KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2021 (test 2)

PYTANIE NR 10.
Na podstawie danych zawartych w tabeli charakterystyki cieku wodnego w kolejnych jego przekrojach (począwszy od źródła - punkt 1, do ujścia - punkt 4), należy stwierdzić, że
Ilustracja przedstawia tabelę z charakterystyką cieku wodnego w czterech kolejnych przekrojach, od źródła (punkt 1) do
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wniosek wynika z porównania danych w kolejnych przekrojach (1→4): jeśli wskaźniki typowe dla degradacji jakości wody pogarszają się w dół rzeki, oznacza to narastające zanieczyszczenie.
Stwierdzenia o "najczystszej" wodzie w punkcie 4 lub o "najbardziej zanieczyszczonym" punkcie 3 wymagają trendu odwrotnego albo wyraźnego maksimum w punkcie 3, którego tabela nie potwierdza.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu kluczowa jest analiza porównawcza parametrów jakości wody w kolejnych przekrojach rzeki (od źródła do ujścia). Poprawny wniosek powinien wynikać z trendów widocznych w tabeli: czy w miarę biegu rzeki wskaźniki świadczące o pogorszeniu jakości rosną, a wskaźniki "dobrej jakości" spadają.

Odpowiedź "rzeka ulega w kolejnych przekrojach coraz większemu zanieczyszczeniu." jest poprawna, gdy zestaw danych pokazuje postępujące pogarszanie parametrów (np. narastanie cech zanieczyszczenia lub spadek cech świadczących o dobrej jakości). W praktyce oznacza to, że w dolnym biegu dopływają kolejne ładunki zanieczyszczeń (spływ zlewni, dopływy, zrzuty), a rzeka nie kompensuje tego w wystarczającym stopniu procesami naturalnymi.

Stwierdzenie "w końcowym punkcie 4 woda w rzece jest najczystsza." byłoby prawdziwe tylko wtedy, gdy tabela wskazywałaby jednoznaczną poprawę jakości w dół rzeki. Jeśli dane pokazują pogorszenie, to taka interpretacja jest sprzeczna z odczytem wartości.

Stwierdzenie "w punkcie 3 woda w rzece jest najbardziej zanieczyszczona." wymagałoby, aby punkt 3 był maksimum zanieczyszczenia (najgorsze wartości), a następnie w punkcie 4 nastąpiła poprawa. Jeżeli tabela pokazuje dalsze pogorszenie w punkcie 4, to punkt 3 nie może być "najbardziej zanieczyszczony".

Stwierdzenie "w rzece nastąpił proces samooczyszczenia wód." oznaczałoby widoczną poprawę jakości na dalszym odcinku (np. po przejściowym pogorszeniu). Samooczyszczanie jest zjawiskiem możliwym, ale w tym zadaniu musi wynikać z danych; jeśli w tabeli dominuje trend pogarszania, to nie ma podstaw do takiego wniosku.

Wskazówka egzaminacyjna: nie opieraj wniosku na jednym parametrze. Najpierw sprawdź kierunek zmian w całym zestawie danych (1→4), a potem wybierz odpowiedź, która opisuje ten kierunek wprost.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Porównaj wartości parametrów w punktach 1→4 i szukaj trendu. Jeśli wskaźniki pogorszenia jakości rosną, a wskaźniki dobrej jakości maleją, wnioskujesz o narastającym zanieczyszczeniu. Najlepiej oceniać kilka parametrów jednocześnie, a nie pojedynczą kolumnę.
To wniosek, że w miarę biegu rzeki dochodzą nowe ładunki zanieczyszczeń lub pogarszają się warunki w korycie, przez co parametry jakości stopniowo się psują. W praktyce może to wynikać np. z dopływów, spływu z pól lub zrzutów, ale w zadaniu decydują dane z tabeli.
Jeden parametr może chwilowo wzrosnąć lub spaść z przyczyn lokalnych, a całościowy stan wody opisuje zestaw wskaźników. Egzaminowe tabele zwykle wymagają wnioskowania z trendu wielu danych. Oparcie się na jednej kolumnie zwiększa ryzyko błędnej interpretacji i pominięcia najważniejszej informacji.
Samooczyszczanie to naturalne procesy (np. rozcieńczenie, sedymentacja, biodegradacja, natlenianie), które mogą poprawiać jakość wody na dalszym odcinku. W tabeli powinno to wyglądać jak poprawa parametrów po wcześniejszym pogorszeniu albo ogólny spadek wskaźników zanieczyszczenia w dół rzeki.
Tylko wtedy, gdy porównanie wszystkich punktów pokazuje, że w punkcie 4 wartości wskazują najlepszą jakość wody (np. najmniej cech zanieczyszczenia). Jeśli dane wskazują trend pogarszania w dół rzeki, to punkt 4 nie może być "najczystszy", nawet jeśli jeden wskaźnik wygląda korzystnie.
Punkt 3 byłby najbardziej zanieczyszczony, gdyby to właśnie tam występowały najgorsze wartości wskaźników (maksima zanieczyszczeń lub minima parametrów korzystnych), a w punkcie 4 nastąpiłaby poprawa. Jeśli punkt 4 jest jeszcze gorszy, to maksimum zanieczyszczenia przesuwa się na punkt 4.
Najczęstsze błędy to: czytanie tabeli "na oko" bez porównania wszystkich punktów, skupienie się na jednym wskaźniku, pomylenie kierunku trendu (1→4) oraz wybór odpowiedzi zgodnej z intuicją, a nie z danymi. Pomaga robienie krótkiego podsumowania: czy jest lepiej, gorzej, czy jest maksimum pośrednie.
Zwykle nie jest konieczna znajomość progów liczbowych dla klas, jeśli pytanie wymaga tylko wniosku o trendzie (pogarszanie lub poprawa). Wystarczy umieć porównywać wartości między przekrojami. Znajomość pojęć z monitoringu wód pomaga, ale kluczowe jest logiczne wnioskowanie z tabeli.
Najpierw wybierz 2–3 najbardziej "czytelne" wskaźniki i sprawdź, czy zmieniają się spójnie od punktu 1 do 4. Potem potwierdź wniosek w pozostałych kolumnach, szukając zgodności kierunku zmian. Jeśli większość parametrów pogarsza się w dół rzeki, wniosek o narastaniu zanieczyszczenia jest uzasadniony.
W monitoringu środowiska przekroje służą do lokalizowania odcinków problemowych, oceny wpływu dopływów i źródeł zanieczyszczeń oraz planowania działań naprawczych. Porównanie punktów od źródła do ujścia pomaga wykryć, gdzie jakość się pogarsza i czy występuje poprawa na odcinkach sprzyjających samooczyszczaniu.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z ochrony wód oraz hydrochemii (interpretacja wskaźników jakości wody)
  • Materiały dydaktyczne z monitoringu środowiska: odczyt i analiza tabel pomiarowych
  • Ćwiczenia z wnioskowania o trendach w danych (rosnąco/malejąco, porównanie przekrojów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego