KWALIFIKACJA HGT2 + HGT12 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 29.
Na podstawie danych z tabeli określ, ile białka, węglowodanów i błonnika dostarczy organizmowi człowieka spożycie 150 gramów dodatku skrobiowego do dania podstawowego.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi zawartości składników pokarmowych w 100 gramach dodatku skrobiowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby obliczyć ilość białka, węglowodanów i błonnika w 150 g dodatku skrobiowego, odczytuje się wartości z tabeli (zwykle na 100 g), a następnie przelicza proporcjonalnie na 150 g, czyli mnoży przez 1,5. Wyniki podaje się w gramach dla każdego składnika.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniach kluczowe są dwa kroki: poprawny odczyt danych z tabeli oraz przeliczenie na wskazaną masę porcji (tu: 150 g dodatku skrobiowego).

1) Odczyt z tabeli
Najpierw należy sprawdzić, do jakiej masy odnoszą się wartości w tabeli (najczęściej jest to 100 g produktu, rzadziej porcja lub jednostka miary). Z tabeli odczytuje się trzy liczby: zawartość białka, węglowodanów i błonnika.

2) Przeliczenie na 150 g
Jeżeli tabela podaje wartości na 100 g, to 150 g oznacza 1,5 razy więcej produktu, więc każdą wartość mnoży się przez 1,5. Otrzymane wyniki zapisuje się w gramach (g) osobno dla białka, węglowodanów i błonnika.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "Białka 32,1 g, węglowodanów 93 g, błonnika 6 g"?
Ta odpowiedź jest spójna z poprawnym przeliczeniem proporcjonalnym dla porcji 150 g (współczynnik 1,5 względem 100 g) i jednocześnie podaje komplet trzech wymaganych składników w prawidłowych jednostkach.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Warianty z innymi wartościami białka i/lub węglowodanów wskazują na błąd proporcji (np. użycie złego współczynnika) albo na odczyt z niewłaściwego wiersza/kolumny tabeli.
  • Odpowiedzi, w których zgadza się tylko jeden składnik (np. błonnik), zwykle wynikają z heurystyki "częściowej zgodności" – uczeń widzi jedną pasującą liczbę i nie weryfikuje pozostałych.
  • Warianty z wyraźnie niższą ilością węglowodanów mogą sugerować pomylenie kategorii w tabeli (np. węglowodany przyswajalne vs ogółem) albo przeliczenie na inną masę niż 150 g.

Wskazówka egzaminacyjna: zanim zaznaczysz odpowiedź, sprawdź kolejno: (1) czy tabela jest na 100 g, (2) czy zastosowano mnożnik 1,5, (3) czy wszystkie trzy składniki są przeliczone tym samym sposobem i podane w gramach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jeśli tabela podaje wartości na 100 g, to dla 150 g stosujesz mnożnik 1,5. Każdy składnik (białko, węglowodany, błonnik) liczysz osobno: wartość z tabeli × 1,5, a wynik zapisujesz w gramach.
Bo punktem odniesienia bywa 100 g. Porcja 150 g to o 50% więcej, czyli 100 g × 1,5. Ten sam współczynnik stosuje się do wszystkich składników odczytanych z tabeli, aby zachować proporcje składu produktu.
Najpierw ustal masę bazową z tabeli (np. 50 g lub 1 porcja). Potem policz współczynnik: 150 g / masa bazowa. Dopiero wtedy przemnażasz białko, węglowodany i błonnik przez ten współczynnik. To eliminuje typowy błąd "z automatu 1,5".
W tabelach mogą wystąpić różne pozycje: "węglowodany", "węglowodany przyswajalne", "cukry". Na egzaminie zawsze bierz dokładnie tę rubrykę, o którą pyta polecenie. Gdy jest tylko "węglowodany", zwykle oznacza to wartość ogółem.
Tak. Błonnik jest składnikiem ilościowym podawanym w gramach na określoną masę produktu. Jeśli zmieniasz masę porcji, błonnik (tak samo jak białko i węglowodany) przeliczasz proporcjonalnie, tym samym współczynnikiem.
Najczęstsze są: pomylenie podstawy (100 g vs porcja), użycie złego mnożnika (np. 0,15 zamiast 1,5), odczyt z niewłaściwej kolumny oraz sprawdzenie tylko jednego składnika zamiast trzech. Pomaga zapisanie działań przy każdym składniku.
Oceń rząd wielkości: jeśli przeliczasz z 100 g na 150 g, wyniki powinny być większe o połowę. Np. 60 g węglowodanów na 100 g da około 90 g na 150 g. Taka kontrola szybko wyłapuje pomyłkę w mnożniku.
To element posiłku będący źródłem skrobi i węglowodanów, najczęściej podawany do dania podstawowego (np. produkty zbożowe lub ziemniaczane). W zadaniach egzaminacyjnych liczy się go jak każdy produkt: według gramatury i danych z tabeli.
Stosuj zaokrąglenie zgodne z dokładnością danych w tabeli i odpowiedziami testowymi. Jeśli tabela ma jedno miejsce po przecinku, zwykle utrzymuje się podobną dokładność po przeliczeniu. Najważniejsze: nie zmieniaj jednostek i nie mieszaj zaokrągleń między składnikami.
Ćwicz na krótkich zestawach: przeliczanie 50 g, 150 g i 200 g z wartości na 100 g. Zawsze zapisuj współczynnik i licz osobno każdy składnik. Dodatkowo trenuj szybkie czytanie tabel: wiersz produktu, kolumna składnika, jednostka (g).
info

Około 29% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Wyniki podaje się w gramach dla każdego składnika."

Źródła:

  • Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ) – "Tabele wartości odżywczej produktów spożywczych" (opis korzystania z tabel i wartości odżywczych), https://ncez.pzh.gov.pl/ (dokładna podstrona może się różnić) – dostęp 2026-02-27
  • USDA FoodData Central – dokumentacja i wyszukiwarka składu żywności (zasady prezentacji składników na 100 g), https://fdc.nal.usda.gov/ – dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii gastronomicznej dotyczące dodatków skrobiowych i gramatur
  • Podręczniki/opracowania z dietetyki: makroskładniki i błonnik (część obliczeniowa)
  • Ćwiczenia rachunkowe z przeliczania wartości odżywczych z tabel na porcje

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego