KWALIFIKACJA HGT2 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 5.
Na podstawie danych zawartych w tabeli wskaż, która ryba zawiera najwięcej niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi zawartości tłuszczów i cholesterolu w różnych rodzajach ryb.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "IV", ponieważ w tabeli to właśnie pozycja IV ma najwyższą wartość niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych spośród wszystkich ryb I–IV. Pozostałe odpowiedzi dotyczą ryb z niższą zawartością NNKT, więc nie spełniają warunku "najwięcej".

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba wykonać prostą analizę danych: odczytać z tabeli wartości dotyczące zawartości niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT) dla ryb oznaczonych I–IV i wskazać największą z nich. Nie są potrzebne obliczenia – decyduje porównanie liczb.

Odpowiedź "IV" jest poprawna, ponieważ w tabeli pozycja IV ma najwyższą wartość NNKT. W praktyce żywieniowej ryby tłuste (np. łosoś) są typowo bogatsze w kwasy tłuszczowe wielonienasycone, w tym omega-3, niż ryby chude, ale w tym zadaniu nie należy opierać się na skojarzeniach – liczy się wyłącznie wynik odczytu z tabeli.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne? Każda z nich wskazuje pozycję, której wartość NNKT w tabeli jest mniejsza niż dla "IV". Typowym błędem jest pomylenie NNKT z tłuszczem ogółem albo nieuwaga przy odczycie (np. odczyt z innej kolumny, innej jednostki lub pomylenie wierszy). Aby uniknąć pomyłki na egzaminie, warto:

  • najpierw odnaleźć w tabeli wyłącznie kolumnę dotyczącą NNKT,
  • sprawdzić jednostkę (np. na 100 g produktu),
  • porównać wszystkie cztery wartości i dopiero wtedy zaznaczyć największą.

Taka umiejętność jest użyteczna w gastronomii przy planowaniu jadłospisów i doborze surowca: dania z ryb o wyższej zawartości NNKT mogą być lepszym wyborem w menu ukierunkowanym na jakość żywieniową.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
NNKT to kwasy tłuszczowe, których organizm nie potrafi wytworzyć w wystarczającej ilości, więc muszą być dostarczane z dietą. W praktyce żywieniowej kojarzy się je głównie z rodzinami omega-3 i omega-6. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle porównuje się ich ilość w produktach.
Najpierw znajdź w tabeli kolumnę dotyczącą NNKT (lub omega-3/omega-6, jeśli tak jest opisana). Następnie odczytaj wartości dla ryb I–IV i porównaj je, wybierając największą liczbę. Uważaj na jednostki (np. g/100 g) i na to, by nie porównywać innej cechy.
Bo zadanie sprawdza pracę z danymi, a nie stereotypy. Zdarza się, że w tabeli są inne gatunki, inny sposób przeliczenia porcji albo inny parametr (np. tylko wybrane kwasy). Najbezpieczniej jest zawsze oprzeć wybór na najwyższej wartości w tabeli, a nie na ogólnych skojarzeniach.
Nie. "Tłuszcz ogółem" obejmuje wszystkie frakcje tłuszczu, także nasycone i jednonienasycone. NNKT to tylko część tłuszczu (zwykle wielonienasycone kwasy, kluczowe w diecie). W tabelach łatwo pomylić te pojęcia, dlatego trzeba czytać nagłówki kolumn.
Najczęstsze to: odczytanie wartości z niewłaściwej kolumny (np. białko zamiast NNKT), pomylenie wierszy (I z II), nieuwzględnienie jednostki (na 100 g vs na porcję) oraz porównywanie tylko dwóch opcji zamiast wszystkich czterech. Pomaga zaznaczenie w tabeli interesującej kolumny.
Przy planowaniu menu i doborze surowców: dania z ryb o wyższej zawartości NNKT mogą lepiej wspierać prozdrowotny charakter jadłospisu. Ma to znaczenie w żywieniu zbiorowym, dietach profilaktycznych oraz w komunikacji z klientem (np. wskazanie, że dana ryba jest dobrym źródłem kwasów omega-3).
Najczęściej są to ryby tłuste (np. łosoś, makrela, śledź, sardynki), ponieważ zawierają więcej tłuszczu, a wraz z nim więcej wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Jednak na egzaminie i w tabelach trzeba sprawdzać konkretne wartości, bo zależą od gatunku, części ryby i sposobu podania danych.
Może wpływać na końcową ilość i jakość tłuszczu w porcji (np. utrata tłuszczu podczas pieczenia, dodatkowy tłuszcz po smażeniu). Mogą zachodzić też zmiany oksydacyjne przy wysokiej temperaturze. W zadaniach tabelarycznych zwykle korzysta się jednak z danych dla konkretnej postaci produktu opisanej w tabeli.
Dobra metoda to wypisanie czterech wartości w jednej linijce (I, II, III, IV) i zakreślenie największej liczby. Następnie wróć do tabeli i upewnij się, że wszystkie liczby pochodzą z tej samej kolumny i w tej samej jednostce. To ogranicza pomyłki wynikające z pośpiechu.
Zwykle nie, jeśli tabela podaje wartości w tej samej jednostce dla wszystkich ryb. Wtedy wystarczy porównanie liczb. Przeliczanie może być potrzebne tylko wtedy, gdy tabela miesza jednostki lub podaje dane dla różnych porcji, ale w poprawnie skonstruowanych zadaniach egzaminacyjnych dane są porównywalne.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Poprawna jest odpowiedź "IV", ponieważ w tabeli to właśnie pozycja IV ma najwyższą wartość niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych spośród wszystkich ryb I–IV."

Źródła:

  • USDA FoodData Central – wyszukiwarka produktów i danych odżywczych (np. salmon) https://fdc.nal.usda.gov/ (dostęp: 2026-02-27)
  • NIH Office of Dietary Supplements – Omega-3 Fatty Acids Fact Sheet https://ods.od.nih.gov/factsheets/Omega3FattyAcids-Consumer/ (dostęp: 2026-02-27)
  • FAO – Fats and fatty acids in human nutrition (report) https://www.fao.org/3/i1953e/i1953e.pdf (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki z technologii gastronomicznej i towaroznawstwa (dział: ryby i ich wartość odżywcza)
  • Materiały z podstaw żywienia człowieka (tłuszcze, NNKT, omega-3/omega-6)
  • Tabele składu i wartości odżywczej żywności (aktualne wydania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego