KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2019 (test 2)

PYTANIE NR 11.
Na podstawie danych zawartych w tabeli określ do której kategorii jakości należy woda o podanych wartościach zbadanych wskaźników: barwa - 20 mg/l; zawiesina ogólna - 20 mg/l; azotany - 20 mg/l; żelazo - 0,1 mg/l; ChZT- 20 mg/l.
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą wymagań jakościowych dla wody w kontekście egzaminu zawodowego dla technika ochrony
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kategoria wynika z porównania wyników z tabelą wartości dopuszczalnych. Barwa 20 mg/l mieści się w A1 (limit 20), zawiesina 20 mg/l < 25, azotany 20 mg/l < 50, żelazo 0,1 mg/l ≤ 0,3, ChZT 20 mg/l < 25. Skoro każdy wskaźnik spełnia A1, woda ma kategorię A1.

Pełne wyjaśnienie:

Klasyfikacja do kategorii A1–A3 polega na zestawieniu wyników pomiarów z wartościami granicznymi w tabeli. W praktyce do oceny przynależności do kategorii przyjmuje się wartości dopuszczalne (a nie "zalecane"), a o wyniku decyduje parametr najbardziej niekorzystny: jeśli choć jeden wskaźnik nie mieści się w A1, trzeba sprawdzić, czy mieści się w A2, a następnie ewentualnie w A3.

Dla podanych danych:

  • Barwa 20 mg/l – w tabeli dla A1 wartość dopuszczalna wynosi 20 mg/l, więc wynik jest na granicy, ale nadal spełnia A1.
  • Zawiesina ogólna 20 mg/l – dla A1 dopuszczalne jest 25 mg/l, więc 20 mg/l spełnia A1.
  • Azotany 20 mg/l – dla A1 dopuszczalne jest 50 mg/l, więc 20 mg/l spełnia A1.
  • Żelazo 0,1 mg/l – dla A1 dopuszczalne jest 0,3 mg/l, a 0,1 mg/l jest nawet na poziomie wartości zalecanej; warunek A1 jest spełniony.
  • ChZT 20 mg/l – dla A1 dopuszczalne jest 25 mg/l, więc 20 mg/l spełnia A1.

Wniosek: wszystkie wskazane parametry mieszczą się w granicach kategorii A1, dlatego poprawna jest odpowiedź "Kategoria A1."

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe? "Kategoria A2." i "Kategoria A3." dotyczą wód, dla których co najmniej jeden parametr przekracza limity A1, co tutaj nie zachodzi. "Woda nie odpowiada żadnej kategorii." byłaby zasadna dopiero wtedy, gdyby choć jeden wskaźnik przekraczał nawet limity A3 albo gdyby ocena obejmowała dodatkowe parametry z tabeli i tam wystąpiło przekroczenie.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj każdy podany wskaźnik i upewnij się, czy patrzysz na kolumnę "dopuszczalne". Najczęstsza pomyłka to użycie wartości zalecanych, które są ostrzejsze i mogą sztucznie "zaniżać" kategorię.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kategorie A1–A3 opisują jakość wód powierzchniowych wykorzystywanych do zaopatrzenia ludności w wodę. Im wyższy numer, tym gorsza jakość i większy zakres wymaganego uzdatniania: A1 zwykle wymaga prostych procesów (np. filtracja i dezynfekcja), A2 typowego uzdatniania fizykochemicznego, a A3 wysokosprawnego uzdatniania.
Porównaj każdy wynik pomiaru z wartościami granicznymi w tabeli (najczęściej z kolumną "dopuszczalne"). Jeśli wszystkie parametry mieszczą się w A1, woda ma A1. Gdy choć jeden parametr nie spełnia A1, sprawdzasz A2, a potem A3. Ostatecznie decyduje wskaźnik najbardziej niekorzystny.
Wartości "zalecane" są bardziej rygorystyczne i mają charakter celu jakościowego, natomiast "dopuszczalne" wyznaczają granicę spełnienia wymagań dla danej kategorii. Jeśli użyjesz wartości zalecanych zamiast dopuszczalnych, możesz błędnie przypisać wodę do gorszej kategorii mimo spełniania kryteriów.
Zwykle tak: jeżeli wartość graniczna jest podana jako limit dopuszczalny, to wynik równy tej wartości jest jeszcze akceptowalny (nie jest przekroczeniem). Trzeba jednak czytać sposób zapisu w tabeli: inaczej interpretuje się warunki typu "<3" niż wartości podane jako liczby bez znaku nierówności.
W takiej sytuacji nie możesz przyjąć A1, bo kategoria musi spełniać wymagania dla wszystkich badanych wskaźników. Przyjmuje się kategorię wynikającą z najgorszego parametru, czyli tu A2. To częsty schemat zadań egzaminacyjnych: jeden parametr "psuje" całą klasyfikację.
Najczęściej pojawiają się: barwa, zawiesina ogólna, azotany, żelazo oraz wskaźniki tlenowe, takie jak ChZT i BZT5. Warto umieć je rozpoznawać i wiedzieć, że dotyczą różnych aspektów jakości wody (zanieczyszczenia mineralne, substancje organiczne, mętność/zmętnienie, metale).
Najczęstsze pomyłki to: (1) użycie wartości "zalecanych" zamiast "dopuszczalnych", (2) sprawdzenie tylko jednego parametru i pominięcie pozostałych, (3) przyjęcie "średniej" jakości zamiast zasady najgorszego wskaźnika, (4) przeoczenie jednostek lub znaków nierówności w tabeli.
ChZT (chemiczne zapotrzebowanie tlenu) opisuje ilość tlenu potrzebną do chemicznego utlenienia substancji w próbce wody, więc pośrednio informuje o ładunku zanieczyszczeń (zwłaszcza organicznych i utlenialnych). Wyższe ChZT zwykle oznacza gorszą jakość i może przesunąć wodę do A2 lub A3, jeśli przekroczy limity.
Tę odpowiedź wybiera się wtedy, gdy przynajmniej jeden z badanych wskaźników przekracza nawet wymagania dla kategorii A3 (czyli nie mieści się w żadnym zestawie limitów) lub gdy zadanie obejmuje dodatkowe parametry z tabeli i to one powodują brak zgodności. Trzeba sprawdzić wszystkie podane wskaźniki.
Ćwicz szybkie czytanie tabel: zaznaczaj, czy pracujesz na "dopuszczalne" czy "zalecane", i stosuj stały schemat porównania (parametr po parametrze). Warto też znać sens wskaźników (np. ChZT, BZT5, azotany), bo pomaga to uniknąć pomyłek w wyborze wiersza oraz w interpretacji znaków typu "<".
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Kategoria wynika z porównania wyników z tabelą wartości dopuszczalnych."

Źródła:

  • Dziennik Ustaw RP: ogłoszenie aktu "Dz.U. 2019 poz. 1747" (plik aktu) – https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2019/1747 (dostęp: 2026-02-28)
  • EUR-Lex: Dyrektywa Rady 75/440/EWG dotycząca wymaganej jakości wód powierzchniowych przeznaczonych do poboru wody pitnej – https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:31975L0440 (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia wraz z załącznikiem nr 1 (tabela wymagań A1–A3)
  • Podręczniki/opracowania z zakresu technologii uzdatniania wody (podział metod: fizyczne, fizykochemiczne, wysokosprawne)
  • Materiały dydaktyczne z analityki środowiskowej: definicje i interpretacja wskaźników (ChZT, BZT5, zawiesiny, azotany, żelazo)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego