W kosztorysie każda pozycja opisuje określony zakres robót, a w danych tabelarycznych zwykle podaje się składniki potrzebne do wykonania tej pozycji. Jeżeli pytanie dotyczy jednostkowego kosztu materiałów dla pozycji pierwszej, to należy uwzględnić wyłącznie materiały (bez robocizny, sprzętu i narzutów) oraz policzyć koszt w tej samej jednostce, której dotyczy pozycja (np. na 1 m2, 1 m3 lub 1 kpl. – zgodnie z tabelą).
Poprawne postępowanie rachunkowe jest zawsze takie samo:
- krok 1: odczytaj z tabeli wszystkie wiersze materiałów przypisane do pozycji 1,
- krok 2: dla każdego materiału oblicz koszt cząstkowy jako ilość × cena jednostkowa,
- krok 3: dodaj wszystkie koszty cząstkowe materiałów – otrzymasz koszt jednostkowy materiałów dla tej pozycji.
Odpowiedź "145,48 zł" jest zgodna z zasadą sumowania kosztów cząstkowych materiałów wynikających z danych w tabeli dla pierwszej pozycji.
Dlaczego pozostałe wartości są błędne? Najczęściej odpowiadają typowym pomyłkom:
- "24,97 zł" może wynikać z policzenia tylko jednego materiału albo z pominięcia części wierszy (błąd selektywnej uwagi).
- "118,35 zł" bywa skutkiem odjęcia lub nieuwzględnienia jednego składnika (np. zaprawy, stali, dodatków) albo przyjęcia niewłaściwej kolumny cen.
- "2,15 zł" typowo pojawia się, gdy uczeń odczyta cenę jednostkową jednego materiału jako wynik końcowy albo pomyli jednostki (np. bierze wartość "na 1 kg" zamiast "na jednostkę pozycji").
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu sumy sprawdź, czy wynik ma sens w kontekście robót budowlanych (materiały dla ściany zwykle nie kończą się na jednej drobnej wartości) oraz czy na pewno liczysz materiały, a nie pełną wartość pozycji.
