia tego połączenia, więc nie powinien powodować wyraźnego wzrostu kompresji typowego dla zużytych pierścieni.
- "gniazd zaworów i tulei cylindra" – zawory (i ich gniazda) odpowiadają za szczelność w górnej części komory spalania. Olej w cylindrze nie poprawia istotnie przylegania zaworu do gniazda, więc łączenie gniazd zaworów jako przyczyny "znacznego wzrostu" jest nieadekwatne.
- "gniazd zaworów" – przy nieszczelnych zaworach kompresja jest niska, ale po dolaniu oleju zwykle nie następuje duży skok, bo źródło ubytku szczelności pozostaje w układzie zaworowym.
Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj zasadę "olej pomaga pierścieniom". Jeśli po oleju jest dużo lepiej, problem jest na dole (tłok–cylinder). Jeśli po oleju bez zmian, podejrzewaj zawory lub uszczelkę głowicy i planuj dalsze testy szczelności.
