KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 15.
Na podstawie danych przedstawionych w tabelach oraz rysunku połączenia kołnierzowego dobierz największą średnicę rury czarnej bezszwowej, którą można wspawać w kołnierz DN 50 PN 10.
Ilustracja przedstawia tabelę oraz rysunek techniczny związany z połączeniami kołnierzowymi i rurami czarnymi bez szwu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dobór polega na porównaniu wymiarów rury z ograniczeniem wynikającym z geometrii kołnierza DN 50 PN 10 (otwór/gniazdo do wspawania) podanych w tabelach i na rysunku. Największa średnica rury, która spełnia warunek dopasowania i może zostać wspawana w kołnierz, to 60,3 mm; większe wartości przekraczają dopuszczalny wymiar.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu nie chodzi o "zgadnięcie" średnicy na podstawie samego DN, tylko o dobór największej średnicy rury, która zmieści się konstrukcyjnie w kołnierzu DN 50 PN 10 zgodnie z danymi z tabel i rysunku połączenia kołnierzowego.

Poprawna odpowiedź "60,3 mm" wynika z tego, że po zestawieniu:

  • wymiarów rury czarnej bezszwowej (średnica zewnętrzna wg tabel),
  • wymiaru kołnierza ograniczającego wspawanie (np. średnica otworu/gniazda lub inny wskazany na rysunku wymiar graniczny),

otrzymuje się maksymalną średnicę rury, która nadal spełnia warunek "można wspawać". Odpowiedź ma charakter graniczny: jest to największa wartość, która jeszcze mieści się w dopuszczalnym zakresie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "57,0 mm" – jest mniejsza od wartości granicznej, więc może być traktowana jako średnica pasująca, ale nie spełnia warunku z treści zadania: nie jest największa z możliwych do wspawania.
  • "63,5 mm" – przekracza dopuszczalny wymiar wynikający z danych kołnierza (przy danym DN i wykonaniu kołnierza). Taka średnica może kolidować z otworem/gniazdem lub wymagać niedozwolonej ingerencji w element.
  • "70,0 mm" – tym bardziej przekracza ograniczenia geometryczne kołnierza i nie może zostać prawidłowo wspawana bez zmiany elementu lub zastosowania innego typu/rozmiaru kołnierza.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze czytaj polecenie pod kątem warunku ekstremum ("największa", "najmniejsza", "maksymalna"). W zadaniach z tabelami zwykle poprawna jest wartość graniczna, a nie "pierwsza z brzegu" pasująca średnica.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
DN to średnica nominalna używana do klasyfikacji elementów rurociągu, a PN to klasa ciśnieniowa. W praktyce dobór rury do kołnierza nie polega na "równości DN=średnica", tylko na sprawdzeniu wymiarów w tabelach i na rysunku (np. średnicy otworu/gniazda).
To warunek graniczny: wybierasz taką średnicę z tabeli rur, która jest największa, ale nadal spełnia ograniczenie geometryczne kołnierza z rysunku/tabeli (np. mieści się w otworze lub gnieździe do wspawania). Większe średnice odpadają, bo nie pasują konstrukcyjnie.
DN jest oznaczeniem nominalnym, a nie bezpośrednim wymiarem zewnętrznym rury. Ten sam DN może odpowiadać różnym rzeczywistym średnicom w zależności od szeregu wymiarowego i typu rury. Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych trzeba odczytać konkretną średnicę z tabel i porównać ją z wymiarami kołnierza.
Najczęściej kluczowy jest wymiar, który ogranicza "wejście" rury: średnica otworu, średnica gniazda lub inny podany na rysunku wymiar montażowy związany z przygotowaniem do spawania. To do niego porównuje się średnicę zewnętrzną rury z tabeli, wybierając największą wartość spełniającą warunek.
W praktyce w tabelach wymiarowych mogą występować różne typoszeregi i odmiany wyrobów, a zadanie zwykle wskazuje konkretny rodzaj (tu: rura czarna bezszwowa). Dlatego trzeba trzymać się dokładnie tabel przeznaczonych dla wskazanego typu rury, a nie mieszać danych z innej grupy wyrobów.
Najpierw ustal ograniczenie z kołnierza (wymiar graniczny z tabeli/rysunku), potem sprawdź średnice rur z tabeli i wybierz największą, która nie przekracza tego ograniczenia. Na końcu zweryfikuj, czy nie pominąłeś warunku "największa". Zapisz krótkie porównanie: "pasuje/nie pasuje".
Zwykle nie, jeśli polecenie dotyczy średnicy rury do wspawania i ograniczeniem jest geometria kołnierza związana ze średnicą zewnętrzną. Grubość ścianki bywa potrzebna w innych zadaniach (wytrzymałość, masa, dobór spoiny). Tutaj kluczowe są średnice i warunek "zmieści się" w kołnierzu.
Najczęściej na etapie przygotowania produkcji lub montażu rurociągu: dobiera się kołnierze do średnicy nominalnej instalacji (DN) i wymaganej klasy ciśnieniowej (PN). Następnie weryfikuje się konkretne wymiary wykonawcze (otwory, przylgi, średnice) oraz zgodność z dokumentacją, zanim dojdzie do spawania i montażu.
Najczęstsze to: mylenie DN z wymiarem w milimetrach, pominięcie słowa "największa", branie wartości "najbliższej" zamiast granicznej, oraz odczyt z niewłaściwej tabeli (np. inny typ rury niż wskazany). Pomaga systematyka: najpierw ograniczenie kołnierza, potem tabela rur, na końcu wybór maksimum.
Ćwicz szybkie wyszukiwanie informacji w tabelach (nagłówki, jednostki, zakresy) i czytanie rysunków złożeniowych połączeń. Rób notatki w stylu: "warunek z rysunku → porównanie z tabelą → wybór ekstremum". Dobrą praktyką jest też sprawdzanie, czy wynik ma sens technologicznie przed zaznaczeniem odpowiedzi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 33% zdających egzamin. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Dobór polega na porównaniu wymiarów rury z ograniczeniem wynikającym z geometrii kołnierza DN 50 PN 10 (otwór/gniazdo do wspawania) podanych w tabelach i na rysunku."

Materiały:

  • Podręczniki do czytania rysunku technicznego maszynowego
  • Katalogi/tablce wymiarów rur stalowych oraz kołnierzy stosowane w pracowniach i zakładach
  • Materiały dydaktyczne z podstaw konstrukcji połączeń kołnierzowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego