W budżecie jednostki samorządu terytorialnego kluczowe jest rozróżnienie dwóch stanów:
- nadwyżka – gdy dochody są większe niż wydatki,
- deficyt – gdy wydatki są większe niż dochody.
Aby ustalić wysokość nadwyżki/deficytu na podstawie fragmentu uchwały budżetowej, należy odczytać z tabeli (lub wskazanego zapisu) wartości dochodów i wydatków ogółem, a następnie je porównać. Jeśli dokument podaje już wprost pozycję "deficyt" albo "nadwyżka", wówczas nie trzeba wykonywać obliczeń – wystarczy prawidłowo przepisać kwotę i właściwie nazwać wynik.
Odpowiedź "Deficyt w wysokości 4 900 000 zł" jest poprawna, ponieważ oznacza sytuację, w której plan wydatków przewyższa plan dochodów dokładnie o tę kwotę (czyli różnica ma charakter ujemny z punktu widzenia wyniku budżetu).
Pozostałe odpowiedzi są błędne typowymi mechanizmami:
- Wskazanie nadwyżki przy tej samej kwocie wynika z pomylenia pojęć (nadwyżka vs deficyt) lub nieuwagi przy interpretacji zapisu.
- Podanie innej kwoty nadwyżki często oznacza odczytanie wartości z niewłaściwego wiersza/kolumny (np. wartości częściowej zamiast ogółem).
- Podanie znacznie większego deficytu sugeruje zsumowanie nieporównywalnych pozycji (np. łączenie z przychodami/rozchodami) albo błąd rachunkowy.
Na egzaminie warto zawsze sprawdzić, czy porównujesz dochody i wydatki (wynik budżetu), a nie przychody i rozchody (finansowanie). To najczęstsze źródło pomyłek.
